Văn hóa Mường là một kho tàng đặc sắc, không chỉ được cộng đồng người Mường trân trọng mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và nhà văn hóa.
Áp lực chi phí hàng không nội địa đang thúc đẩy chuỗi sản phẩm du lịch đường bộ ngắn ngày trong bán kính dưới 300km từ Hà Nội bùng nổ trong mùa hè này. Giữa làn sóng đó, điểm đến du lịch cộng đồng Mường Cốc (xã Mỹ Đức) đang nổi lên với định hướng phát triển theo mô hình du lịch xanh, du lịch tái tạo, giảm phát thải và Net Zero, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Ngày 1-7, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức tổ chức Hội nghị kết nối, phát triển du lịch cộng đồng Mường Cốc nhằm phát triển sản phẩm du lịch mới tại Mường Cốc, góp phần thúc đẩy liên kết vùng, đào tạo kỹ năng và tạo sinh kế cho người dân. Đây là sản phẩm du lịch cộng đồng theo định hướng du lịch xanh, được kỳ vọng tạo sức bật mới cho du lịch Thủ đô.
Nhằm phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tới đây Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức sẽ tổ chức Chuỗi hoạt động công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc vào ngày 1.7.2026 với thông điệp: 'Mường Cốc - Chạm vào bình yên'.
Sau thời gian nghiên cứu, xây dựng sản phẩm, ngày 1-7 tới, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức tổ chức chuỗi hoạt động công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc với chủ đề 'Mường Cốc - Chạm vào bình yên'.
Từ ngày 16-19/6, tại Paris (Pháp), Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, đã dẫn đầu Đoàn Việt Nam tham dự Kỳ họp lần thứ 11 Đại hội đồng Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể. Kỳ họp đã thu hút sự tham dự của hơn 650 đại biểu từ 185 quốc gia thành viên và hơn 100 quan sát viên.
Từ hồn thiêng của người Mường đến hành trình hướng ra thế giới, Mo Mường - Di sản Văn hóa phi Vật thể Quốc gia - đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định giá trị trong thời đại mới.
Gắn với vùng đất được biết đến là cái nôi của văn hóa Mường, rượu cần - thức uống thơm nồng mang hương vị đặc trưng của núi rừng Tây Bắc từ lâu đã trở thành một nét đẹp văn hóa cộng đồng, mang sứ mệnh kết nối con người với thiên nhiên, gắn kết con người với con người qua những cuộc sum vầy, sẻ chia.
Mục tiêu cao nhất của công tác đối ngoại là bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia - dân tộc, tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định và huy động các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm quan trọng của mỗi quốc gia, mỗi địa phương.
Sông Đà từ lâu không chỉ là dòng chảy của phù sa, nguồn nước và thủy điện mà còn là dòng chảy văn hóa, tâm linh gắn bó mật thiết với đời sống của cư dân hai bên bờ. Với người dân Hòa Bình, dòng sông ấy như 'dòng sông mẹ', bồi đắp, chở che và nuôi dưỡng biết bao thế hệ. Tiếp nối mạch nguồn di sản ấy, vừa qua, UBND phường Hòa Bình đã tổ chức Lễ cầu ngư, thả hoa đăng năm 2026 tại khu vực vườn hoa phố đi bộ đường Đà Giang. Lễ hội đã thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương đổ về tham quan, trải nghiệm.
Ngày 28.5 ghi dấu nhiều sự kiện đáng chú ý trong lịch sử Việt Nam và thế giới. Nổi bật là lễ thụ phong Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp năm 1948 tại chiến khu Việt Bắc. Bên cạnh đó là các sự kiện về phong trào công nhân, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, bảo tồn di sản văn hóa và những thành tựu khoa học, xã hội tiêu biểu.
Để phân biệt cộng đồng dân tộc này với cộng đồng dân tộc khác thì ngôn ngữ chính là yếu tố quan trọng. Người Mường cũng có ngôn ngữ riêng. Ngôn ngữ ấy chính là nơi lưu giữ linh hồn văn hóa Mường.
Sau nhiều năm lập nghiệp trên cao nguyên Đắk Lắk, cộng đồng người Mường vẫn bền bỉ giữ tiếng chiêng, Mo Mường và nếp văn hóa quê nhà qua nhiều thế hệ.
Nhắc đến Phú Thọ, ai cũng nhớ đến câu ca: 'Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba'. Đó là lời nhắc về cội nguồn, là sợi dây kết nối truyền thống dân tộc qua bao thế hệ. Bởi lẽ đó, Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng đã trở thành ngày hội của toàn dân tộc, biểu tượng thiêng liêng của tinh thần đại đoàn kết.
