81 năm đã đi qua kể từ mùa Thu lịch sử năm 1945. Từ những con phố còn mang dáng dấp của một thị xã nhỏ, nơi Nhân dân Thanh Hóa đồng lòng đứng lên giành chính quyền, đến một đô thị ngày càng hiện đại, năng động hôm nay, dấu mốc Cách mạng Tháng Tám vẫn là một phần ký ức không thể phai mờ trong lịch sử xứ Thanh.
Những trang hồi ký của các bậc lão thành cách mạng, những người trực tiếp gây dựng, duy trì và củng cố tổ chức Đảng thời kỳ đầu, không chỉ tái hiện chân thực một chặng đường lịch sử đầy gian khó, mà còn làm sáng lên lý tưởng, niềm tin và tinh thần cách mạng của đất và người Thanh Hóa.
Ngày 24/7/1945, gần một tháng trước khi Lệnh Tổng khởi nghĩa được phát ra, tự vệ và Nhân dân Hoằng Hóa đã bao vây toán quân đi đàn áp cơ sở cách mạng, bắt sống tri phủ cùng đơn vị bảo an binh tại cồn Mã Nhón, cồn Ba Cây. Hoằng Hóa trở thành huyện đầu tiên của Thanh Hóa giành được chính quyền, thuộc số ít địa phương cả nước làm được điều đó trước ngày tổng khởi nghĩa. Một quyết định táo bạo đến mức mạo hiểm. Vì sao nó thành công?
Đã 81 năm đã đi qua kể từ mùa thu lịch sử năm 1945, nhưng mỗi khi tháng Tám về, trong lòng mỗi người dân đất Việt lại dâng lên một niềm xúc động thiêng liêng. Đó là mùa thu của độc lập, mùa thu của tự do, mùa thu mà cả dân tộc đã nhất tề đứng dậy, đập tan xiềng xích nô lệ, giành chính quyền về tay Nhân dân. Trong bản hùng ca bất diệt ấy, Thanh Hóa đã góp một chương hào hùng cùng cả nước làm nên thắng lợi vĩ đại của cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
81 năm sau Cách mạng Tháng Tám thành công, những nhân chứng lịch sử dần vắng bóng, nhưng những chứng tích của một thời kỳ cách mạng vẫn còn hiện hữu, lưu giữ những dấu mốc và câu chuyện lịch sử. Chính những giá trị ấy khiến các di tích trở thành “địa chỉ đỏ” để thế hệ hôm nay tìm về lịch sử, cảm nhận hào khí cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc cho thế hệ mai sau.
Những ngày tháng tám, trong không gian yên tĩnh của Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa, tôi đứng dưới lá cờ đỏ sao vàng nổi bật trên trần nhà của phòng “Truyền thống yêu nước và cách mạng Thanh Hóa giai đoạn 1858-1945”. Giữa gian phòng, tượng Bác Hồ kính yêu được đặt trang trọng. Xung quanh là những hình ảnh, tư liệu, hiện vật đã ngả màu thời gian - nơi lưu giữ mùa thu độc lập, tự do năm 1945 được đánh đổi bằng biết bao xương máu của các thế hệ cha ông.
Sau hơn một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Đảng bộ và Nhân dân xã Vạn Lộc đã vượt qua nhiều khó khăn, tạo nên những đổi thay lớn trên một vùng quê giàu truyền thống cách mạng.
Đình Lam Vỹ (hay còn gọi là đền Lam Vỹ) là di tích lịch sử văn hóa cách mạng tiêu biểu của xã Thiệu Tiến. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử của dân tộc, ngôi đình không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân địa phương mà còn là địa điểm ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng trong thời kỳ đấu tranh cách mạng và kháng chiến chống thực dân Pháp.
Giữa không gian làng quê yên bình của xã Tống Sơn, làng cổ Đô Mỹ hiện lên với những nếp nhà quây quần, lưu giữ đậm nét truyền thống lịch sử, văn hóa của vùng đất xứ Thanh. Nơi đây từng diễn ra nhiều hoạt động cách mạng sôi nổi gắn liền với nhiều tên tuổi, di tích tiêu biểu, ghi dấu những trang lịch sử vẻ vang, tự hào của địa phương. Trong dòng chảy lịch sử ấy, chùa Đô Mỹ được xem là một trong những địa điểm tiêu biểu.
Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong cả nước đã được tổ chức. Ðây là lần đầu tiên người dân Việt Nam được hưởng quyền làm chủ của mình. Sau gần 80 năm, trải qua 15 kỳ bầu cử Quốc hội, những lời dặn dò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị...
