Theo sách Nếp cũ, lễ Giao thừa nhằm tiễn vị thần Hành khiển cũ, đón vị mới về cai quản nhân gian. Bài văn khấn bao gồm cả phiên bản cổ trang trọng và diễn Nôm chi tiết.
Theo quan niệm dân gian Việt Nam, ngày đầu năm mới (Tết Nguyên đán) là thời điểm giao hòa giữa đất trời, đặt nền móng cho vận trình của cả một năm nên từ lâu đời đã có những điều kiêng ky.
Chiều cuối năm là thời khắc quan trọng để tưởng niệm tổ tiên. Dưới đây là bài văn khấn truyền thống cho lễ Trừ tịch và phần riêng dành cho con cháu cúng mẹ đã khuất.
Lễ rước Gia tiên được thực hiện vào những ngày giáp Tết để mời tổ tiên về sum họp cùng con cháu. Bài văn khấn dưới đây được chép lại theo mẫu truyền thống trong các gia đình xưa.
Thay vì phải đi xa tìm sông, hồ hoặc lo ngại ô nhiễm môi trường, bạn có thể lựa chọn những hình thức 'cá chép tâm linh' khác mà vẫn trang nghiêm, đúng phong tục.
Tục phóng sinh cá chép vào 23 tháng Chạp vẫn được duy trì nhưng gần đây nhiều người chọn tinh giản nghi lễ này bằng việc mua cá chép rau câu để tiễn ông Táo về trời.
Nhà nghiên cứu Toan Ánh cho rằng văn khấn ông Táo mang ý nghĩa trình bày công việc của cả nhà trong một năm, mong thần bếp phù hộ cho năm tới.
Theo truyền thống, Rằm tháng chạp không chỉ là dịp cúng kiếng, lễ lộc. Đây là dấu mốc khởi động những ngày sửa soạn Tết, từ gian bếp mỗi nhà đến sinh hoạt chung của cả làng.
Lần giở những trang sách xưa để biết tự bao giờ Tết và mùa xuân đã đẹp đến nao lòng, lắng đọng giá trị,mênh mang cảm xúc.
Trong workshop 'Tết Đoan Ngọ: Phong tục và triết lý của người Việt', Nhà báo Vĩnh Quyên đã chia sẻ nhiều phong tục cổ truyền, phong phú, sâu sắc, được người Việt gìn giữ qua bao thế hệ.
Mùng 10/3 âm lịch, đồng bào Việt Nam ở khắp nơi đều hướng về ngày giỗ Tổ, tôn vinh, tự hào về nguồn gốc dân tộc, về dòng giống con Lạc cháu Hồng, chúng ta tự hào có ông Tổ chung là các Vua Hùng.
Theo học giả Toan Ánh, sở dĩ người ta thiết lập bàn thờ Thần Tài ở dưới mặt đất hoặc ở những nơi xó xỉnh là do xuất phát từ một điển tích xưa.
Tết Nguyên đán (hay còn được gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cổ truyền hay đơn giản là Tết) - Tết lớn nhất trong năm, diễn ra vào mùa xuân, thời điểm kết thúc một chu kỳ bốn mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông để bước vào một chu kỳ mới, một khởi đầu mới, nên luôn được gửi gắm nhiều ước vọng.
Các nhà nghiên cứu đều cho rằng Tết Trung thu gắn bó mật thiết với trăng, vì thế nhắc đến tết này thì không thể không nói đến trăng được.
Theo học giả Toan Ánh, tục đi sêu nêu ra tinh thần biết ơn nhạc phụ nhạc mẫu đã sinh ra vị hôn thê của mình và là dịp để chàng trai tỏ lòng thương mến cô gái qua nghi lễ phong tục.
Theo quan niệm của Phật giáo, Tết Thượng nguyên diễn ra vào ngày rằm tháng giêng là Tết hướng thiện, cầu phúc, cầu an, do đó nhiều người đi lễ chùa vào ngày này.
Đã có nhiều cuốn sách viết về phong tục, tín ngưỡng, văn hóa, con người Việt Nam, và 'Nếp cũ' của nhà nghiên cứu văn hóa Toan Ánh là một trong số ít những bộ sách phong phú và có hệ thống hơn cả.
Dân ta có nhiều cuộc giải trí lành mạnh, những cuộc vui xuân đầy ý nghĩa để nâng cao tinh thần đạo đức, thượng võ...
Đầu năm 2024, Phan Thanh Đà Hải cho ra mắt sách biên khảo 'Mùa Xuân & Lễ Tết, Hội hè của người Việt' (NXB Đà Nẵng).
Bộ sách 'Nếp cũ: Cầm-Kỳ-Thi-Họa' (NXB Trẻ, 2023) của nhà văn, nhà nghiên cứu Toan Ánh là một phần của toàn bộ sách Nếp cũ.
Thần Tài thường được thờ chung một khám thờ với ông Địa hình thành một bộ ông Địa - thần Tài. Nếu ông Địa bảo hộ về đất đai của gia đình thì thần Tài có nhiệm vụ bảo hộ về tiền bạc, tài sản trong nhà. Sự phân biệt giữa Thổ thần và Tài thần khi xưa không rõ lắm, người ta thường cho rằng chức năng bảo hộ về tiền bạc thuộc thần Đất, cho nên khi giải nghĩa Thổ thần và Tài thần, Huỳnh Tịnh Của đều cho là 'thần đất giữ tiền bạc' .
Xóm Thanh Minh, khối 4, tổ 38, phường Thanh Khê Đông (quận Thanh Khê) có một Lăng Ông cổ kính. Soi chiếu với cổ tục tín ngưỡng thờ cá Ông ở Đà Nẵng nói chung, làng biển Thanh Khê nói riêng, có thể thấy đây thực chất là tín ngưỡng thờ vật linh.
Mưa ngâu thường xuất hiện vào tháng 7 âm lịch và gắn liền với truyền thuyết về ông Ngâu bà Ngâu.
Tết Đoan Ngọ hay Tết Đoan Dương là một trong những dịp Tết cổ truyền của người Việt. Trải qua hàng nghìn năm với không ít biến đổi nhưng một số ý nghĩa nhân bản, một số nếp cũ vẫn được lưu truyền đến ngày nay.
Theo nhà văn Toan Ánh, những tục lệ này rất nhiều, và thường làm thỏa mãn sự mong mỏi của con người, chống lại sự khô khan của đạo lý, gây sự gần gũi giữa nam nữ...
Để tránh sự lộng quyền của thái giám nơi cung cấm, nhà Nguyễn đã sử dụng hệ thống hoạn quan trong hậu cung vào việc sai vặt và nhất định không cho can dự vào chuyện triều chính.
Theo nhà nghiên cứu văn hóa Toan Ánh, cung nhân và hoạn quan dưới các triều vua trước là những kẻ đáng thương.
Hái một cành lộc xuân trong thời khắc đầu tiên của năm mới để mang may mắn, tài lộc về nhà có phải là một phong tục đẹp?