Tối 24/4/2026, tại các tuyến phố trung tâm thuộc phường Việt Trì và phường Thanh Miếu (tỉnh Phú Thọ), lễ hội văn hóa dân gian đường phố với chủ đề 'Thanh âm nguồn cội' đã diễn ra sôi động, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến thưởng thức. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc trong chuỗi hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026.
Việt Nam ủng hộ tầm nhìn và cách tiếp cận 'UNESCO vì con người,' đặt con người vào vị trí trung tâm của tổ chức; mọi chính sách và chương trình cần đáp ứng nhu cầu thiết thực của người dân.
Tối 24/4 (tức ngày 8/3 âm lịch), tỉnh Phú Thọ tổ chức Lễ hội văn hóa dân gian đường phố với chủ đề 'Thanh âm nguồn cội', hội tụ tinh hoa văn hóa các dân tộc tỉnh Phú Thọ.
Lễ hội Đền Hùng từ lâu đã là biểu tượng tâm linh cao nhất của người Việt, nơi triệu trái tim cùng hướng về nghĩa 'đồng bào' và đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn'. Tuy nhiên, Giỗ Tổ Hùng Vương năm Bính Ngọ 2026 mang một tầm vóc hoàn toàn khác biệt. Đây là kỳ lễ hội đầu tiên diễn ra sau khi đơn vị hành chính mới được hình thành từ sự sáp nhập của ba tỉnh: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình. Sự giao thoa văn hóa tại lễ hội đã tạo nên một bức tranh bản sắc rực rỡ chưa từng có.
Trên cơ sở sáp nhập từ 3 đơn vị hành chính, xã Kim Bôi bước vào một giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn dài hạn và khát vọng rõ ràng. Với lợi thế tự nhiên, văn hóa đặc sắc cùng sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, địa phương đang từng bước bứt phá để phát triển du lịch sinh thái, dịch vụ và nông nghiệp chất lượng cao.
Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, cùng với việc mở rộng không gian phát triển của tỉnh Phú Thọ, văn hóa Mường đang chứng kiến những biến chuyển rõ nét. Sự lan tỏa của đời sống hiện đại tác động mạnh mẽ đến sinh hoạt cộng đồng, khiến một bộ phận giá trị truyền thống dần phai nhạt, thậm chí đối mặt nguy cơ mai một. Thực tế này đòi hỏi những định hướng bảo tồn, khai thác phù hợp, nhằm biến di sản văn hóa thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.
Sáng 20/4, thảo luận tại Tổ 15 (gồm các Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng và tỉnh Phú Thọ) về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, một số ý kiến đề nghị, để sử dụng các trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa, Chính phủ cần có hướng dẫn chi tiết hơn về hồ sơ thủ tục, giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân muốn thuê hoặc sử dụng trụ sở này.
Trong thời gian diễn ra Ngày hội, nhân dân và du khách sẽ được thưởng thức các tiết mục nghệ thuật đặc sắc; tham gia thi đấu các môn thể thao, các trò chơi dân gian; thưởng thức ẩm thực độc đáo...
Tối 17/4 (tức ngày 1/3 năm Bính Ngọ), tại Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Phú Thọ long trọng tổ chức Khai mạc Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026.
Túi Khót của thầy Mo Mường không chỉ là vật hành lễ mà còn là 'thánh thư' linh thiêng, nơi hội tụ sức mạnh đất trời, tổ tiên và muôn loài. Mỗi túi Khót là một 'bảo tàng thu nhỏ' lưu giữ ký ức bản Mường, phản ánh thế giới tâm linh huyền bí và tri thức dân gian truyền đời.
Với bề dày lịch sử và hệ thống giá trị phong phú, văn hóa dân tộc Mường không chỉ là tài sản quý báu của cộng đồng, mà còn là nhân tố quan trọng cấu thành nên bản sắc Đất Tổ. Việc bảo tồn các giá trị văn hóa được duy trì qua nhiều thế hệ, cùng sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền trong công tác phục dựng và phát huy giá trị di sản, đã biến văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và gắn kết cộng đồng trong không gian phát triển mới.
Trong không gian văn hóa đặc trưng của vùng Mường cổ, lễ hội Đình Khênh (xã Thượng Cốc) dần được khôi phục và trở thành điểm hẹn văn hóa giàu bản sắc. Không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, kết nối truyền thống với hiện tại, đồng thời mở ra hướng đi mới trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch ở địa phương.
