Trong thư gửi TTU-VWAI, chị Bùi Thị Xuân Hoa - hiện đang làm việc tại Báo Pháp luật Việt Nam, đề nghị dự án hỗ trợ “trong khả năng có thể”. Mong muốn ấy rất cụ thể: từ tên tuổi, quê quán, chức vụ, ngày hy sinh và những lá thư còn lại, giúp gia đình tìm thêm thông tin về người chú. TTU-VWAI là chương trình nghiên cứu và hợp tác nhân đạo, trong đó Đại học Công nghệ Texas giữ vai trò chủ đạo khai thác tư liệu lưu trữ về chiến tranh Việt Nam, phối hợp với các đối tác để hỗ trợ tìm kiếm người mất tích. Ai có thông tin, xin gửi tới địa chỉ công tác: 42/29 Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội; điện thoại 0903.268.489; email xuanhoaplvn@gmail.com.
Hơn nửa thế kỷ sau ngày người chú ra đi, ông Hoàng Văn Binh vẫn nhớ lời dặn dành cho đứa cháu mới mười tuổi: ở nhà gắng học cho giỏi. Người chú ấy, liệt sĩ Hoàng Anh Thiết, chưa trở về với gia đình. Nhưng những trang di bút trong sổ tay còn lưu trong CDEC mã số F034604221623, do Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (TTU-VWAI) phát hiện, đã giúp người thân gặp lại một phần cuộc đời anh. Qua nét chữ, ký ức về người cha nghèo và những đồng đội đã khuất, các di vật đang cất lên tiếng nói, nối lại tình thân từng bị chiến tranh chia cắt.
Từ một bức ảnh đen trắng do nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Thắng một thành viên của Dự án "Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (TTU-VWAI) cung cấp; tính đến hết ngày 02/10/2026 tại Công viên Lê Thị Riêng, lực lượng tìm kiếm đã phát hiện, quy tập 705 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó 304 bộ có di vật.Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, việc tìm kiếm tại nơi từng là nghĩa trang Đô Thành đang đưa các liệt sĩ trở về, đã tạo nhiều sự xúc động trong nhân dân. Nhà văn Đặng Vương Hưng vừa trò chuyện với Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Phó Ban chỉ đạo 515, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, xung quanh một công việc đòi hỏi cả sự chính xác lẫn lòng thành kính.
Có những người lính đã ngã xuống hơn nửa thế kỷ, nhưng cuộc trở về của họ vẫn đang được tiếp nối bằng sự bền bỉ của đồng đội, thân nhân và những người làm công việc tri ân: Một nơi an táng được xác minh, một danh tính được khôi phục, một lá thư được trao lại cho gia đình… đều mang ý nghĩa đoàn tụ.Đó cũng là mạch cảm xúc của chương trình “Trở về”, thuộc chuyên mục “Cựu chiến binh Việt Nam”, đã phát sóng trên VTV1 Đài Truyền hình Việt Nam chiều ngày 02/10/2026.
Gần sáu mươi năm đã trôi qua, những lá thư của người lính trẻ Vũ Viết Song vẫn được gia đình gìn giữ. Người viết thư không trở về, nhưng lời dặn cha mẹ và anh em hãy vững lòng vẫn còn nguyên trên trang giấy cũ.Hành trình tìm kiếm phần mộ liệt sĩ đôi khi được bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một số hiệu hòm thư, một địa danh đã đổi tên, một dòng ghi trong sổ tay hay ký ức còn sót lại của người đồng đội già. Gia đình liệt sĩ Vũ Viết Song tin rằng nếu những thông tin ấy được kết nối, cánh cửa trở về vẫn có thể mở ra. Anh từng tham gia một đoàn Văn công tại Thái Nguyên trước khi nhập ngũ và hy sinh. Những lá thư thời chiến chưa khép lại, những dòng di bút của liệt sĩ còn đó. Chúng vẫn có thể mở ra những nỗi buồn và cả niềm vui...
