Không chỉ là trung tâm Phật giáo, Phật Tích còn là kho tàng truyền thuyết, cho thấy nơi đây là một trung tâm tín ngưỡng và văn hóa.
Sự hình thành trung tâm Phật giáo Phật Tích và vị trí, mối quan hệ của Phật Tích với trung tâm Phật giáo Luy Lâu.
Từ những đám mây, cơn mưa đến tiếng sấm và tia chớp, thiên nhiên từng là sức mạnh vừa nuôi sống vừa đe dọa con người Việt cổ.
Trong huyền tích Tứ Pháp, cây cổ thụ không chỉ là nơi cất giữ đứa trẻ bí ẩn, mà còn trở thành chiếc cầu nối giữa con người, thần linh và thiên nhiên.
Trước khi hiểu được bầu trời bằng khí tượng học, con người từng nhìn mây, mưa, sấm, chớp như những quyền năng có thể quyết định số phận cả cộng đồng.
Hằng năm, vào ngày 8/4 âm lịch, Nhân dân các làng vùng Dâu (thuộc thị xã Thuận Thành cũ) lại tưng bừng mở hội chùa Dâu - Tổ đình Phật giáo Việt Nam. Đây là lễ hội truyền thống lâu đời nhất ở vùng Kinh Bắc.
Sông Đuống chảy qua tỉnh Bắc Ninh có một đoạn rất đặc biệt. Ở đó, một bên bờ sông là vùng đất gắn liền với nơi khởi nguồn của Phật giáo nước ta, bờ đối diện có trung tâm thờ tự Phật giáo lớn từ thời Lý. Giữa không gian ấy, lịch sử và hiện tại như giao hòa, khiến bất cứ ai đặt chân đến cũng cảm nhận được sự trầm lắng của một miền văn hóa lâu đời.
Bắc Ninh - Kinh Bắc là mảnh đất giàu truyền thống văn hiến, nơi kết tinh và lưu giữ kho tàng di sản văn hóa đồ sộ, đặc sắc bậc nhất của cả nước. Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ vừa công nhận Bảo vật quốc gia Tượng Phật bằng gỗ Mẫu Man Nương, hiện được lưu giữ tại chùa Phúc Nghiêm (hay còn gọi là chùa Tổ), phường Song Liễu. Đây là sự khẳng định, ghi nhận giá trị to lớn của bảo vật này.
Nằm giữa vùng đất linh thiêng của Phật giáo Việt Nam, chùa Dâu (còn gọi là Diên Ứng Tự, Pháp Vân Tự) được xem là ngôi chùa cổ nhất Việt Nam, có lịch sử kéo dài gần 2.000 năm. Chùa tọa lạc tại phường Trí Quả (Bắc Ninh), được coi là trung tâm Phật giáo đầu tiên trên đất Việt.
Truyền thuyết Phật Mẫu Man Nương 'khai sinh' ra Tứ pháp là điển hình cho sự dung hội giữa tôn giáo du nhập từ ngoại quốc và tín ngưỡng dân gian bản địa.
Lễ hội chùa Nành vẫn luôn được người dân Ninh Hiệp bảo tồn, lưu giữ; đây là sự tri ân với tổ tiên; những người có công dựng nước, giữ làng, mở đất và giữ gìn mạch sống tín ngưỡng từ ngàn đời nay.
Làng Nành (làng Phù Ninh) nay thuộc xã Ninh Hiệp (Gia Lâm, Hà Nội).
Hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp là sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng bản địa của Việt Nam và giáo lý đạo Phật được du nhập từ Ấn Độ.
Chùa Dâu còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như Pháp Vân Tứ, Duyên Ứng Tự, Cổ Châu Tự, Thiền Định Tự. Được biết, nơi đây là trung tâm của thành cổ Luy Lâu từ thế kỷ thứ hai sau công nguyên.
Các thương nhân Ấn Độ trên con đường thương mại đã mang tín ngưỡng của mình vào Luy Lâu, rồi hòa nhập với tín ngưỡng bản địa hình thành nên Phật giáo Tứ Pháp, với hình tượng người mẹ là Phật Mẫu Man Nương.
Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng với dân tộc Việt Nam trong sự nghiệp dựng nước, giữ nước, đánh bạt âm mưu xâm lược, nô dịch văn hóa của thế lực phương bắc ngay từ những thế kỷ đầu.
Pháp Vân là một trong bốn vị Phật thuộc hệ thống Tứ Pháp. Tứ Pháp gồm Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, là những thần linh đại diện cho mưa, gió, sấm, chớp, tạo điều kiện đảm bảo cho một nền sản xuất nông nghiệp được phát triển.