Được xây dựng từ thập niên 1940, tòa nhà hình bát giác do người Nhật xây làm cơ quan văn hóa, nay đã được hơn 80 tuổi. Tọa lạc khiêm tốn ở một góc trong khuôn viên của Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, số 2 phố Trần Bình Trọng, ngôi nhà di sản này đã trở nên nổi tiếng khi được lãnh đạo TP Hà Nội chọn làm trụ sở Câu lạc bộ (CLB) Thăng Long.
Từng được học và đọc đủ các loại sách chữ Hán, rồi chuyển sang học tiếng Pháp... Lê Tất Đắc (1906-2000) đã sớm giác ngộ cách mạng và ý thức được sự bất công, lẽ công bằng.
'Việt Nam, ta lại gọi tên mình/ Hạnh phúc nào hơn được tái sinh/ Mát dạ ông cha nghìn thuở trước/ Cho đời, hai tiếng mới quang vinh!/ Hôm nay sáng mồng Hai tháng Chín/ Thủ đô hoa, vàng nắng Ba Đình...' (Tố Hữu). Với tinh thần tri ân lịch sử, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân vừa xuất bản bộ sách 'Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9' gồm 25 cuốn dày dặn, công phu, có giá trị nội dung tư tưởng tốt.
Tròn 80 năm về trước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quần chúng Nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã nhất tề nổi dậy cùng Nhân dân cả nước đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Với những người đã từng chứng kiến hoặc trực tiếp góp phần làm nên mùa thu lịch sử cách đây 80 năm, mặc dù tuổi đã cao, sức đã yếu nhưng những ngày tháng sục sôi ngọn lửa cách mạng năm xưa dường như vẫn còn vẹn nguyên, tươi mới trong tâm trí họ.
Thời kỳ chuẩn bị mọi mặt về tổ chức và lực lượng, tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền, một số cửa thiền ở xứ Thanh đã trở thành nơi che chở cán bộ, chiến sĩ Cộng sản.
Căn nhà nhỏ của lão thành cách mạng Đỗ Hùng Lâm ở thôn Tâm Quy (hoặc Tam Quy), xã Tống Sơn yên bình với vườn cây, ao cá và ấm áp tiếng chuyện trò. Cụ Lâm năm nay đã 98 tuổi - cái tuổi mà thời gian đã bào mòn sức khỏe và trí nhớ. Thế nhưng phong thái của một người đảng viên năm nay đã gần 80 năm tuổi Đảng vẫn không mất đi, từ việc vận quần áo gọn gàng, thái độ niềm nở, thân tình khi tiếp khách đến ngôn từ dõng dạc, mực thước.
Sâu giữa những rặng phi lao làng biển, có một căn nhà ngói ba gian yên bình, đó là nhà mẹ Tơm - 'địa chỉ đỏ' từng che chở cán bộ, in báo cách mạng. Trải qua hơn 80 năm, ngôi nhà ấy không chỉ là chứng nhân lịch sử mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi hun đúc niềm tự hào và tri ân trong lòng bao thế hệ.
Cùng với hệ thống các di tích, những hiện vật, kỷ vật gắn liền với một thuở đấu tranh cách mạng anh dũng, kiên cường, lập nên bao chiến công của các thế hệ quân và dân Thanh Hóa thì những trang hồi ký của các bậc lão thành như Nguyễn Doãn Chấp, Lê Oanh Kiều, Lê Tất Đắc, Lê Mạnh Trinh... là những lát cắt sinh động, ghi lại diễn biến, tình tiết cụ thể xoay quanh sự kiện thành lập Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa (29/7/1930).
Sinh thời, Bác Hồ đã yêu cầu 'Báo chí ta không phải để cho một số ít người xem, mà để phục vụ Nhân dân, để tuyên truyền giải thích đường lối, chính sách của Đảng và Chính phủ, cho nên phải có tính chất quần chúng và tinh thần chiến đấu'. Ngược dòng lịch sử, báo chí trong cả nước nói chung và tỉnh Thanh Hóa nói riêng thực sự là một mặt trận chiến đấu, góp phần quan trọng đưa các phong trào cách mạng đi đến thắng lợi, đặc biệt là cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Để phục vụ cho việc bầu cử ĐBQH khóa I, ngay từ cuối năm 1945, công tác chuẩn bị bầu cử đã được tuyên truyền rộng rãi trong nhân dân. Mọi người nô nức phấn khởi, coi ngày bầu cử như ngày hội lớn. Nhân dân tin tưởng tuyệt đối vào Đảng và Bác Hồ.