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, cùng truyền thông hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ: Trong khuôn khổ chuyến công tác Mỹ, ngày 23/9 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Mỹ; đồng thời, nghe báo cáo về Dự án "Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI). Trước đó, ngày 21/9 ông đã chứng kiến Đại tướng Phan Văn Giang tiếp nhận một số kỷ vật “Hồ sơ chứng tích chiến tranh”, do các Đồng Chủ nhiệm của Dự án TTU-VWAI trao tặng.
Không phải gia đình nào cũng đã tìm được hài cốt người thân. Nhưng có gia đình, khi nhận lại lá thư hay kỷ vật thất lạc hơn nửa thế kỷ, đã gọi đó là “Một sự trở về”. Lời chia sẻ được PGS.TS Alex-Thái Đình Võ nhắc tới tại New York gợi mở một cách nhìn sâu hơn về công việc của Dự án TTU–VWAI: từ những tài liệu chiến tranh lưu giữ tại Hoa Kỳ, lần tìm tên tuổi, hành trình và thân nhân của người lính, để những phần ký ức còn lưu lạc có cơ hội trở về quê hương.
Liệt sĩ Bùi Duy Chỉ, sinh năm 1947 tại xã Khánh Thủy, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Theo giấy báo tử, ông hy sinh ngày 28/02/1968 tại Mặt trận phía Nam. Thế nhưng, trong những kỷ vật gia đình còn lưu giữ có một lá thư mang dòng chữ ghi rõ ngày viết là 25/07/1968, tức gần năm tháng sau ngày hy sinh được ghi trong hồ sơ. Sự chênh lệch đặc biệt ấy, cùng mã hòm thư “HT 41438” và chi tiết “Thành phố Huế” ở mặt sau lá thư, đang mở ra những đầu mối quan trọng cần được Dự án TTU-VWAI và các cơ quan chức năng nghiên cứu, giải mã.
Đó không chỉ là lời nhắn gửi của một người em trai tới anh mình. Đó còn là tiếng lòng của biết bao gia đình Việt Nam vẫn đang đi tìm người thân sau chiến tranh. Các liệt sĩ đã có tên trong sử sách, trong Bằng “Tổ quốc ghi công”, nhưng nơi an nghỉ của nhiều người vẫn chưa được xác định. Có những cuộc tìm kiếm kéo dài qua hai, ba thế hệ; từ cha mẹ đến anh chị em, rồi trao lại cho con cháu.Với liệt sĩ Vi Hữu Bình, thời gian hy sinh được gia đình ghi nhớ là năm 1967. Đến nay đã gần sáu mươi năm. Người thanh niên năm ấy vẫn mãi ở tuổi đôi mươi trong di ảnh, còn người em từng tiễn anh đi nay đã bước sang tuổi 73.
Mỗi ký ức, một bức ảnh cũ, một danh sách cán bộ, một địa chỉ cư trú hay một dòng ghi chép trong hồ sơ lưu trữ đều có thể trở thành mắt xích giúp nối lại hành trình đã đứt đoạn gần nửa thế kỷ.Ai biết thông tin về cựu chiến binh Đặng Đức Phù, sinh năm 1933, quê Hương Thủy, Thừa Thiên - Huế, từng công tác tại Sư đoàn 325 và Trường Sĩ quan Công binh, xin liên hệ: Ông Đặng Đức Cương; Địa chỉ: K32/14 Thanh Sơn, Hải Châu, Đà Nẵng; Điện thoại: 0903 538 899; Hoặc ông Đặng Đức Vinh, điện thoại: 0905 857 757.
Quân nhân Trần Trọng Tải, quê xóm 10, xã Yên Lộc, huyện Kim Sơn cũ, tỉnh Ninh Bình; nhập ngũ ngày 25/7/1966; huấn luyện tại Thanh Hóa; lên đường vào chiến trường ngày 11/11/1967; có khả năng thuộc Trung đoàn 9, Sư đoàn 304 và tham gia chiến đấu tại mặt trận Khe Sanh đầu năm 1968.Quân nhân được phần thuyết minh ghi là Hoàng Trung Tải, có thể là chủ nhân cuốn sổ thứ hai; từng hoạt động tại các huyện Ngọc Lặc, Yên Định, Vĩnh Lộc và Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa trước khi hành quân qua Quảng Bình, sang Lào đầu tháng 01/1968.
