ĐNCT - Đà Nẵng đang sở hữu một trong những bộ sưu tập điêu khắc Chăm quan trọng và có quy mô lớn nhất thế giới, nhưng những giá trị ấy chưa được chuyển hóa tương xứng thành nội dung, sản phẩm và trải nghiệm sáng tạo đương đại.
Di tích Quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương (ở xã Đồng Dương, thành phố Đà Nẵng) được xây dựng vào thế kỷ thứ IX, đây được xem là “Thánh địa Phật giáo” quan trọng bậc nhất của Vương quốc Champa và khu vực Đông Nam Á trong lịch sử trung đại.
Sự ra đời kinh đô Indrapura (giai đoạn 875-982) là khởi nguồn cho việc xây dựng và phát triển rực rỡ của Phật viện Lakṣmīndra-Lokeśvara (xã Đồng Dương) - trung tâm Phật giáo Đại thừa của Vương quốc Champa.
Là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Vương quốc Chămpa xưa, Phật viện Đồng Dương mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa, khảo cổ học và kiến trúc nghệ thuật. Tuy nhiên, sau hơn một thiên niên kỷ cùng những biến động của thời gian và chiến tranh, quần thể kiến trúc đồ sộ này hiện chỉ còn lại những dấu tích rời rạc. Trước thực trạng đó, TP Đà Nẵng đang đẩy mạnh nghiên cứu, đánh giá toàn diện giá trị di sản và đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị Phật viện Đồng Dương trong giai đoạn mới.
Tượng Phật Đồng Dương được đánh giá là pho tượng cổ nhất và đẹp nhất Đông Nam Á, mang phong cách Amaravati của Ấn Độ được tìm thấy ở Quảng Nam (cũ) vào năm 1911.
Từng là trung tâm Phật giáo lớn bậc nhất Đông Nam Á, Phật viện Đồng Dương (Đà Nẵng) nay chỉ còn là phế tích phủ cỏ dại. Song những 'báu vật' khai quật tại đây vẫn hé lộ thời kỳ rực rỡ của Phật giáo và nghệ thuật Chămpa hơn một thiên niên kỷ trước.
Dự kiến trung tuần tháng 5 tới, hội thảo khoa học cấp quốc gia 'Nghiên cứu bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương' sẽ được tổ chức.
Giữa kho tàng di sản Việt, đài thờ được tìm thấy ở thánh địa Đồng Dương là minh chứng rực rỡ cho thời kỳ hưng thịnh của Phật giáo ở Chăm Pa cả thiên niên kỷ trước.
Tượng Bồ tát Tara - bảo vật quốc gia hơn 1.200 năm tuổi của Việt Nam vừa được đoàn tụ với hai pháp khí là đóa sen và con ốc sau gần 50 năm lưu lạc, khép lại hành trình dài của một kiệt tác Phật giáo Chămpa tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm.
Hơn trăm năm trước, vào thời thuộc Pháp, lần đầu tiên viên công sứ Pháp Charles Lemire và nhà khảo cổ của viện Viễn Đông Bác Cổ Henri Parmentier đã làm nên một việc lớn khi thành lập Bảo tàng Nghệ thuật điêu khắc Champa (Cổ Viện Chàm) tại Đà Nẵng, với những hiện vật lưu giữ tinh hoa đã tồn tại hàng nghìn năm trên mảnh đất này.
Mới đây, người dân và du khách khắp nơi được chiêm ngưỡng 17 bảo vật quốc gia của thành phố mang tên Bác lần đầu tiên được 'hội ngộ' tại Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh. Các hiện vật có niên đại hàng ngàn năm phản ánh chiều sâu văn hóa và sức sáng tạo vượt thời gian của dân tộc Việt Nam.
Nhân ngày Di sản văn hóa Việt Nam, tôi đọc lại truyện ngắn đặc sắc Vàng tháp Hời với thông điệp cao đẹp về gìn giữ di sản văn hóa, hồn cốt dân tộc. Đây là một truyện ngắn hay và ý nghĩa, có giá trị lâu dài, vượt qua được thử thách thời gian của nhà văn Vũ Hạnh.
Một thời huy hoàng và danh giá, Phật viện Đồng Dương đã chẳng còn lại gì ngoài một chân Tháp Sáng với cơ man gạch vỡ xung quanh và chằng chịt những cây chống để đấu chọi lại sự tàn phá của thời gian.
Là di tích quốc gia đặc biệt, nhưng Phật viện Đồng Dương (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) hiện chỉ còn lại cổng Tháp Sáng, đang xuống cấp trầm trọng. Gạch vữa rơi rớt và có nguy cơ sụp đổ nếu không có giải pháp bảo vệ kịp thời.
Di tích Phật viện Đồng Dương (xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, Quảng Nam) được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt tại Quyết định số 2499/QĐ-TTg ngày 22-12-2016 của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên hiện nay, di tích này chỉ còn cổng Tháp Sáng, nhưng cổng này cũng đang xuống cấp trầm trọng, có nguy cơ ngã đổ bất cứ lúc nào.
Theo sử liệu và những công bố khảo cổ học, Phật giáo du nhập vương quốc Chăm-pa rất sớm, có thể vào khoảng thế kỷ thứ I theo con đường truyền vào từ Ấn Độ và phát triển mạnh mẽ suốt nhiều thế kỷ.
Qua sự bào mòn của thời gian cùng sức tàn phá khốc liệt của chiến tranh, Phật viện Đồng Dương - phật viện lớn nhất Đông Nam Á giờ đây chẳng khác nào phế tích.