Đầu năm 1947, Bộ Nội vụ ở và làm việc tại thị xã Tuyên Quang. Tháng 5-1947, Bộ chuyển vào xóm Cầu, xã Thanh La (nay là xã Minh Thanh), huyện Sơn Dương, cụ Tôn Đức Thắng làm Bộ trưởng, ông Hoàng Hữu Nam là Thứ trưởng.
Nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Bút Nghiên năm 2025, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hoằng Hóa đã phối hợp tổ chức nhiều hoạt động giáo dục ý nghĩa cho học sinh trên địa bàn, giúp các em có cơ hội được trải nghiệm, nâng cao hiểu biết về truyền thống hiếu học của vùng đất Hoằng Hóa, góp phần vun đắp tình yêu, niềm tự hào về quê hương, đất nước.
Đến thăm di tích Nhà tù Hỏa Lò, ai cũng nhận thấy sự kiên cố của nhà tù, với tường cao, hệ thống canh gác, cảnh báo dày đặc. Tuy nhiên, 80 năm trước, các chiến sĩ cách mạng đã thực hiện cuộc vượt ngục bằng những hình thức không ai ngờ tới. Cuộc vượt ngục lịch sử ấy tiêu biểu cho khát vọng độc lập, tự do của những chiến sĩ cách mạng.
Cuộc vượt ngục lịch sử tháng 3.1945 tại Nhà tù Hỏa Lò đã giúp hơn 100 tù chính trị thắng lợi trở về với phong trào cách mạng và trở thành lãnh đạo cốt cán cho Tổng khởi nghĩa 19.8.1945 ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ. 80 năm sau, thế hệ trẻ lại được nghe kể về những ngày tháng đầy cam go, khốc liệt nhưng cũng vô cùng huy hoàng ấy.
Sáng ngày 11-3, Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức chương trình giao lưu 'Dấu ấn vượt thời gian'nhân kỷ niệm 80 năm cuộc vượt ngục của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà tù Hỏa Lò (3/1945 - 3/2025).
80 năm sau cuộc vượt ngục của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà tù Hỏa Lò (3.1945 - 3.2025), sáng 11.3, Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò đã tổ chức chương trình giao lưu 'Dấu ấn vượt thời gian' nhằm ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng của dân tộc.
Tròn 80 năm cuộc vượt ngục của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội (3/1945 - 3/2025), con cháu, người thân của các cựu tù có dịp tề tựu, gặp gỡ, cùng nhau ôn lại những câu chuyện xúc động và thêm tự hào về thế hệ cha ông.
Nhân kỷ niệm 80 năm cuộc vượt ngục của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà tù Hỏa Lò (3/1945 - 3/2025), ngày 11-3, Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức chương trình giao lưu 'Dấu ấn vượt thời gian'. Câu chuyện về cuộc vượt ngục lớn nhất trong lịch sử tại nhà tù Hỏa Lò với sự tham gia hơn 100 tù chính trị được chia sẻ, góp phần ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng của dân tộc.
Trải qua 85 năm xây dựng và phát triển (12/3/1940 - 12/3/2025), Đảng bộ huyện Hậu Lộc đã lãnh đạo Nhân dân trong huyện giành những kết quả to lớn, góp phần tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của Đảng bộ và Nhân dân tỉnh Thanh Hóa.
Nằm bên hữu ngạn sông Lèn, vùng quê cách mạng xã Hưng Lộc (Hậu Lộc) hôm nay đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Bởi người dân nơi đây một lòng theo cách mạng nên trong thời kỳ các phong trào đấu tranh cách mạng của tỉnh đang phải hoạt động bí mật, Hưng Lộc được chọn làm nơi nuôi giấu, che chở các cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Những ngày đó, dòng họ Tăng đã lấy cả Từ đường Nhà thờ họ để làm nơi hoạt động bí mật của các cán bộ, chiến sĩ cách mạng.
Lịch sử không chỉ là quá khứ, mà còn chứa đựng những bài học kinh nghiệm từ tiền nhân, giáo dục cho thế hệ trẻ biết rõ cội nguồn gia đình, dòng họ, quê hương, đất nước, biết quý trọng những giá trị của lịch sử để kế thừa và phát huy.
