Lớn lên từ những bản làng vùng cao, nhiều cô gái người dân tộc thiểu số mang theo tình yêu quê hương, tình yêu con chữ để đến với nghề giáo. Sau những năm tháng học tập, thay vì tìm một công việc nơi phố thị, họ lại chọn trở về với những bản làng vùng cao, dành những năm tháng thanh xuân để đứng lớp, đồng hành cùng học trò và gieo chữ trên những miền đất khó.
Mưa lớn kéo dài, đất đá từ taluy cứ thế cuộn xuống mặt đường, khiến những tuyến quốc lộ xuyên miền núi Thanh Hóa bao năm qua không tránh khỏi cảnh nhiều lần bị chia cắt. Mỗi điểm sạt lở được khơi thông, đường về bản lại được nối liền. Nhưng phía sau những khối đất đá ngổn ngang ấy vẫn là nỗi phấp phỏng của bà con, của thầy cô giáo và những con người ngày ngày phải qua lại trên những cung đường.
Ngày 5/9 luôn đem đến cảm xúc đặc biêt của ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường. Từ những vùng núi cao đến các địa bàn ven biển, tiếng trống khai trường rộn rã vang lên, đánh dấu thời khắc năm học mới chính thức bắt đầu.
Men theo những con đường uốn lượn dọc sông Mã, chúng tôi về bản Tà Cóm, xã Trung Lý. Đây là một trong những bản người Mông xa nhất, cách trung tâm xã gần 50 km. Nhiều năm qua, để đến được Tà Cóm và các bản người Mông dọc sông Mã, người dân phải đi trên những cung đường gập ghềnh hoặc vượt sông bằng những chuyến đò. Mỗi khi mưa lớn, nước sông dâng cao, việc qua sông lại trở thành nỗi lo thường trực.
Đến hẹn lại lên, đầu tháng 8 hàng năm, thầy cô Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Lý (Thanh Hóa) lại vượt rừng, lội suối đến từng bản xa vận động học sinh trở lại trường sau kỳ nghỉ hè. Với họ, mỗi chuyến đi là hành trình níu giữ giấc mơ con chữ, mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho học sinh vùng cao.
Những ngày đầu tháng 8, khi nhiều gia đình chuẩn bị sách vở cho con em bước vào năm học mới, các thầy cô giáo Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Lý (Thanh Hóa) lại bắt đầu những chuyến đi đặc biệt.
Tháng 8 hằng năm, thầy cô Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Trung Lý, Thanh Hóa lại vượt suối, băng rừng qua dòng sông Mã cuộn đỏ, đục ngầu, tìm đến từng bản vận động học sinh trở lại lớp sau kỳ nghỉ hè. Mỗi chuyến đi của thầy cô không chỉ là tìm lại học trò của mình mà còn là cách níu giữ cơ hội học tập, một tương lai tốt hơn cho những đứa trẻ nơi này.
Thực hiện Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Trung Lý đã cùng chính quyền địa phương triển khai nhiều cách làm thiết thực, đưa công nghệ số đến gần người dân, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn, bảo đảm an ninh trật tự và phục vụ đời sống người dân.
Trong hàng chục năm qua, vùng biên giới tỉnh Thanh Hóa tiếp giáp nước bạn Lào luôn được xem là 'điểm nóng', địa bàn lý tưởng cho tội phạm buôn bán, vận chuyển ma túy hoạt động. Vì vậy, cuộc đấu tranh, phòng chống loại tội phạm này của lực lượng chức năng ở đây luôn gian nan và khốc liệt...
Là xã biên giới, Trung Lý có 11/15 bản là nơi sinh sống của đồng bào Mông. Địa hình chia cắt bởi núi cao, sông suối khiến giao thông từ nhiều năm qua luôn là 'nút thắt' lớn trong phát triển kinh tế - xã hội, tiếp cận giáo dục, y tế và nâng cao đời sống người dân. Việc đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các bản đang mở ra kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho địa phương.
Dưới chân 'cổng trời' xã Trung Lý những ngôi nhà của đồng bào Mông, Thái, Dao nép mình bên sườn núi. Giữa vùng biên những đổi thay đang hiện diện, người già học dùng điện thoại thông minh, tài khoản định danh điện tử được kích hoạt, hồ sơ hành chính từng bước đến gần người dân hơn.
