Ở trọ cách nhà hơn 40km, những bữa cơm tuy chỉ có đậu phụ nhưng vẫn không ngăn được nữ sinh Phạm Thị Như Quỳnh theo đuổi ước mơ làm cô giáo.
Ở các bản người Thái miền Tây Thanh Hóa, để tình yêu 'đơm hoa kết trái', đôi lứa phải đi qua một hành trình rất riêng: Cưới 2 lần và 3 năm ở rể mới trọn nghĩa vợ chồng.
Trong không gian văn hóa của chuỗi sự kiện 'Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam năm 2026' tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Thái đến từ miền Tây tỉnh Thanh Hóa đã tái hiện một phong tục hôn nhân đầy ý nghĩa: Lễ cưới hai lần.
Lễ hội đền Chín Gian trở thành nơi kết nối cộng đồng người Thái ở chín mường xứ Thanh, nơi các bản làng hội tụ, cùng xem nghi lễ dâng trâu tế trời, gìn giữ văn hóa truyền đời.
Giữa nhịp sống hiện đại với đủ đầy những thanh âm náo nhiệt, tiếng khèn bè của người Thái vẫn vang vọng khắp núi rừng xứ Thanh như một dòng suối mát lành, bền bỉ chảy qua bao thế hệ. Không chỉ là nhạc cụ, khèn bè là linh hồn, là 'bậc thầy' trong kho tàng văn hóa dân gian Thái. Để tiếng khèn không bị mai một, những nghệ nhân vẫn đang ngày đêm miệt mài truyền dạy, biến những ống nứa vô tri thành khúc tình ca bất hủ, khẳng định sức sống mãnh liệt của bản sắc dân tộc trong dòng chảy thời gian.
Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi vào từng bản làng miền sơn cước, nhiều giá trị truyền thống vẫn bền bỉ được gìn giữ như một sợi dây neo ký ức cộng đồng. Với đồng bào Thái xứ Thanh, bên cạnh tiếng khèn, điệu xòe, trang phục thổ cẩm hay mâm cỗ ngày Tết, tục gội đầu vào ngày cuối năm là một nét văn hóa đặc sắc mang đậm ý nghĩa nhân văn. Đó là nghi thức thanh tẩy, gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, may mắn và hanh thông.
Mỗi độ Tết đến xuân về, trên khắp các bản làng người Thái ở Thanh Hóa những câu khặp lại ngân vang giữa núi rừng. Khặp còn gửi gắm đạo lý làm người, gắn kết tình nghĩa bản mường và làm nên nét đẹp văn hóa độc đáo của người Thái xứ Thanh.
Những ngày lập xuân, khi không khí ấm áp của mùa xuân đã tràn về cũng là lúc đồng bào dân tộc Thái xứ Thanh tạm gác lại công việc nương rẫy bộn bề để chuẩn bị đón Tết cổ truyền dân tộc với nhiều nghi lễ vô cùng đặc sắc.
Trong hơi lạnh bảng lảng của đại ngàn, bát canh môn da trâu nóng hổi không chỉ làm ấm cơ thể, mà còn gợi nhắc về nếp sống cộng đồng, về sự khéo léo và tinh tế trong ẩm thực truyền thống người Thái.
Mỗi độ xuân về, tiếng cồng chiêng lại ngân vang từ các bản Mường, bản Thái. Âm thanh 'bôòng bêng khùm' trầm vang, ngân dài ấy như gọi mùa xuân về với bản làng, mang theo cảm giác ấm áp, gắn bó, thứ cảm giác rất riêng của đời sống cộng đồng nơi miền núi xứ Thanh.
Trên miền sơn cước Thanh Hóa, khi tiếng cồng chiêng vang lên hòa cùng nhịp gõ rộn ràng của những chiếc chày gỗ trên thân cây gỗ rỗng ruột, cả không gian bản mường như bừng thức. Điệu múa, tiếng khua không chỉ tái hiện đời sống lao động, mà còn gửi gắm khát vọng về mùa màng no đủ, về hạnh phúc cộng đồng. Khua luống, một loại hình diễn xướng dân gian độc đáo của đồng bào Thái xứ Thanh, chính là sự kết tinh sinh động giữa lao động, tín ngưỡng và nghệ thuật dân gian, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam.
'Tết bản làng' giới thiệu các hoạt động đón Xuân, nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán… giúp du khách hiểu biết sâu sắc hơn về nét văn hóa và truyền thống đón Tết đặc trưng của các dân tộc.
Nhiều hoạt động đặc sắc với chủ đề 'Tết bản làng' sẽ diễn ra từ nay đến hết tháng 1/2026 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội).
'Tết bản làng' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam giới thiệu các hoạt động đón xuân, nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán… của các dân tộc.
Trong những ngày đầu năm mới 2026, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) trở thành điểm hẹn văn hóa giàu sức hút với chuỗi hoạt động tháng 1 mang chủ đề 'Tết bản làng', diễn ra từ ngày 5 đến 31/1.