Việc tìm thấy gia đình cựu chiến binh Đỗ Trọng Hội là một kết quả đáng trân trọng của Dự án TTU-VWAI. Từ một mã số lưu trữ khô khan, bằng sự kiên trì của các nhà nghiên cứu và sức lan tỏa của cộng đồng, chủ nhân quyển sổ đã được xác định với tên tuổi, quê quán, gia đình và cả một hành trình cống hiến.Mã số CDEC F034600961331 vì thế không còn chỉ là ký hiệu của một hồ sơ. Phía sau mã số ấy là cuộc đời của một người con phố Hàng Bạc, một thầy giáo văn hóa trong quân đội, một người quay phim chiến trường, một đạo diễn điện ảnh quân đội và một nhân chứng của chiến trường Rừng Sác.
Gần 60 năm đã qua, người thanh niên rời làng Kim Liên đúng ngày sinh nhật thứ mười tám vẫn chưa trở về. Cha mẹ đã khuất, những người anh, người em nay cũng đã ở tuổi xế chiều, nhưng trong căn nhà của gia đình, tên ông chưa bao giờ bị lãng quên.Mỗi tờ giấy cũ, mỗi lời kể của đồng đội, mỗi tiếng gọi trong một đêm xa nhà và mỗi chuyến đi qua những nghĩa trang Trường Sơn đều là biểu hiện của một tình thân bền bỉ. Gia đình không chỉ mong tìm được một phần mộ; họ mong trả lại cho người liệt sĩ một địa danh, một đơn vị, một hành trình chiến đấu và một nơi yên nghỉ có thể gọi thành tên.
Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI), do Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University - TTU) chủ trì, đang nghiên cứu và giới thiệu những tài liệu CDEC như hồ sơ này với tinh thần nhân đạo. Với hồ sơ F034601460025, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Phương Thảo cùng các thành viên Dự án mong được kết nối với thân nhân của quân nhân Cao Văn Thi. Mục đích không chỉ là giải mã một văn bản chiến tranh, mà còn phục dựng những mảnh ghép còn khuyết thiếu trong cuộc đời ông, nối lại đường dây giữa kỷ vật và con người, tạo cơ hội để cuốn nhật ký cùng những thông tin quý báu được trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ.
Theo hồi ức của bà, bệnh xá khi đó có bảy cán bộ, nhân viên:Bác sĩ trưởng Lê Thị Lạc, quê Thanh Hóa; Chính trị viên Nguyễn Văn Kính, quê Nghệ An; y sĩ Thương và y sĩ Gái, cùng quê Thừa Thiên – Huế; y tá Nguyễn Thị Hiệp, quê Hà Tây; y tá Nguyễn Thị Nguyệt, quê Hà Tĩnh; và y tá Nguyễn Thị Sáu, quê Hà Tây.Chỉ bảy con người nhưng phải đảm đương biết bao công việc của một cơ sở quân y giữa chiến trường. Mỗi người một quê, một hoàn cảnh, gặp nhau trong quân ngũ rồi trở thành đồng chí, đồng đội và người thân. Giữa điều kiện thiếu thốn, họ cùng dựng lán, tổ chức nơi cấp cứu, chăm sóc thương binh và điều trị cán bộ, chiến sĩ bị bệnh.
Nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 – 02/9/2026), Tổng thống Hoa Kỳ Donald J. Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio đã gửi lời chúc mừng tới Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Những thông điệp ấy được đưa ra trong bối cảnh hai nước đã trải qua hơn ba thập niên bình thường hóa quan hệ và gần ba năm triển khai Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Và Đại sứ Wicks đã phát biểu đầy ý nghĩa, trước khi mời mọi người cùng uống cà phê nhân ngày Quốc khánh 2/9...