Từ những túp lều 'trọ học nuôi chữ' chênh vênh giữa mù sương, giáo dục vùng cao xứ Thanh hôm nay đang lặng lẽ bước sang một trang mới. Những ngôi trường nội trú liên cấp vùng biên dần hiện diện, giữ học trò ở lại với lớp. Những đứa trẻ năm nào lớn lên, quay về bản trở thành thầy, cô giáo, tiếp tục 'gieo chữ'... Và mới đây, Nghị quyết số 71/NQ-TW của Bộ Chính trị, với định hướng đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đang mở ra bước ngoặt, nhất là đối với giáo dục vùng khó.
Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống vật chất của người dân khu vực nông thôn, miền núi trên địa bàn tỉnh từng bước được nâng lên, song các không gian sinh hoạt văn hóa, thể thao dành cho thanh, thiếu niên (TTN) vẫn còn nhiều khoảng trống. Việc hình thành các 'sân chơi' phù hợp vì thế trở thành yêu cầu cấp thiết trong cuộc sống hiện đại.
Hòa chung với không khí bầu cử trên cả nước, hôm nay 729 nghìn cử tri tại 78 xã vùng cao của Thanh Hóa đã nô nức đi bầu... Ngày hội toàn dân đã diễn ra trong không khí vui tươi, phấn khởi và an toàn.
Ngày bầu cử ở bản Tà Cóm (Thanh Hóa) rộn ràng như ngày hội. Cụ bà 100 tuổi bỏ phiếu tại nhà, cử tri 18 tuổi lần đầu đi bầu cử... Với họ, đó là những lá phiếu từ trái tim.
Nhiều đồng bào Mông ở Tà Cóm, Cá Giáng, Cánh Cộng (xã Trung Lý, tỉnh Thanh Hóa) nô nức dậy từ 4h sáng để đến điểm bầu cử.
Từ bản Co Cài của người Thái đến bản Tà Cóm của đồng bào Mông, những ngày này, các tổ công tác xã biên giới Trung Lý (Thanh Hóa) đang miệt mài băng rừng, vượt dốc xuống tận hộ gia đình vận động cử tri.
Xuân về trên những bản làng vùng cao biên giới Thanh Hóa, khi tiếng khèn Mông gọi bạn vang lên giữa không gian đại ngàn. Trong không khí rộn ràng ấy, bên cạnh niềm vui sum vầy của đồng bào là sự hiện diện lặng lẽ của những người lính biên phòng, quân sự, công an thuộc tổ công tác, đội liên ngành. Họ ở lại bản, vui xuân cùng dân và lặng thầm giữ bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.
Tết đến không ồn ào, không vội vã, mà thấm dần qua từng nếp nhà, bếp lửa, qua tiếng chày giã bánh, qua mùi khói lam chiều bảng lảng trên triền núi nơi miền Tây xứ Thanh.
Bản Tà Cóm (Thanh Hóa) từng được ví là 'bản chết' vì gắn với ma túy. Chất gây nghiện này không chỉ hủy hoại sức khỏe con người mà còn phá nát hạnh phúc gia đình, làm suy yếu kinh tế và đe dọa trực tiếp đến sự bình yên của mỗi bản làng.
Tại vùng cao, biên giới Thanh Hóa, nhiều học sinh dân tộc Thái, Mông, Dao, Khơ Mú… gặp không ít khó khăn trong giao tiếp bằng tiếng Việt.
Đồng bào Mông ở miền Tây xứ Thanh từ lâu đã gắn bó với núi rừng, bám vào những triền núi cao nơi cuộc sống vô cùng gian khó. Thế nhưng, những năm gần đây, khi trở lại các bản làng người Mông thật dễ dàng nhận ra một sức sống mới đang lan tỏa. Cùng với đó là những người đang viết lên câu chuyện làm giàu, xây dựng cuộc sống mới trên chính quê hương mình.
Yếu tố then chốt để duy trì sự bền vững là đầu tư vào con người và phát triển sinh kế thích ứng. Với sự quyết tâm của chính quyền và nỗ lực tự lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, xã Trung Lý đang dần chuyển mình, hướng tới một tương lai phát triển toàn diện và bền vững hơn.
Dọc thượng nguồn sông Mã từ địa phận xã Mường Lát xuôi về Mường Lý, đến nay vẫn tồn tại nhiều bến đò không phép. Những con đò nhỏ, chòng chành vẫn hằng ngày gồng mình chở người và nông sản qua sông, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn...
