Trong suốt những năm qua, người có uy tín trong cộng đồng đồng bào các dân tộc thiểu số tại vùng cao của Thanh Hóa đã có những đóng góp to lớn, thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Bằng uy tín, sự am hiểu phong tục và tiếng nói có sức thuyết phục trong cộng đồng, những người có uy tín đang trở thành 'tấm khiên', góp phần ngăn chặn hiểm họa mua bán người ngay từ mỗi gia đình, mỗi bản làng.
Từ một bản H'Mông biệt lập vùng biên viễn Thanh Hóa, đường bộ cách trở và tập quán sản xuất cũ, bản Mùa Xuân đang dần chuyển mình. Dưới sắc xuân năm mới, những đổi thay không chỉ trong cảnh vật, mà còn hiện rõ trong đời sống của người dân, từ đường đi, cách làm ăn đến sinh hoạt hằng ngày.
Giữa mênh mang núi rừng, có những âm thanh không cần gọi tên cũng đủ để người ta nhận ra bản sắc của một cộng đồng. Với người Mông, đó là tiếng khèn. Tiếng khèn cất lên giữa đại ngàn để nghe, để nhớ, để kể và để nối dài mạch sống của một tộc người đã bao đời gắn bó với núi cao, sương gió.
Từ trên đỉnh dốc, bản Ché Lầu, xã Na Mèo hiện ra dưới thung sâu như một nét chấm phá giữa mênh mông rừng núi biên giới. Trong căn nhà gỗ xám bạc, mái lợp pơ mu, bên bếp than hồng, ông Thao Văn Sếnh, năm nay đã hơn 80 tuổi kể cho chúng tôi nghe về cuộc 'thiên di' của gia đình và hành trình lập bản, dựng làng của đồng bào Mông nơi phên dậu Tổ quốc.
Đồng bào Mông ở Thanh Hóa sinh sống chủ yếu tại các xã vùng cao có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, nhưng lại là nơi sản sinh và lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Với người Mông, ngôi nhà không chỉ là nơi cư trú mà còn là biểu tượng của bản sắc, phản ánh nếp sống, phong tục và thế giới quan của họ.
Trong chuyến công tác vào bản Mùa Xuân, xã Sơn Thủy, chúng tôi gặp ông Thao Văn Dia, bí thư chi bộ kiêm trưởng bản. Khi nhắc đến bản Mùa Xuân, nhiều người sẽ hình dung về một bản người Mông lạc hậu, nghèo nàn và vô cùng khó khăn với rất nhiều cái không.
Mảnh đất xứ Thanh là nơi sinh sống chủ yếu của 7 dân tộc, mỗi dân tộc mang theo mình một kho tàng văn hóa độc đáo. Gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống vai trò lớn nhất thuộc về các nghệ nhân. Họ như những bông hoa rừng dịu dàng tỏa hương thơm ngát, dâng đời và là 'báu vật sống' gìn giữ, truyền dạy nét đẹp, giá trị di sản văn hóa của ông cha cho các thế hệ kế tiếp.
Bản Ché Lầu của xã Na Mèo ẩn mình giữa đại ngàn thâm u, kỳ vĩ. Khi sương núi còn đọng trên vành lá, tôi hồ hởi theo chân Phó Bí thư chi bộ Thao Văn Dế ghé thăm những ngôi nhà gỗ truyền thống của bà con người Mông.
Thời gian qua, bằng uy tín, kinh nghiệm của bản thân cùng những thông tin, kiến thức pháp luật nắm bắt được qua các lớp bồi dưỡng, hội nghị tập huấn... đội ngũ những người có uy tín trên địa bàn huyện vùng biên Quan Sơn (Thanh Hóa) đã thể hiện tốt vai trò, là cầu nối lan tỏa kiến thức pháp luật đến người dân.
Đồng bào dân tộc Mông tỉnh Thanh Hóa sinh sống tập trung chủ yếu ở 44 bản, trong đó có 12 bản tiếp giáp với các huyện Sốp Bâu, Viêng Xay, Sầm Tớ tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào thuộc 10 xã trên địa bàn 3 huyện Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn. Toàn vùng có khoảng 3.800 hộ với hơn 20.000 nhân khẩu. Những năm qua được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của tỉnh, các huyện vùng cao, biên giới và sự nỗ lực của đồng bào, đời sống đồng bào Mông dần nâng lên, kết cấu hạ tầng ở các bản từng bước được đầu tư, xây dựng.
Từ trung tâm xã Sơn Thủy (Quan Sơn), theo con đường ngoằn ngoèo ven sườn núi chừng hơn 20km là đến bản Mùa Xuân. Đây là bản người dân tộc Mông.