Từ ngày 5 đến 31/1, tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) diễn ra chuỗi hoạt động với chủ đề 'Tết bản làng'. Chương trình giới thiệu không gian đón xuân, các nghi lễ, lễ hội cùng phong tục tập quán truyền thống của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Giữa núi rừng xứ Thanh, mâm cơm của người Thái đâu phải chỉ 'ngon để nhớ' mà chính là nơi gia đình tìm thấy nhau sau một ngày dài: Bếp lửa hồng, cơm nếp dẻo, cá suối nướng thơm bùi, chẻo cay và ché rượu cần nồng ấm.
Từ nghi lễ truyền thống đến sinh hoạt cộng đồng, cây bông không chỉ là biểu tượng tâm linh mà còn là trung tâm gắn kết đời sống văn hóa của người Thái xứ Thanh. Qua hình tượng cây bông, vũ trụ quan, nhân sinh quan và khát vọng về cuộc sống đủ đầy được thể hiện sinh động, giàu tính nhân văn.
Từ những con cá tươi ngon được đánh bắt ở sông suối, đồng bào Thái đã khéo léo chế biến thành nhiều món ăn ngon đậm đà bản sắc, như cá nướng, cá đồ, cá nấu măng chua... Mỗi món mang một hương vị riêng, mộc mạc, tinh tế, để lại ấn tượng khó quên trong lòng thực khách khi có dịp ghé thăm và thưởng thức ẩm thực nơi các bản làng vùng cao xứ Thanh.
Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đồng bào dân tộc Thái ở Thanh Hóa đã kiến tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc, vừa mang dấu ấn riêng của xứ Thanh, vừa hòa vào dòng chảy chung của văn hóa Thái Việt Nam. Giữ gìn và phát huy những giá trị ấy không chỉ là trách nhiệm với quá khứ, mà còn là nền tảng cho phát triển bền vững hôm nay và mai sau.
Cùng với những nét văn hóa đặc sắc về trang phục hay những điệu khắp, điệu xòe thì ẩm thực truyền thống của người Thái ở Thanh Hóa cũng tạo nên những nét riêng biệt và được gìn giữ, lưu giữ cho đến ngày nay.
Từ thịt lợn bản, mắc khén, thính, tất cả các loại nguyên liệu được kết hợp với nhau tạo nên hương vị riêng của món thịt chua ống nứa. Món ăn chứa đựng dấu ấn văn hóa ẩm thực lâu đời của đồng bào Thái xứ Thanh.
Từ những thung lũng màu mỡ đến các bản làng ven suối, miền núi Thanh Hóa đã tạo dựng nên một không gian văn hóa phong phú, kết tinh từ lịch sử cộng cư lâu đời của nhiều tộc người. Trong dòng chảy hội nhập, bản sắc ấy vẫn được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa, trở thành điểm nhấn độc đáo của văn hóa xứ Thanh và văn hóa Việt Nam.
Xem việc bảo vệ đường biên, cột mốc là niềm vinh dự và tự hào, già làng Lương Đại Thêm (bản Xắng, xã Yên Khương, tỉnh Thanh Hóa) đã trở thành tấm gương sáng trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh biên giới tại Thanh Hóa. Không chỉ là nghệ nhân tài hoa gìn giữ văn hóa khèn bè, ông còn là một trong hàng trăm cá nhân điển hình đang ngày đêm sát cánh cùng Bộ đội Biên phòng gìn giữ bình yên một dải biên cương.
Giữa dải núi rừng phía tây xứ Thanh, nơi những bản làng người Thái quần tụ bên suối, âm thanh cồng chiêng lại vang lên đầy mê hoặc. Trầm bổng, vang vọng, tiếng cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ, mà là tiếng nói của tâm linh, là hơi thở của núi rừng, là sợi dây níu giữ du khách khi bước chân vào không gian văn hóa Thái giàu bản sắc.
Giữa miền sơn cước, nơi tiếng chiêng ngân, khèn bè dìu dặt hòa cùng hơi sương núi rừng, tiếng khua luống của đồng bào Thái vẫn vang lên như nhịp thở của bản mường. Từ nhịp chày giã gạo mộc mạc trong lao động, người Thái đã sáng tạo nên một hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, kết tinh giữa âm nhạc, động tác và tâm hồn.
Giữa nhịp sống hiện đại, đồng bào Thái ở các xã miền núi xứ Thanh vẫn nỗ lực gìn giữ tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Từ những lớp học chữ Thái trong cộng đồng, trường học đến chương trình tập huấn cho đội ngũ cán bộ, đoàn viên thanh niên, ngôn ngữ dân tộc Thái đang từng bước được lan tỏa như 'sợi dây' gắn kết con người với cội nguồn văn hóa.
Khi những thửa ruộng bắt đầu ngả vàng, đồng bào Thái ở miền Tây Thanh Hóa lại rộn ràng chuẩn bị lễ mừng cơm mới - nghi lễ thiêng liêng để tạ ơn trời đất và tổ tiên sau vụ mùa bội thu.
Dù buồn hay vui, đối với đồng bào dân tộc Thái xứ Thanh, chiếc khèn bè như một người bạn, để họ cất lời thủ thỉ và được đáp lại những thanh âm động viên, an ủi.