Nhà của Sùng A Chai nằm trên con đường gập ghềnh sỏi đá. Đứng từ ngôi nhà ấy, nhìn về phía xa, chỉ thấy núi đồi nhấp nhô, trùng điệp. Hai mươi năm về trước, ở tuổi lên mười, cậu bé Sùng A Chai đã bắt đầu 'nuôi ý chí' vượt những rặng núi đi tìm con chữ để trở thành thầy giáo. Lúc ấy, ở bản Tà Cóm, xã Trung Lý chưa người Mông nào mơ giấc mơ như cậu...
Không sợ hy sinh gian khổ trong chiến tranh, tuy vậy, 'cuộc chiến chống đói nghèo' của đồng bào các dân tộc thiểu số trong thời bình lại chưa bao giờ là dễ dàng. Thế nhưng chính trong 'cuộc chiến' ấy, chúng ta lại thấy rõ tinh thần đồng bào theo Đảng và ý chí tự lực vươn lên mạnh mẽ.
Ở những điểm trường dọc tuyến biên giới Thanh Hóa - nơi con đường đến lớp phủ đầy sương mù, dốc đứng và trắc trở - những thầy cô giáo vẫn lặng lẽ bám bản, bám trường để giữ cho tiếng đọc bài của học trò không bị gián đoạn. Dẫu điều kiện sống thiếu thốn, xa nhà, xa con nhỏ, họ vẫn kiên trì gắn bó với nghề và với những đứa trẻ vùng cao còn nhiều thiệt thòi.
Sau 8 năm, Giải báo chí 'Vì sự nghiệp giáo dục Việt Nam' trở thành điểm hẹn tôn vinh những người kể chuyện đẹp, lan tỏa khát vọng và niềm tin.
Với nhà báo Nguyễn Thùy, giá trị lớn nhất của bài báo không nằm ở giải thưởng mà ở mỗi trang viết góp phần đổi thay cuộc sống trẻ em vùng cao.
Thiếu tá Hơ Văn Di, nhân viên Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Trung Lý (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa), vinh dự là 1 trong 55 tấm gương trên toàn quốc được tôn vinh 'Gương sáng pháp luật' nhân Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) năm 2025.
Giữa núi rừng vùng biên, những lớp học xóa mù chữ của Đồn Biên phòng Trung Lý vẫn sáng đèn, thắp lên hy vọng đổi thay cho đồng bào Mông.
Từng đêm, bên dòng sông Mã lại vang lên tiếng ê, a tập đánh vần của các mẹ, các chị người Mông. Nơi ấy, những đôi tay chai sần hàng ngày chỉ quen việc nương rẫy nay lại vụng về cầm bút tập viết từng nét chữ.
Từ trăn trở giúp người dân miền núi có cuộc sống ấm no, Bộ đội Biên phòng Thanh Hóa phối hợp Tỉnh ủy triển khai mô hình 'Bản sáng vùng biên' tại 11 bản biên giới, bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực.
Từ những bản làng xa xôi ven sông Mã đến vùng biên giới heo hút, phong trào hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ còn khó khăn về nhà ở giai đoạn 2024-2025 ở Thanh Hóa đã lan tỏa mạnh mẽ, trở thành phong trào nghĩa tình sâu rộng, thấm đượm tinh thần sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng.
Tà Cóm từng là bản đặc biệt khó khăn với nhiều tiêu chí 'không' như: không đường, không điện, không trường, không sóng điện thoại, không hộ thoát nghèo và là 'điểm nóng' về ma túy. Nhưng đó đã là quá khứ. Hôm nay, Tà Cóm đã có nhiều khởi sắc, đời sống bà con dần cải thiện, trẻ em được cắp sách đến trường...
Sáng sớm, sương mù vẫn phủ dày đặc trên những triền núi Trung Lý. Con dốc đất đỏ dẫn vào điểm trường mầm non bản Khằm 1 dài hơn nửa cây số, lổn nhổn đá và trơn trượt. Trong làn sương loang trắng, những tốp người lặng lẽ nối nhau đi bộ. Trên lưng họ, những đứa trẻ mới ba tuổi, mắt còn ngái ngủ, được quấn gọn trong tấm địu thổ cẩm. Bước chân chậm chạp nhưng kiên định. Lâu lắm rồi, điểm lẻ Trường Mầm non Trung Lý mới đông trẻ nhỏ đến lớp như sáng nay.
Để những đứa trẻ 3 tuổi ở vùng cao ra lớp, giáo viên cắm bản không chỉ đến vận động một lần mà nhiều lần, thậm chí chờ phụ huynh đi rẫy về đến tối mịt.