Ngày 10/3, tại trụ sở Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ở Paris (Pháp), Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO Nguyễn Thị Vân Anh đã có cuộc gặp làm việc với Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany.
Ngày 10/3, tại buổi tiếp Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO Nguyễn Thị Vân Anh, Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany đánh giá cao mối quan hệ tốt đẹp với Việt Nam và tái khẳng định sự ủng hộ của ông đối với sáng kiến do Việt Nam đề xuất về Thập kỷ quốc tế Văn hóa vì phát triển bền vững.
Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Mường đang được Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ và cộng đồng quan tâm thực hiện. Đây không chỉ là nhiệm vụ gìn giữ di sản văn hóa truyền thống mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững.
Gần 40 năm qua, ông Bùi Văn Lựng – Nghệ nhân ưu tú, thầy mo ở xóm Mường Lầm (tỉnh Phú Thọ), vẫn lặng lẽ, bền bỉ gìn giữ và trao truyền di sản quý báu ấy. Trong từng lời mo trầm ấm, trong từng nghi lễ được thực hành đúng chuẩn mực, ông không chỉ thực hiện bổn phận của một thầy mo, mà còn làm công việc của người 'giữ hồn' văn hóa Mường, nối quá khứ với hiện tại, gìn giữ sợi dây thiêng liêng giữa con người và cội nguồn.
Mo Mường được đánh giá là sáng tạo vĩ đại, 'linh hồn' của người Mường. Với giá trị đặc biệt quý giá, di sản quốc gia này đang trên hành trình ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Từ xóm Mường Lầm, xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ nghệ nhân ưu tú, thầy mo Bùi Văn Lựng gần 40 năm làm nghề vẫn miệt mài sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng và lan tỏa giá trị Mo Mường, trở thành gương mặt tiêu biểu trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa.
Trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, dân tộc Mường nổi bật với bề dày lịch sử và lớp trầm tích văn hóa lâu đời, đặc biệt là tại vùng đất Hòa Bình cũ (nay thuộc tỉnh Phú Thọ) di sản văn hóa của người Mường vô cùng phong phú, độc đáo và mang đậm bản sắc riêng. Hiện nay, công tác gìn giữ, khôi phục và phát huy những giá trị này không chỉ bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn mở ra những cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội, nhất là trong lĩnh vực du lịch văn hóa cộng đồng.
Tiến sĩ Bùi Văn Niên, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, Trưởng Bộ môn Cơ sở ngành, khoa Du lịch, Trường Đại học Đại Nam, sinh ra một tỉnh nghèo nên khát khao học và làm điều gì đó tốt đẹp cho quê hương luôn thôi thúc. Trong những ngày đầu xuân, trò chuyện với Niên - một người con xứ Mường mở ra nhiều điều thú vị về văn hóa tộc người.
Chiều 26/2 (tức ngày 10 tháng Giêng Bính Ngọ), tại Nhà văn hóa thôn Mó 1 (Xuân Du), đông đảo người dân và du khách đã nô nức tham gia Lễ hội Sết Boóc Mạy của người Thái Xuân Du (hay Tết cây Bông - Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia).
Ngày 24/2, tại xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ diễn ra Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường năm 2026. Đây là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của dân tộc Mường. Lễ hội đã trở thành nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc trải qua nhiều đời nay.
Vùng đất Tổ – nơi khởi nguồn dân tộc Việt Nam – từ lâu đã mang trong mình trầm tích văn hóa đặc sắc. Bước sang năm Bính Ngọ, Phú Thọ không chỉ gìn giữ kho tàng di sản quý báu ấy mà còn chủ động chuyển hóa thành nguồn lực nội sinh, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn mới.
Giữa nhịp phát triển mạnh mẽ của Thủ đô, khi những làng quê đang từng ngày đổi thay, câu chuyện gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ở đó, có những con người lặng lẽ, nhưng bền bỉ giữ gìn 'hồn cốt' dân tộc bằng tất cả tâm huyết và ý thức trách nhiệm. Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn (sinh năm 1952) ở thôn Đồng Dâu, xã Yên Xuân - một người con sinh ra và lớn lên trên vùng đất Mường là một trong những người như thế.
Cách đây 6 năm, Câu lạc bộ (CLB) Mo Mường Lạc Sơn chính thức ra mắt và đi vào hoạt động, trở thành 'Ngôi nhà chung' của các nghệ nhân, nhà khoa học, nhà nghiên cứu về Mo Mường và những người yêu mến Mo Mường.