Hơn 56 năm đã trôi qua kể từ ngày Trung sĩ, Tiểu đội phó Hoàng Văn Cầm nằm lại nơi chiến trường. Đất nước đã hòa bình, quê hương Trung Yên đã đổi thay, nhưng trong gia đình anh vẫn còn một khoảng trống chưa thể lấp đầy. Đó là khoảng trống của một người lính chưa xác định được phần mộ, chưa được trở về nằm bên cha mẹ và những người thân yêu.Tìm được nơi anh yên nghỉ không chỉ là hoàn thành tâm nguyện của một gia đình. Đó còn là hành động tri ân đối với người thanh niên đã hiến dâng tuổi hai mươi cho Tổ quốc; là trách nhiệm của hôm nay đối với những người đã ngã xuống để đất nước có được hòa bình.
Gần 58 năm đã trôi qua kể từ ngày Trung sĩ Nguyễn Văn Khánh hy sinh. Cụ bà Phan Thị Chúc nay đã ở tuổi cao. Hai người con là Nguyễn Đức Thọ và Nguyễn Thị Xuân cùng các cháu, chắt vẫn mong một ngày biết được nơi người thân đã ngã xuống, để có thể đến thắp một nén hương và nói với ông rằng gia đình chưa bao giờ ngừng tìm kiếm.Anh Nguyễn Minh Hải chia sẻ, gia đình mong Dự án TTU-VWAI hỗ trợ nghiên cứu những trang nhật ký, kết nối với thân nhân các chiến sĩ thuộc Tiểu đội 11 và tìm kiếm thêm tài liệu liên quan. Gia đình cũng tha thiết mong các cựu chiến binh, cán bộ giao liên Trường Sơn, đồng đội cũ hoặc thân nhân những người có tên trong cuốn nhật ký cùng cung cấp thông tin.
Danh sách này, được biên soạn từ hồ sơ CDEC F034603110752, do các thành viên của Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI): Lê Đức Anh, Tạ Thu Phong, Nguyễn Xuân Thắng, Nguyễn Thị Thanh Lam và Trần Thái Đan Thuyên vừa thực hiện.Tài liệu gồm 48 trang, bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ ngày 05/02/1968 tại Bình Dương. Cuốn sổ do nhiều người ghi, có chữ đã mất, tên bị khuyết, hoặc có nhiều cách đọc. Vì thế, mọi thông tin dưới đây được giữ gần nhất với bản nghiên cứu; các dấu hỏi và phương án tên gọi khác nhau đều là những đầu mối cần tiếp tục xác minh.
Gia đình đã đề nghị Dự án TTU-VWAI hỗ trợ tra cứu các nguồn tư liệu, bản đồ trận địa, báo cáo hành quân, nhật ký chiến trường liên quan đến Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 96 trong tháng 2/1969 tại khu vực Bà Tứ – Long Nguyên – Bến Cát; đồng thời kết nối với cơ quan chuyên môn, đơn vị quy tập và các cựu chiến binh để xác minh những phần mộ chưa rõ thông tin trên địa bàn Bình Dương cũ.Mọi thông tin liên quan đến liệt sĩ Nguyễn Văn Tớn và các đồng đội hy sinh ngày 27/2/1969, xin liên hệ: chị Nguyễn Thị Thu Trang, điện thoại 0983 520 093; anh Nguyễn Trung Kiên, điện thoại 0375 631 986; hoặc anh Lê Vũ Toàn, điện thoại 0914 949 086.
Qua Dự án TTU-VWAI, gia đình liệt sĩ Phạm Văn Hào tha thiết mong được kết nối với các cựu chiến binh từng công tác, chiến đấu tại Trung đoàn 1 – Q761, Đoàn Bình Giã, Sư đoàn 9, đặc biệt là những người có mặt tại chiến trường Tây Ninh năm 1968.Những cuốn nhật ký, hồi ký, sơ đồ chiến đấu, danh sách quân nhân, hình ảnh đơn vị hay chỉ một mẩu ký ức còn được lưu giữ cũng có thể trở thành đầu mối quý giá. Đặc biệt, thông tin về ngày hy sinh, diễn biến trận đánh cuối cùng, vị trí an táng ban đầu và quá trình quy tập phần mộ mang tên Phạm Văn Hào tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Châu Thành sẽ giúp gia đình từng bước đối chiếu, xác minh...