Bảo tàng Lịch sử TP HCM là nơi sở hữu một trong những bộ sưu tập hiện vật Champa cổ lớn nhất Việt Nam. Cùng điểm qua một số cổ vật Chăm có giá trị đặc biệt đang được lưu giữ tại nơi đây.
Quảng Nam được biết đến với hai di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận là Khu di tích Mỹ Sơn (Thánh địa Mỹ Sơn) và Phố cổ Hội An.
Quảng Nam được biết đến với hai di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận là Khu di tích Mỹ Sơn (Thánh địa Mỹ Sơn) và Phố cổ Hội An.
Từ lâu nay, văn hóa Champa đã nổi tiếng trong khu vực Đông Nam Á nhờ có sự giao thoa đặc sắc của văn hóa bản địa với những tôn giáo lớn bậc nhất như: Ấn Độ giáo, Phật giáo, Hồi giáo... Tiêu biểu cho ảnh hưởng Phật giáo là pho tượng bằng đồng Bồ tát Tara hay Laksmindra Lokesvara được đúc trong thời kỳ Đồng Dương. Thời kỳ này trải dài từ cuối thế kỷ thứ IX-X, được sử sách ghi nhận là giai đoạn hưng thịnh nhất của Vương quốc Chiêm Thành xưa. Với giá trị văn hóa đó, tượng Bồ tát Tara hay Laksmindra Lokesvara (có ký hiệu 535/KL103) được công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 1426/QĐ-TTg ngày 1/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ.
Việc hoàn nguyên hai pháp khí - vật biểu tượng cầm tay của tượng Bồ Tát Tara - là đóa sen (padma) bên tay phải và con ốc (sankha) bên tay trái đã góp phần hoàn chỉnh, phát huy tốt nhất giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học của bảo vật quốc gia này.
Tháng 9-2023, tại London, Đại sứ quán Việt Nam tại Vương quốc Anh tiếp nhận tượng đồng Nữ thần Durga 4 tay (cao gần 2m, nặng 250kg) và đang xúc tiến thủ tục để có thể đưa pho tượng này về Việt Nam. Đây là một bức tượng giá trị trên nhiều khía cạnh liên quan văn hóa, lịch sử, tôn giáo - tín ngưỡng, bên cạnh những bảo vật khác của văn hóa Chăm đang được trưng bày tại Việt Nam.
Vương quốc Chămpa được thành lập từ năm 192 và kết thúc vào năm 1832. Dù đã không còn tồn tại hàng thế kỷ qua, thế nhưng nền văn hóa của những vương triều người Chăm để lại đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...
Các hiện vật bị gãy từ tượng Bồ tát này mang ý nghĩa đặc trưng tôn giáo của vương quốc Chăm-pa thời kỳ Indravarman II, thời kỳ Phật giáo và Ấn Độ giáo tồn tại song song nhưng giao hòa lẫn nhau.
Qua thăm dò, các nhà khoa học đã giải mã được nhiều dấu tích bí ẩn tại thành cổ Châu Sa – công trình do người Chăm tạo dựng cách đây hàng nghìn năm ở Quảng Ngãi.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử, dấu tích thành cổ Châu Sa do người Chăm tạo dựng cách đây hàng nghìn năm nay vẫn hiện hữu ở xã Tịnh Châu, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi. Công tác thăm dò khảo cổ đã góp phần giải mã nhiều điều quan trọng.
Cùng cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng người phụ nữ qua những bức tượng có tuổi đời nhiều thế kỷ đã được công nhận là Bảo vật quốc gia Việt Nam.
Bào tàng Lịch sử TP. HCM là nơi sở hữu một bộ sưu tập phong phú các tác phẩm điêu khắc của vương quốc Chăm Pa. Cùng điểm qua một số hiện vật tiêu biểu trong bộ sưu tập này.
Ngày 8-10, ông Trần Hoàng Tuấn, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi cùng Sở VH-TT-DL kiểm tra công tác khai quật thăm dò tại di tích thành cổ Châu Sa (xã Tịnh Châu, TP Quảng Ngãi).
Tượng Phật Đồng Dương, tượng nữ thần Tara và tượng Avalokitesvara Hoài Nhơn là ba cổ vật Chăm Pa bằng đồng cực quý, được công nhận là Bảo vật quốc gia Việt Nam.
Di chỉ Đồng Dương - nơi phát hiện ra bức tượng mang đậm nét Ấn Độ này - là Phật viện lớn nhất Đông Nam Á từng được xây dựng trong lịch sử.
Trong các cổ vật đã được công nhận là Bảo vật quốc gia của Việt Nam, có những bức tượng nữ thần khỏa thân mang vẻ đẹp đầy mê hoặc...
Bảo vật quốc gia Tượng đồng Bồ tát Tara ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng đang bị thiếu 2 pháp khí quan trọng cầm ở hai tay của pho tượng. Vậy hai hiện vật quý giá của quốc gia này đang lưu lạc ở đâu? Doanh nghiệp Việt Nam đăng loạt ba bài viết làm rõ quá trình đưa hai pháp khí quan trọng về để hoàn thiện vẻ đẹp hoàn mỹ của Trượng đồng.
Bảo vật quốc gia - tượng nữ thần Devi là sự kết tinh quan niệm về vẻ đẹp phụ nữ của người Chăm, có thể được ví như tượng thần Vệ nữ của nền văn hóa Chăm Pa.
Bảo vật quốc gia - tượng nữ thần Devi là sự kết tinh quan niệm về vẻ đẹp phụ nữ của người Chăm, có thể được ví như tượng thần Vệ nữ của nền văn hóa Chăm Pa.