Nâng cao chất lượng, ổn định đầu ra và gia tăng giá trị hạt cà phê, HTX Chiềng Xét, phường Chiềng An đã vận động các thành viên sản xuất cà phê theo hướng hữu cơ, chú trọng áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Đồng thời, HTX đẩy mạnh liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, từng bước hướng tới phát triển cà phê bền vững, thân thiện với môi trường.
Dù gần chạm mốc kim ngạch xuất khẩu gần 9 tỷ USD, ngành cà phê Việt Nam vẫn đang đứng trước những rào cản lớn về rủi ro thời tiết, hạ tầng công nghệ và làn sóng mở rộng diện tích tự phát. Việc đẩy mạnh thâm canh chất lượng cao kết hợp với chính sách bảo hiểm nông nghiệp được xem là giải pháp then chốt để gia tăng giá trị và phát triển bền vững cho ngành hàng này.
Nằm trong chuỗi các hoạt động của Lễ hội cà phê Sơn La lần thứ hai, năm 2026, UBND tỉnh đã tổ chức Hội thảo “Phát triển cà phê bền vững theo hướng sinh thái trên địa bàn”, với sự tham gia của đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; các cơ quan chuyên môn, tổ chức quốc tế, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, HTX và đại diện một số tỉnh bạn. Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã phân tích những yêu cầu đặt ra đối với phát triển cà phê Sơn La trong điều kiện biến đổi khí hậu và xu hướng chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp sinh thái.
Sự bền bỉ của nông dân Sơn La đã giữ cho những nương Arabica Sơn La đứng vững qua những thăng trầm. Nhưng để bứt phá đường dài, chỉ "giữ cây" là chưa đủ. Bằng việc "trẻ hóa" những diện tích già cỗi, thay đổi giống, kỹ thuật, đến cái bắt tay giữa người trồng với HTX và doanh nghiệp, một tư duy sản xuất mới đã hình thành. Vùng cà phê Sơn La chuyển dịch mạnh mẽ, từ kinh nghiệm manh mún, riêng lẻ sang quy trình chuẩn hóa, lấy chất lượng và tín hiệu thị trường làm thước đo giá trị.
Nâng cao năng suất, chất lượng vùng nguyên liệu gắn với thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu đang là hướng đi được tỉnh Sơn La tập trung triển khai, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và khẳng định thương hiệu Cà phê Arabica Sơn La.
Với diện tích trên 2.600 ha, phường Chiềng Cơi xác định cây cà phê là cây trồng chủ lực, phường đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từng bước đưa sản xuất cà phê phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Cà phê là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhân dân. Phường Chiềng An đang đẩy mạnh sản xuất cây trồng này theo tiêu chuẩn, tăng cường liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, hướng tới phát triển cà phê bền vững.
Từ bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đến đầu tư chế biến sâu và xây dựng thương hiệu, nhiều HTX tại Sơn La, Lâm Đồng đang từng bước coi sở hữu trí tuệ (SHTT) là một phần của năng lực quản trị. Khi được xác lập và khai thác đúng cách, tài sản trí tuệ có thể giúp sản phẩm thoát khỏi vị thế bán thô, nâng giá trị và mở rộng thị trường.
Trước hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe từ các thị trường quốc tế cùng khung pháp lý mới vừa ban hành năm 2026 tại Việt Nam (Nghị định 37, Thông tư 31, Quyết định 25), việc thực hiện về truy xuất nguồn gốc và phát triển tài sản trí tuệ đóng vai trò quan trọng giúp các HTX định hình lại chuỗi giá trị và tự tin hội nhập kinh tế toàn cầu.
Phường Chiềng Cơi được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 đơn vị hành chính cũ, gồm: Phường Chiềng Cơi, xã Hua La, xã Chiềng Cọ. Địa bàn phường có sự đan xen giữa không gian đô thị và khu vực nông thôn, tạo điều kiện để các HTX phát huy lợi thế về nông nghiệp, sản phẩm đặc trưng, thương mại, dịch vụ và du lịch. Hiện, trên địa bàn phường có 15 HTX hoạt động hiệu quả trong các lĩnh vực tổng hợp, nông nghiệp và dịch vụ du lịch.
Không chỉ tập trung nâng năng suất, ngày càng nhiều HTX tại Sơn La chủ động xây dựng và bảo hộ tài sản sở hữu trí tuệ, từ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đến mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Sự thay đổi tư duy này đang giúp nhiều nông sản địa phương nâng giá trị, mở rộng thị trường và tăng sức cạnh tranh trong xuất khẩu.