Mẹ Nguyễn Thị Yên sinh năm 1920, sống tại Lục Yên, tỉnh Yên Bái trước đây, nay thuộc tỉnh Lào Cai. Cuộc đời Mẹ là câu chuyện về một người phụ nữ Việt Nam bình dị nhưng đã phải gánh chịu những mất mát vượt quá sức tưởng tượng: hai người con trai và hai người con rể của Mẹ đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Ngày 10/8/2026, đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia 515 làm Trưởng đoàn, đã có cuộc làm việc kéo dài gần ba giờ với đại diện Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (Department of War - DOW) và các đối tác triển khai Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI).
Hồ sơ số 65/2026: Năm cái tên trong một trang giấy cũ, ai biết Phong, Loan, Bá, Đại/Đạt, Nghi/Nghị ?
Trong hàng triệu trang tài liệu chiến tranh còn lưu giữ, có những hồ sơ dày dặn, đủ họ tên, đơn vị và diễn biến trận đánh; nhưng cũng có những mảnh giấy chỉ còn vài dòng vội vã. Hồ sơ CDEC F034605810839, số nhật ký 08-1587-69, thuộc trường hợp thứ hai. Tài liệu do Đại đội C, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Kỵ binh 8, Lữ đoàn 2, Sư đoàn Kỵ binh số 1 Hoa Kỳ thu giữ ngày 11/8/1969 tại tỉnh Tây Ninh. Tọa độ được ghi là 48P XT 326 786 theo hệ quy chiếu Indian 1960, tương đương khoảng 11,56 độ vĩ bắc, 106,21 độ kinh đông theo WGS84. Địa điểm ấy nay thuộc xã Tân Thành, tỉnh Tây Ninh; trước năm 2025 là xã Suối Dây, huyện Tân Châu.
Một hồ sơ chiến trường bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ ngày 11/08/1969 tại khu vực Suối Dây, Tây Ninh, đã lưu giữ giấy khen, chứng nhận quân y, lý lịch và thư từ của hai cán bộ quân nhân Quách Văn Vạn (tên khác là Quách Xuân Vạn) và bác sĩ Đào Bá Cường. Sau hơn nửa thế kỷ, những trang giấy ấy trở thành manh mối quý để tìm thân nhân, đồng đội, làm rõ hành trình chiến đấu, hy sinh và số phận của hai người lính từng cứu chữa thương binh giữa chiến trường ác liệt.
Trong quá trình thực hiện 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ', mỗi hồ sơ được bổ sung, mỗi nhân chứng được tìm gặp và mỗi tọa độ được xác minh đều có thể mở thêm một con đường đưa người đã khuất trở về.Gần 60 năm đã trôi qua, bà Hoàng Thị Cấp vẫn mong chờ một ngày tìm được cha, để đón ông về quê cha đất mẹ, sum họp cùng ông bà, tổ tiên. Đó là một mong nguyện bình dị nhưng thiêng liêng – mong nguyện cần được lắng nghe, sẻ chia và chung tay thực hiện bằng trách nhiệm, lòng biết ơn cùng những phương pháp khoa học đáng tin cậy.