Tối 8/2, tại khu nhà ở xã hội Mường CENTRAL, UBND xã Thịnh Minh phối hợp với Công ty cổ phần Thương mại Dạ Hợp tổ chức chương trình Hội Xuân Bính Ngọ 2026 - Xứ Mường, kỷ nguyên hội nhập.
Chiều 5/2, Hội nghị giao ban Quý I của Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã diễn ra tại trụ sở Bộ Ngoại giao.
Triển lãm cá nhân của họa sĩ Bùi Hoàng Dương đang được trưng bày tại thủ đô Phnom Penh của Campuchia được kỳ vọng là cầu nối giúp nghệ thuật hội họa đương đại Việt Nam tiếp cận gần gũi hơn tới bạn bè quốc tế.
Ở xã Thiết Ống - nơi đồng bào dân tộc Mường chiếm tới 75% dân số, việc phát triển kinh tế được gắn chặt với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tạo sức bền nội sinh cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Trong không khí vui tươi, phấn khởi chào đón năm mới và Tết cổ truyền của dân tộc, xã Yên Xuân đã tổ chức Ngày hội văn hóa dân tộc Mường, xã Yên Xuân lần thứ I - năm 2026.
Dưới chân những dãy núi trùng điệp của thung lũng Mường Bi, nghệ nhân ưu tú, thầy mo Bùi Văn Lựng, xóm Mường Lầm, xã Mường Bi dành gần trọn cuộc đời mình lặng lẽ gìn giữ, trao truyền ký ức cộng đồng qua từng lời mo, câu hát, chuyện thơ và nghi lễ. Với bà con nơi đây, ông là 'người giữ hồn thiêng đất Mường'. Ông không chỉ là một thầy mo, mà chính là một pho sử sống của đất Mường Bi.
Theo quan niệm của người Mường, túi Khót không chỉ là một vật dụng hành lễ mà còn được coi là 'thánh thư', là nơi trú ngụ của tổ nghề và là sợi dây kết nối linh thiêng với thế giới thần linh. Mỗi túi Khót là một 'bảo tàng tâm linh' thu nhỏ, chứa đựng quyền năng vô hình giúp thầy Mo trấn áp ma quỷ và lưu giữ cả kí ức của bản Mường.
Sự trân trọng bếp lửa, thể hiện nét sinh hoạt văn hóa đoàn kết, ấm cúng và thân thiện của bà con dân tộc Mường đã được lưu giữ từ bao đời nay. Chính vì thế, Lễ cúng vía bếp (Khôồng bếp) được người Mường đặc biệt chú trọng.
Sáng sớm tại lễ hội Miền Đồi (xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ), làn khói mỏng từ mâm lễ cúng cơm mới quyện vào sương núi. Giữa triền cỏ xanh, xung quanh là những thửa ruộng lúa đã ngả màu vàng rực, Nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh tay cầm bó lúa mới còn vương mùi nắng, cất lên tiếng mo trầm lắng. Mọi người ai nấy đều chăm chú lắng nghe, như thể từng câu mo đang nối nhịp mùa vụ hôm nay với mạch nguồn bản mường xưa.
Việc Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định lựa chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam đánh dấu bước cụ thể hóa quan trọng các chủ trương lớn của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Trong bối cảnh tái cấu trúc không gian phát triển vùng, đặc biệt là sự hình thành không gian văn hóa Phú Thọ – Vĩnh Phúc – Hòa Bình, ngày Văn hóa Việt Nam càng có ý nghĩa định hướng, tạo động lực lan tỏa các giá trị văn hóa cội nguồn gắn với phát triển bền vững.
Những năm gần đây, du lịch cộng đồng (DLCĐ) tại Phú Thọ đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành 'mô hình mẫu' trên bản đồ du lịch cả nước. Không chỉ dừng lại ở việc khai thác cảnh quan, mà còn khéo léo biến những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc thành 'thỏi nam châm' thu hút du khách, tạo nên một hành trình bền vững: Bảo tồn để phát triển và phát triển để di sản được sống mãi trong lòng cộng đồng.
Công trình Cổ mẫu trong Mo Mường của TS Bùi Văn Niên không chỉ mở ra một hướng tiếp cận mới từ lý thuyết phê bình cổ mẫu, mà còn góp phần lý giải 'ý nghĩa sâu' giúp di sản này tồn tại bền bỉ trong đời sống tinh thần người Mường. Nghiên cứu cũng gợi ra nhiều vấn đề thời sự về bảo tồn và phát huy Mo Mường trong bối cảnh đương thời, nhất là khi hồ sơ Mo Mường đã được trình UNESCO để được ghi danh là di sản thế giới.