Giữa những triền đồi cà phê xanh ngút của Sơn La, mỗi mùa thu hoạch không chỉ là câu chuyện của năng suất và giá bán mà còn là yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, sản xuất không gây mất rừng để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Trước đòi hỏi mới của thị trường, ngành cà phê Sơn La đang chuyển mình theo hướng phát triển bền vững, giữ vững thị trường và gìn giữ màu xanh của rừng.
Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Chiềng An đang từng bước phát huy hiệu quả lợi thế vùng nguyên liệu cà phê, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa các dân tộc để phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với chế biến, thương mại, dịch vụ và du lịch trải nghiệm, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.
Trước những đòi hỏi khắt khe của thị trường về chất lượng và tính bền vững, các hợp tác xã nông nghiệp tại Sơn La không còn sản xuất theo kinh nghiệm, nhiều hợp tác xã nông nghiệp đang khẳng định vị thế tiên phong trong xu hướng 'xanh hóa'. Từ việc áp dụng tiêu chuẩn VietFarm, VietGAP đến tận dụng phụ phẩm làm phân bón hữu cơ, những mô hình sản xuất tuần hoàn này đang trở thành đòn bẩy giúp nâng cao chất lượng nông sản, giảm chi phí đầu vào và tạo ra giá trị bền vững cho nông nghiệp địa phương.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin không ngừng được nâng cao. Chuyển đổi số (CĐS) đang mở ra hướng đi mới cho nông sản Việt Nam, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị gia tăng và vươn tầm quốc tế.
Không còn sản xuất theo kinh nghiệm, phụ thuộc vào thương lái hay trông chờ thị trường tìm đến, nhiều nông dân Sơn La đang thay đổi cách nghĩ, cách làm. Từ liên kết trong hợp tác xã, áp dụng quy trình kỹ thuật, đến đầu tư chế biến, xây dựng thương hiệu, người dân đang dần trở thành những 'người làm nghề nông' chuyên nghiệp, góp phần nâng cao giá trị nông sản trên vùng đất dốc.
Tọa đàm người nông dân chuyên nghiệp trong kỷ nguyên mới, nhằm lan tỏa tư duy mới, cách làm mới đáp ứng yêu cầu phát triển nền nông nghiệp hiện đại.
Dữ liệu vùng trồng vẫn phân tán giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và HTX, thiếu cơ chế kết nối và cập nhật thống nhất. Điều này làm gia tăng rủi ro chồng lấn nguồn cung, gây khó cho truy xuất nguồn gốc và ảnh hưởng năng lực xuất khẩu của nông sản Việt.
Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang tạo áp lực cho các HTX, doanh nghiệp trong ngành hàng cà phê, gỗ, cao su. Để xuất khẩu sang thị trường này, việc hoàn thiện Bản đồ ranh giới rừng năm 2020 được coi là cơ sở pháp lý quan trọng để xuất khẩu vào EU.
Sở hữu hơn 33.600 ha cà phê với sản lượng nhân đạt khoảng 37.700 tấn/năm, Sơn La hiện là một trong những vùng trồng Arabica lớn nhất cả nước. Đứng trước những đòi hỏi khắt khe của thị trường toàn cầu, thủ phủ cà phê Sơn La đang chuyển dịch mạnh mẽ từ số lượng sang chất lượng, hướng tới nền nông nghiệp sinh thái, giảm phát thải và kiến tạo chuỗi đa giá trị bền vững.
Xác định phát triển kinh tế tập thể là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị sản xuất và tăng thu nhập cho người dân, phường Chiềng Cơi đã tập trung hỗ trợ các HTX đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng liên kết sản xuất và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chế biến nông sản, tạo việc làm ổn định và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Toàn tỉnh có 6 liên hiệp HTX, 825 HTX nông nghiệp, 27 tổ hợp tác và 257 trang trại; với quy mô và số lượng ngày càng tăng, yêu cầu đặt ra phải nâng cao năng lực quản trị, tổ chức sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không chỉ là xu thế, mà là giải pháp cấp thiết để HTX nâng cao hiệu quả hoạt động, gia tăng giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh.
Còn hơn 2 tháng nữa, là bước vào vụ trồng cà phê. Hiện nay, các hợp tác xã và nhà vườn sản xuất cây giống tại Mai Sơn, Chiềng Mung, Mường Chanh, Chiềng Cơi… đang khẩn trương huy động nhân công đóng bầu, ươm giống, bảo đảm kịp đơn hàng. Năm nay, bên cạnh giống cà phê Catimo, nhiều đơn vị còn đẩy mạnh nhân giống cà phê THA1 để cung ứng ra thị trường.