Không chỉ ghi nhận những kết quả đã đạt được, Thư Cảm ơn còn thể hiện mong muốn tiếp tục mở rộng sự phối hợp giữa Ban Chỉ đạo Thành phố Hồ Chí Minh với Nhóm nghiên cứu Dự án trong thời gian tới. Những nội dung được đề cập gồm trao đổi thông tin, chia sẻ tư liệu, kết nối nhân chứng và triển khai các hoạt động nghiên cứu liên quan đến việc tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Một hồ sơ chứng tích chiến tranh gồm bản đồ vẽ tay, danh sách quân nhân, thơ và những trang ghi chép cá nhân, bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ tại Lộc Ninh ngày 12/9/1968, đang mở thêm một hướng tìm kiếm những người lính thuộc Sư đoàn 7. Sau gần sáu thập kỷ, hồ sơ CDEC F034604370390 không chỉ là chứng tích chiến tranh, mà còn là lời nhắn gửi tới thân nhân, đồng đội và nhân chứng từng chiến đấu ở Lộc Thuận: hãy cùng nhận diện những cái tên còn dang dở và làm sáng tỏ số phận của họ.
Tháng Bảy đã qua, nhưng việc tri ân là mãi mãi. Trong hàng triệu nén hương tri ân, vẫn có những nén hương được thắp lên trước một tấm di ảnh nhòe mờ, khi phía dưới chưa có phần mộ của người đã khuất. Gia đình liệt sĩ Trương Thanh Xuân vẫn đợi. Người cháu ngoại chưa từng gặp ông vẫn kiên trì tìm kiếm, với một niềm tin giản dị mà thiêng liêng: sẽ có ngày ông được gọi đúng tên, được xác định nơi nằm lại và trở về trong vòng tay quê hương, gia đình.
Trong dòng chảy của đời sống văn học đương đại, có những người viết không chỉ sáng tạo tác phẩm mà còn âm thầm gìn giữ những mảnh ký ức quý giá của dân tộc. Nhà văn Đặng Vương Hưng là một trong những gương mặt như thế.
Tuy ngôi mộ không có hài cốt, nhưng gần 60 năm qua đây vẫn là nơi người thân thắp hương trong những ngày lễ, Tết và ngày giỗ liệt sĩ. Đó cũng là cách gia đình giữ một chỗ để người đã khuất 'trở về' giữa quê hương, trong vòng tay của những người chưa bao giờ thôi mong đợi.Ngày 20/7/2026, ông Nguyễn Quyết Tiến, sinh ngày 29/3/1972, trú tại thôn Lộc Long, xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị, đã gửi đơn tới Ban Quản lý Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI), đề nghị hướng dẫn và hỗ trợ tìm kiếm người cậu ruột.
Khoảng mười năm qua, ông Nguyễn Hà Thọ đã gửi đơn tới nhiều cơ quan quân đội, tìm kiếm trên các diễn đàn cựu chiến binh và tham gia nhiều nhóm hỗ trợ thân nhân liệt sĩ. Ông từng liên hệ với những cá nhân và cộng đồng chuyên sưu tầm kỷ vật, tra cứu hồ sơ chiến tranh; đồng thời tìm đến một số cựu chiến binh có tên trong những danh sách liên quan đến đơn vị của người cậu.
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, Hồ sơ Chứng tích chiến tranh CDEC F034606551419 đưa chúng ta trở lại chiến trường Lộc Ninh những năm 1967–1969. Trong những trang tài liệu đã úa màu là danh sách 218 cán bộ, chiến sĩ từng được đề nghị khen thưởng, cùng những lá thư phản ánh hoạt động chiến đấu, hậu cần và mạng lưới liên lạc ở cơ sở. Trong số những con người được nhắc tên, ai đã hy sinh, ai còn sống và thân nhân của họ hiện ở đâu? Việc giải đáp những câu hỏi ấy không chỉ phục vụ nghiên cứu lịch sử, mà còn là một hành động tri ân đối với những người đã đi qua chiến tranh.
Đoàn công tác của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' – TTU-VWAI vinh dự có mặt tại điểm cầu Tượng đài Bắc Sơn, cùng đoàn Đại sứ quán Hoa Kỳ do Đại sứ Jennifer Wicks dẫn đầu.Đại diện Dự án TTU-VWAI có TS Stephen F. Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson, đồng Chủ nhiệm Dự án; PGS.TS Alex-Thái Đình Võ, đồng Chủ nhiệm Dự án; cùng luật sư Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm Nghiên cứu.Sự hiện diện ấy không chỉ ghi nhận giá trị của công tác nghiên cứu, giải mã tư liệu chiến tranh, mà còn thể hiện ý nghĩa nhân văn trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ nhằm góp phần tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và trao trả kỷ vật cho các gia đình.