Từ trung tâm xã Sơn Thủy, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa theo hướng Bắc trên con đường ngoằn ngoèo ven sườn núi chừng hơn 20km là đến bản Mùa Xuân của người dân tộc Mông. Năm 1992, người Mông từ xã Pù Nhi, huyện Mường Lát di cư về đây sinh sống. Người có uy tín của bản Mùa Xuân - Thao Văn Dia kể, khi theo gia đình về đây, anh chưa đầy 10 tuổi, không nhớ ai đã đặt tên cho bản, nhưng bà con trong bản và anh rất ưng cái bụng vì sau bao năm tháng quây tụ, đoàn kết, gắn bó, cần cù lao động, vượt qua khó khăn, đến nay, bản đã phát triển khởi sắc, bình yên đúng như cái tên Mùa Xuân.
Tết là thời khắc quan trọng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, là dịp để mọi người sum vầy với gia đình, người thân, quanh bữa cơm đầm ấm... Nhưng đối với những bí thư chi bộ, trưởng thôn, khu phố 'những người vác tù và hàng tổng' lại phải gác việc riêng tư để chăm lo việc Đảng, việc dân với mục tiêu ai cũng được đón tết đủ đầy và tinh thần 'không một ai bị bỏ lại phía sau'.
Những năm qua, nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến huyện, các địa phương, cũng như sự tích cực của mỗi người con của bản Mông đã góp phần xóa bỏ hủ tục trong tang lễ, thực hiện nếp sống văn hóa mới.
Trong những năm qua, kinh tế - xã hội ở 11 huyện miền núi và 6 huyện, thị xã miền xuôi có xã miền núi ngày một phát triển; an ninh - quốc phòng được đảm bảo, giữ vững. Có được kết quả đó là nhờ sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước; sự nỗ lực vượt khó vươn lên của đồng bào các dân tộc trên địa bàn, trong đó có sự đóng góp xứng đáng công sức, trí tuệ của người có uy tín (NCUT) trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tỉnh ta.
Theo chân cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế (CKQT) Na Mèo, chúng tôi lên bản Ché Lầu, xã Na Mèo - là 1 trong 3 bản có đồng bào dân tộc Mông sinh sống của huyện Quan Sơn.
Từng là bản 5 không 'không đường - không điện - không trường - không đất sản xuất - không chi bộ' cái đói luôn đeo bám, nhưng từ khi bản Mùa Xuân có chi bộ đảng dẫn lối, chỉ đường, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào Mông nơi đây đã thay đổi tích cực.
Anh Thao Văn Dia, dân tộc Mông, Bí thư kiêm trưởng bản Mùa Xuân, xã Sơn Thủy, huyện Quan Sơn là người nhiệt tình, tích cực, đi đầu tham gia các hoạt động của bản. Đặc biệt, anh là người góp công lớn trong việc đẩy lùi những hủ tục của đồng bào Mông ở bản Mùa Xuân.
Văn hóa và Đời sống - Những ngày này tại 2 bản Mông là Mùa Xuân, Xía Nọi (xã Sơn Thủy, huyện Quan Sơn) đang tất bật công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2021-2025.
Văn hóa và Đời sống - Mùa Xuân và Xía Nọi là 2 bản người Mông ở khu vực biên giới khó khăn bậc nhất của xã Sơn Thủy, huyện Quan Sơn.
Giấy bản mang ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào Mông ở vùng rẻo cao Mường Lát (Thanh Hóa). Giấy bản giống như một dấu chỉ, sợi dây gắn kết giữa con người với thế giới siêu nhiên, nhắc nhở họ luôn nhớ về tổ tiên, nguồn cội trong từng nghi thức và mỗi khi tết đến, xuân về.
Hàng năm cứ đến độ xuân về, hoa mận, hoa đào nở hồng bên sườn đồi, cũng là lúc những chàng trai người Mông có dịp phô diễn điệu múa khèn. Âm thanh dặt dìu của tiếng khèn đã trở nên thân thuộc, gần gũi với người Mông và là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với đồng bào trong mỗi độ tết đến, xuân về.
Ngày 2 - 10, Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Thanh Hóa lần thứ X diễn ra trọng thể tại Trung tâm Hội nghị 25B, TP Thanh Hóa. Tại đại hội, có 3 ý kiến tham luận của các đại biểu đại diện cho các tập thể, cá nhân tiêu biểu, xuất sắc trong toàn tỉnh. Báo Thanh Hóa trích đăng tham luận của các đại biểu tại Đại hội.