Tinh thần, khí khế và thắng lợi vẻ vang của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã khảm vào lịch sử dân tộc, lịch sử xứ Thanh một mùa thu bừng bừng sắc lửa...
Cách đây 79 năm, với sự lãnh đạo chủ động và sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền của quân và dân trong tỉnh đã diễn ra sôi nổi, góp phần cùng Nhân dân cả nước làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám vĩ đại.
Cách đây 79 năm, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Thanh Hóa đã góp phần cùng cả nước tạo ra bước ngoặt lịch sử vĩ đại trong sự phát triển của dân tộc, mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập tự do và chủ nghĩa xã hội. Phát huy tinh thần mùa thu Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Thanh Hóa đã và đang ra sức thi đua, xây dựng quê hương ngày một giàu đẹp, phát triển.
Đó là cách gọi của cố nhà văn Nguyễn Đức Hiền trong một bài viết tưởng nhớ nhà cách mạng lão thành Lê Tất Đắc khi ông qua đời (năm 2000). Ngược thời gian, lần theo sử liệu, hậu thế hiểu hơn về cuộc đời, sự nghiệp và cả 'cốt cách' của nhà lão thành cách mạng xứ Thanh.
Chúng tôi về thăm xã Hoa Lộc - địa phương đầu tiên của huyện Hậu Lộc đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Giữa màu xanh mướt của đồng ruộng, hoa màu, nổi bật là Khu di tích lịch sử trận địa Đông Ngàn và tượng đài Trung đội dân quân gái xã Hoa Lộc đang được các đơn vị, nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Ngôi nhà của mẹ Tơm hơn 80 năm về trước từng nuôi giấu nhiều cán bộ cách mạng. Tại đây, hiện vẫn còn bộ đồ nghề cắt tóc cùng những hũ sành dùng đựng gạo nuôi nhà thơ Tố Hữu.
Từ thuở Mỵ Châu trốn chạy để lại dấu tích về Giếng Ngọc và đền thờ Mỵ Nương công chúa, đến Quang Trung trong chiến lược đánh quân xâm lược nhà Thanh (Trung Quốc) đã xây dựng ở đây phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn, mảnh đất Tĩnh Gia (nay là thị xã Nghi Sơn) luôn đóng vị trí quan trọng trên đường thiên lý Nam Thanh - Bắc Nghệ.
Với việc các 'địa chỉ đỏ' phân bố ở hầu hết các địa phương trên địa bàn tỉnh là thế mạnh để Thanh Hóa phát triển du lịch về nguồn. Tuy nhiên, với sự đặc thù, các điểm đến di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn tỉnh vẫn chưa tạo được sức hút đối với đông đảo du khách.
Trong tháng Tám mùa thu lịch sử, hành trình về nguồn thăm di tích lịch sử cách mạng, kháng chiến luôn thu hút sự quan tâm của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân trong tỉnh.
Theo các tài liệu lịch sử và người dân trong vùng kể lại rằng: Trên mảnh đất Cồn Chông cỏ muống sát bờ biển, có một ngôi nhà tranh vách nứa đứng bên rặng phi lao xanh tốt ở thôn Hanh Cát, Hanh Cù, xã Đa Lộc (nay là thôn Đông Thành, xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc), trên đường đi ra bến đò Sung sang đất Nga Sơn, đó là ngôi nhà của mẹ Tơm.
Vào những ngày tháng 7 thiêng liêng, nhiều người dân lại ghé nhà mẹ Tơm tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc (Thanh Hóa) để thăm nơi đã nuôi giấu, che chở nhiều cán bộ của Đảng như: Tố Hữu, Lê Tất Đắc, Trịnh Ngọc Điệt...
Hơn 80 năm qua, những kỷ vật gắn với cuộc đời mẹ Tơm như hũ sành đựng gạo, bộ đồ nghề cắt tóc vẫn còn nguyên vẹn.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có văn bản về việc xin ý kiến Đề án đặt tên đường, phố trên địa bàn thị trấn Hà Trung, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.
Tôi rất quan tâm đến hoạt động đồng hương. Đó là tình yêu quê hương, đất nước cụ thể nhất.
Cụ Đỗ Hùng Lâm là một đảng viên lão thành cách mạng tiêu biểu của huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Dù ở cái tuổi 'xưa nay hiếm' với 95 tuổi đời và 75 năm tuổi Đảng, song cụ vẫn còn minh mẫn và nhớ như in từng chặng đường gian khổ nhưng rất đỗi tự hào mà mình đã trải qua.