Hưởng ứng 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ', nhiều cơ quan, đơn vị, nhà khoa học đang chung sức khai thác những nguồn tư liệu lịch sử trong và ngoài nước, góp phần bổ sung thông tin để nhanh chóng tìm kiếm các liệt sĩ chưa xác định được nơi an nghỉ.
'Bố tôi đã mất, bà nội và những người ruột thịt của chú cũng lần lượt qua đời. Đến thế hệ chúng tôi vẫn tiếp tục chờ. Chỉ mong tìm được một manh mối, dù nhỏ đến đâu, để gia đình biết số phận của chú', bà Trịnh Thị Nguyệt nghẹn ngào....Sáu mươi năm đã trôi qua. Người mẹ không còn, người anh trai cả đời đi tìm em cũng đã khuất. Những lá đơn đã ngả màu, những con dấu trên hồ sơ đã in qua nhiều thời kỳ, nhưng lời gọi người lính Trịnh Văn Học trở về vẫn chưa có tiếng đáp.
Bên chén trà nóng cùng đĩa hoa quả, trong ngôi nhà nhỏ ở phố Đội Cấn, câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc ôn nhớ quá khứ. Từ hành trình của hai cuốn nhật ký, các thành viên trong cuộc gặp cùng suy nghĩ về những việc cần tiếp tục thực hiện hôm nay: gìn giữ ký ức trung thực, khai thác các nguồn tư liệu chiến tranh vì mục đích nhân đạo, tăng cường kết nối giữa các cơ quan lưu trữ của Việt Nam và Hoa Kỳ, đồng thời chung tay tìm kiếm những người còn mất tích sau chiến tranh.
Dự án TTU-VWAI công bố kết quả 6 tháng đầu năm, phát hiện thông tin liên quan hơn 1.500 quân nhân, góp phần phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Ngày 22/7, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Tổ chức cộng đồng 'Trái tim người lính' phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, dự án 'Sáng kiến tìm kiếm Người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) và Câu lạc bộ 'Mãi mãi tuổi 20' giới thiệu 'Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026', ra mắt tự truyện 'Ký ức tháng Năm' và trao tặng chân dung 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ.
Những hồ sơ, bản đồ, thư từ và tài liệu chiến tranh đã trở thành nguồn tư liệu lịch sử quý giá trên hành trình đưa liệt sĩ trở về với gia đình. Việc khai thác hiệu quả các kho lưu trữ này bằng khoa học và công nghệ tiếp tục mở ra thêm nhiều cơ hội cho công tác tìm kiếm, xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ.
Theo TS Steve Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson, đơn vị đang lưu trữ 2,7 triệu trang tư liệu về người lính Việt Nam, hỗ trợ quá trình tìm mộ liệt sĩ.
Cùng với sự giúp đỡ từ phía Hoa Kỳ, Sáng kiến "Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" đã phát hiện thông tin liên quan hơn 1.500 quân nhân Việt Nam trong các tài liệu lưu trữ của Hoa Kỳ.
Tổ chức cộng đồng 'Trái tim người lính' phối hợp Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' và Câu lạc bộ 'Mãi mãi tuổi 20' tổ chức sự kiện giới thiệu 'Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026' và trao tặng chân dung 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân.
Theo Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, những người lính vẫn đang trở về bằng tinh thần, bằng kỷ vật, qua những lá thư, trang nhật ký...
Theo Đại tá, CCB, Nhà văn Đặng Vương Hưng: Thông qua hoạt động truyền thông, Dự án TTU-VWAI đã kết nối thành công nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh với các thông tin lưu trữ có giá trị.
