Giữa núi rừng Liên khu 5 những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ, một buổi lễ kết nạp Đảng đã diễn ra giản dị, thiêng liêng dưới tán rừng già. Nơi ấy, Kostas Sarantidis (1927 - 2021) - chiến sĩ ngoại quốc người Hy Lạp có tên Việt Nam là Nguyễn Văn Lập được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Người chủ trì buổi lễ năm ấy là Thiếu tướng Hà Vi Tùng (1925 - 1994), khi đó là Tiểu đoàn trưởng đầu tiên của Tiểu đoàn 365 (Tiểu đoàn Lá Mít anh hùng).
Khi Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn then chốt, Trung ương Đảng quyết tâm giành toàn thắng, đã động viên quân dân toàn quốc cùng nỗ lực hết sức để hỗ trợ cho các chiến sĩ, đảm bảo cung cấp đầy đủ cho đồng đội trên tiền tuyến và phối hợp chiến đấu với chiến trường Điện Biên Phủ.
Sau khi Bộ Chính trị ra Nghị quyết về tiếp tục thấu triệt phương châm 'đánh chắc, tiến chắc' để giành toàn thắng cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, ngày 21/4/1954, Ban Bí thư Trung ương Đảng gửi thư cho đồng chí Võ Nguyên Giáp.
Tại Ninh Hòa chúng tôi tìm gặp các nhân chứng từng tham gia hoạt động thời kỳ kháng chiến chống Pháp, cùng bộ đội đi lên căn cứ Đá Bàn, vào sâu trong khu di tích, lên điểm cao, để hình dung lại con đường năm xưa mà các chiến sĩ Tiểu đoàn 59 đã đi.
Tiểu đoàn 59 được thành lập ngày 10-6-1950 tại thôn 10, xã Tam Chánh, huyện Tam Kỳ (nay là thành phố Tam Kỳ) theo quyết định của Bộ Tư lệnh Liên khu 5. Lúc bấy giờ, tiểu đoàn có 2 đại đội: Đại đội 6 độc lập của Đà Nẵng, Đại đội 11 của tỉnh. Cuối năm 1950, bổ sung thêm vào biên chế tiểu đoàn Đại đội 4 (từ bộ đội địa phương của tỉnh Quảng Nam). Đồng chí Nguyễn Lựu được giao chức vụ Tiểu đoàn trưởng - chỉ huy tiểu đoàn và đồng chí Phạm Đạo làm Chính trị viên.