Trên những vùng trọng điểm trồng cà phê Arabica, không khí đón Xuân rộn ràng hơn thường lệ. Năm nay, cà phê được mùa, lại có mức giá tăng cao kỷ lục, đã mang lại nguồn thu lớn, giúp người trồng cà phê thêm yên tâm, phấn khởi, tiếp tục đầu tư phát triển nguồn 'vàng đen' bền vững, đảm bảo lợi ích kinh tế lâu dài.
Nhiều HTX đang đẩy mạnh chế biến vỏ cà phê thành phân bón hữu cơ và sản phẩm giá trị gia tăng, giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, giảm phát thải và hoàn thiện mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn trong bối cảnh yêu cầu bền vững ngày càng cao.
Từ một trong những xã với 48% hộ nghèo, thu nhập bình quân dưới 20 triệu đồng/người/năm, đến cuối 2025, xã Chiềng Đen (Sơn La) đã đổi thay ngoạn mục với thu nhập đạt gần 50 triệu đồng/năm, hộ nghèo còn 1,1%. Đằng sau sự bứt phá ấy là câu chuyện sản xuất cà phê theo chuỗi của HTX Nông nghiệp Chiềng Xét.
Câu chuyện của Hợp tác xã Cà phê Bích Thao (Sơn La) không chỉ là một minh chứng cho sự chuyển mình của nông nghiệp Tây Bắc, mà còn là một điển hình về việc bắt tay giữa HTX với các đơn vị chuyên về khoa học công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, đáp ứng các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.
Xác định phát triển kinh tế tập thể là hướng đi bền vững, thời gian qua, phường Chiềng An đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy hoạt động hợp tác xã và liên kết sản xuất. Nhờ đó, hoạt động của các HTX trên địa bàn có bước chuyển rõ nét, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Chương trình 'Chợ phiên OCOP gắn với Ngày hội KOLs quảng bá nông sản vùng miền' mở tiềm năng to lớn của kinh tế số trong xúc tiến, quảng bá sản phẩm OCOP và nông sản Việt.
Trong dòng chảy mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, kinh tế tập thể Việt Nam, với hơn 32.000 hợp tác xã trên cả nước, đang đứng trước ngã rẽ lịch sử: hoặc đổi mới để bứt phá, hoặc tụt hậu. Chìa khóa để mở cánh cửa đổi mới không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ, mà là ở tư duy và năng lực số của chính cán bộ và thành viên HTX. Từ đó, một phong trào mang tính chiến lược và cấp thiết đã ra đời và lan rộng: 'Học tập số' trong khu vực kinh tế tập thể, tạo nên những mô hình tiên phong như 'HTX học online' và 'HTX học công nghệ', đang từng bước định hình lại nông nghiệp và thương mại nông thôn Việt Nam.
Mở rộng, phát triển cây cà phê, Sơn La đã ban hành nhiều chính sách về tái canh, chuyển đổi trồng cà phê đặc sản, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu. Nhờ đó, diện tích và sản lượng cà phê tăng, tập quán canh tác của nông dân đổi mới, sản phẩm chế biến đa dạng, góp phần nâng cao giá trị, thu nhập và giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Ngày 21/10, Hội Nông dân phường Chiềng Cơi đã tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030. Dự Đại hội có lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Hội Nông dân tỉnh; lãnh đạo phường Chiềng Cơi cùng 85 đại biểu tiêu biểu đại diện cho 2.987 cán bộ, hội viên nông dân trên toàn phường.
Cây cà phê Arabica ở Sơn La được đưa vào trồng từ những năm 1990, chủ yếu tập trung tại thành phố Sơn La, các huyện Mai Sơn, Thuận Châu, Sốp Cộp và Yên Châu (cũ). Trải qua bao thăng trầm, cà phê vẫn trụ vững, trở thành cây trồng chủ lực đem lại nguồn thu nhập ổn định cho nông dân và đóng vai trò trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng, thúc đẩy xuất khẩu.
Những ngày này, về các bản của phường Chiềng Cơi, màu xanh mướt của những vườn cà phê, cây ăn quả phủ kín nương, đồi. Với sự năng động, mạnh dạn chuyển đổi cây trồng và áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nhiều mô hình kinh tế mang lại nguồn thu nhập cho nhân dân từ vài trăm triệu đồng đến hàng tỷ đồng mỗi năm.
6 năm đi vào hoạt động, nhưng HTX nông nghiệp Chiềng Xét, bản Tòng Xét, phường Chiềng An đã lựa chọn hướng đi đúng, trở thành điểm sáng trong liên kết sản xuất, góp phần khẳng định vị thế cà phê đặc sản Sơn La.