Ngày người em lên đường, bà Quý còn rất trẻ. Đến khi nhận tin em hy sinh, gia đình chỉ biết ông đã nằm lại ở một chiến trường xa xôi. Khái niệm 'mặt trận phía Nam' trong giấy báo tử quá rộng, trong khi điều kiện đi lại, liên lạc và tiếp cận thông tin thời ấy vô cùng khó khăn.Sau này, những biến động của thời gian tiếp tục làm cho dấu vết về người liệt sĩ thêm phần mong manh. Lạng Sơn từng trải qua những cuộc thiên tai, lũ lụt; rồi gia đình phải di tản trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Nhiều giấy tờ liên quan đến liệt sĩ không còn được lưu giữ đầy đủ. Những kỷ vật ít ỏi còn lại đến hôm nay chỉ có Giấy báo tử và một tấm di ảnh chân dung. Nhưng nỗi nhớ, nỗi day dứt thì vẫn còn nguyên.
Tháng Bảy - mùa tri ân những người đã ngã xuống vì Tổ quốc - cũng là thời điểm Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU–VWAI) tiếp nhận thêm nhiều lời đề nghị hỗ trợ từ thân nhân các liệt sĩ. Mỗi lá đơn gửi đến không chỉ chứa đựng những thông tin về một người lính mất tích, mà còn là nỗi mong chờ kéo dài qua nhiều thế hệ. Hồ sơ của liệt sĩ Nguyễn Hữu Viện là một trong những câu chuyện như thế.
Ngày 17/7/2026, tại Hà Nội, GS.TS. Stephen F. Maxner và PGS.TS. Alex-Thái Đình Võ – hai Đồng Chủ nhiệm Dự án 'Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh' (TTU–VWAI) đã tham dự sự kiện văn hóa 'Thanh xuân gửi lại'. Cũng trong ngày, đại diện Dự án đã chuyển giao hơn 50 hồ sơ nghiên cứu cho Ban Chỉ đạo Quốc gia 515. Hai hoạt động nối tiếp nhau như một hành trình của ký ức, trách nhiệm và văn hóa tri ân, nhằm góp phần đưa những người còn mất tin, mất tích trở về với gia đình và quê hương...
Tháng Bảy là mùa của những nén hương tri ân và cũng là mùa của những cuộc kiếm tìm chưa có hồi kết. Trong hàng triệu trang tư liệu chiến tranh đang được Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) nghiên cứu, có những hồ sơ không ghi tên một trận đánh, không mô tả một cuộc giao tranh, nhưng lại lưu giữ những tấm giấy khen, huân chương của những người lính Quân Giải phóng. Hơn nửa thế kỷ sau, những tờ giấy đã ngả màu ấy lại đặt ra một câu hỏi day dứt: Nguyễn Văn Hui, Nguyễn Văn Cón, Lâm Viện và Trương Xuân Sự đã hy sinh hay còn sống?
Đã 56 năm trôi qua kể từ ngày Liệt sĩ Nguyễn Công Hiệp, chiến sĩ Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 33, Quân khu 7 hy sinh trên chiến trường Bình Tuy (cũ). Ba thế hệ trong gia đình vẫn chưa một lần tìm được nơi người lính trẻ yên nghỉ. Từ những ký ức của người thân, những hồ sơ chiến tranh còn lưu giữ và dữ liệu CDEC vừa được đối chiếu, một tia hy vọng mới đang được mở ra. Dự án TTU-VWAI mong tiếp tục kết nối nhân chứng, đồng đội và những người còn lưu giữ thông tin để cùng viết tiếp hành trình tri ân.
Hơn 30 nhà nghiên cứu trẻ (hầu hết sinh ra sau chiến tranh) và Điều phối viên của Dự án 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU–VWAI) vừa hoàn thành chuyến đi thực tế và thực địa, tại chiến trường miền Đông Nam Bộ xưa, bằng kinh phí xã hội hóa tự đóng góp. Đó là những địa danh từng diễn ra những trận đánh đẫm máu, rất nhiều người lính đã ngã xuống và mất tích trong chiến tranh. Nơi đây, có rất nhiều hố chôn tập thể còn khuất lấp…