Nhờ nhiều giải pháp đồng bộ, nhất tại vùng sâu, vùng xa, tỷ lệ huy động trẻ từ 3 đến 5 tuổi ra lớp ở Thanh Hóa những năm gần đây liên tục tăng và luôn cao hơn mức trung bình của cả nước, góp phần đảm bảo quyền học tập và phát triển toàn diện cho trẻ em.
Mô hình trường nội trú liên cấp vùng biên lần đầu được áp dụng, mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tháng 8/2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, xã Sơn Thủy tổ chức hội nghị tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào Mông. Những người dự hội nghị là đội ngũ lãnh đạo, công chức, các tổ chức đoàn thể cấp xã; cán bộ thôn, bản, người có uy tín và đại diện hộ gia đình người Mông trên địa bàn bản Mùa Xuân và bản Xía Nọi (xã Sơn Thủy).
Đồng bào dân tộc Mông ở các bản làng vùng cao xứ Thanh đã không còn ý niệm 'du canh du cư'. Trên những dốc núi, sườn đồi những cây đào, cây mận; nơi khoảng đất trống đàn trâu, bò được khoanh nuôi chăm sóc cẩn thận... bởi, họ đã tìm ra hướng xóa nghèo, làm giàu trên chính mảnh đất vùng biên.
Sáng 5/9, hòa chung không khí cả nước, học sinh và trẻ mầm non ở tỉnh Thanh Hóa hân hoan trong Lễ khai giảng năm học mới 2025-2026.
Trong không khí háo hức, các trường học nơi biên giới Thanh Hóa đang gấp rút hoàn tất công tác chuẩn bị cho Lễ khai giảng năm học mới 2025-2026.
Bão số 5 vừa qua, bão số 6 lại tới, các xã vùng cao, biên giới trên địa bàn tỉnh mưa xối xả. Nhưng thầy, cô giáo Trường Tiểu học Trung Lý 2, xã biên giới Trung Lý vẫn đến từng bản, từng lán trên nương để vận động học sinh đến lớp.
Xã vùng biên Trung Lý là địa phương đặc biệt khó khăn, địa hình bị chia cắt, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, tạo ra nhiều rào cản trong việc tiếp cận giáo dục, đặc biệt là ở bậc mầm non.
Từ đồng bằng, trung du cho đến miền núi, ma túy đang là nỗi ám ảnh đe dọa cuộc sống người dân. Vượt qua gian khó, lực lượng công an Thanh Hóa, đặc biệt là Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) đã bền bỉ đấu tranh, bảo vệ bình yên cho cộng đồng, xứng đáng với danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Thượng tá Lê Khắc Minh - Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Thanh Hóa đã kinh qua nhiều vị trí công tác, dù ở đâu, cương vị nào, anh cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Anh được đồng đội mệnh danh là 'khắc tinh' của các loại tội phạm, là ngọn lửa bền bỉ trong cuộc chiến đầy cam go, hiểm nguy nhưng cũng vô cùng cao cả để bảo vệ bình yên cho nhân dân.
Thời gian qua, cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng (BĐBP), thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã có nhiều giải pháp hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách, hộ còn khó khăn về nhà ở tuyến biên giới. Nghĩa cử cao đẹp đó đã tiếp thêm động lực để bà con ổn định cuộc sống, vươn lên phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo.
Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Pù Hu được giao quản lý khoán bảo vệ hơn 28.379ha rừng trên địa bàn 8 xã, bao gồm: Phú Xuân, Phú Lệ, Trung Thành, Trung Sơn, Nam Xuân, Thiên Phủ, Hiền Kiệt và Trung Lý. Những năm qua, Ban Quản lý Khu BTTN Pù Hu luôn chú trọng nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật (TTPBPL) về bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) cho Nhân dân các địa phương. Qua đó, góp phần giữ vững an ninh rừng, bảo vệ nguyên vẹn tính đa dạng sinh học, hệ sinh thái ở khu bảo tồn.
Từ những bản làng heo hút nơi biên viễn Trung Lý - Mường Lý, giữa bạt ngàn núi rừng và dòng sông Mã cuộn chảy, tiếng mái chèo khua nước không chỉ là âm thanh quen thuộc của đời sống miền sơn cước, đó còn là nhịp thở của biết bao phận người, là gánh lo canh cánh của những gia đình hằng ngày đưa con đi học, mẹ đi chợ, cha vượt sông tìm kế sinh nhai...