Gia tăng giá trị, nâng cao sức cạnh tranh, tỉnh đã chú trọng xây dựng, quản lý, phát triển thương hiệu, tạo niềm tin, sự khác biệt, giúp nông sản Sơn La đứng vững trên thị trường toàn cầu.
Nghị định 156/2025/NĐ-CP với quy định cho phép HTX vay tối đa 5 tỷ đồng không cần tài sản đảm bảo không chỉ tháo gỡ rào cản về vốn, mà còn đặt ra bài toán về bản lĩnh, năng lực và tầm nhìn cho chính các HTX.
Hợp tác xã Cà phê Bích Thao, bản Hoàng Văn Thụ, phường Chiềng Cơi, tiên phong trồng mới và thay thế cà phê già cỗi bằng giống THA1, hướng tới xây dựng vùng chuyên canh cà phê đặc sản Tây Bắc. Sau 3 vụ thu hoạch, giống THA1 cho năng suất cao, chất lượng vượt trội, thích ứng tốt với biến đổi khí hậu, vừa mang lại giá trị kinh tế, vừa nâng tầm thương hiệu cà phê Sơn La trên thị trường quốc tế.
Với 11 chi hội trực thuộc và 7 tổ chức thành viên, tổng số 859 hội viên, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh từng bước hình thành hệ sinh thái liên kết và hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, quảng bá sản phẩm, xúc tiến thương mại và thực hiện tốt các hoạt động an sinh xã hội.
Nỗ lực xây dựng thương hiệu cà phê Arabica theo hướng bền vững, tỉnh Sơn La đang tập trung quy hoạch vùng trồng, nâng cao chất lượng giống, thu hút đầu tư chế biến sâu, ứng dụng công nghệ cao và bảo vệ môi trường.
Ngành Nông nghiệp và Môi trường Sơn La đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, bước đầu triển khai chính quyền điện tử, dịch vụ công trực tuyến… Phấn đấu đến năm 2030, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu số chuyên ngành, đồng bộ và số hóa toàn diện, đáp ứng lộ trình chuyển đổi số của tỉnh và cả nước.
Với mục tiêu phát triển cây cà phê theo hướng bền vững, bên cạnh các giải pháp về quy hoạch vùng trồng, kỹ thuật canh tác, tỉnh Sơn La chú trọng triển khai nhiều giải pháp quản lý chất lượng giống cây cà phê, bảo đảm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế.
Sơn La có trên 84.700 ha cây ăn quả các loại và gần 150.000 ha các loại nông sản ngô, lúa, cà phê, sản lượng khoảng 1 triệu tấn/năm. Thực hiện các tiêu chuẩn xuất khẩu, tỉnh chú trọng xây dựng mã số vùng trồng cho các loại nông sản và mã số cơ sở đóng gói theo tiêu chuẩn quốc tế, tạo ra 'tấm vé thông hành' quan trọng cho nông sản địa phương chinh phục thị trường toàn cầu.
Mức thuế 46% mà Mỹ công bố áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam nếu được thực thi sẽ có tác động đáng kể đến các HTX sản xuất và xuất khẩu nông sản sang Mỹ, trong đó có HTX cà phê.
Nhiều nông sản chủ lực của Việt Nam như cà phê, hồ tiêu… đang đứng trước những cơ hội lớn trong xuất khẩu khi nhu cầu thị trường thế giới lớn, nguồn cung lại khan hiếm. Tuy nhiên, chỉ có đáp ứng các tiêu chuẩn, hoàn thiện các khâu thủ tục hồ sơ thì các HTX, doanh nghiệp mới có thể tận dụng 'sức nóng' của thị trường.
Phát huy vai trò kinh tế tập thể đối với sự phát triển kinh tế địa phương, thành phố Sơn La luôn quan tâm, tạo điều kiện cho các HTX đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm cho lao động địa phương.
Thực hiện Chương trình 'Mỗi xã một sản phẩm' (OCOP), đến hết năm 2024, thành phố Sơn La có 20 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó, 1 sản phẩm OCOP 5 sao, tăng gấp đôi so với năm 2023. Các sản phẩm nông nghiệp, nông thôn đặc trưng, mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa, tạo việc làm, nâng cao thu nhập.
Xây dựng nền nông nghiệp số, thông minh, phù hợp với xu thế hội nhập, ngành Nông nghiệp và PTNT tỉnh Sơn La phối hợp triển khai nhiều giải pháp giúp nông dân, HTX tiếp cận và ứng dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất, quản lý chất lượng nông sản, góp phần nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu.