Gần 40 năm trước, chuyến bay số hiệu 655 của hãng hàng không Iran Air bị tàu chiến Mỹ USS Vincennes bắn hạ trên eo biển Hormuz trong những ngày cuối của cuộc chiến Iran - Iraq, khiến toàn bộ 290 người trên khoang thiệt mạng. Đến nay, sự kiện này vẫn là một trong những thảm kịch gây tranh cãi sâu sắc trong lịch sử quan hệ quốc tế.
Ánh lửa bùng lên trên boong chiến hạm USS Vincennes khi hai quả SM‑2 lao vút vào bầu trời, khép lại giây phút ngỡ ngàng nhất trong lịch sử hải quân Mỹ. Thảm kịch đó mở ra một vòng xoáy đối đầu nghẹt thở giữa Mỹ và Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Iran về các vụ ném bom chưa từng có nếu nước này không đàm phán được một thỏa thuận hạt nhân với Mỹ.
Vụ máy bay của hãng hàng không Ukraine bị Iran 'bắn nhầm' không phải là lần đầu tiên một máy bay dân sự bị các lực lượng vũ trang bắn hạ trong lịch sử hàng không thế giới.
Lúc đó Mỹ và Iran đang đối đầu quân sự rất căng thẳng. Và tàu Mỹ đã bắn rơi 1 máy bay chở khách của Iran, khiến toàn bộ 290 người trên máy bay tử nạn.
Vận hành tên lửa đất đối không cần các biện pháp tránh nhận diện sai mục tiêu. Thảm họa bắn nhầm máy bay Ukraine cho thấy tính năng này trong lưới phòng không Iran đã thất bại.
Hơn một ngàn người đã thiệt mạng khi những chiếc máy bay thương mại bị bắn rơi trong hơn 4 thập kỷ gần đây, cho thấy nguy cơ máy bay chở khách trở thành mục tiêu của tên lửa do lỗi của con người.
Trong 4 thập niên qua, đã có một số vụ việc máy bay dân sự trúng tên lửa gây thương vong lớn về người.
Hai ngày trước khi máy bay chở khách của Ukraine rơi ở Iran (ngày 11/1 thừa nhận là do quân đội Iran bắn nhầm), Tổng thống Iran Hassan Rouhani đã nhắc thế giới nhớ về vụ tàu Hải quân Mỹ năm 1988 bắn hạ máy bay chở khách của Iran khiến toàn bộ 290 trên khoang thiệt mạng.
Iran vừa thừa nhận đã bắn nhầm một máy bay của hãng Ukraine Interntional Airlines khiến 176 người thiệt mạng. Ít ai biết trước đó máy bay Iran từng là nạn nhân tên lửa Mỹ.
Hai ngày trước khi máy bay chở khách Ukraina rơi ở Tehran giữa lúc căng thẳng Mỹ - Iran tăng vọt, Tổng thống Hassan Rouhani nhắc thế giới đừng quên chuyện tương tự - tàu chiến Mỹ bắn rơi một máy bay của hãng Iran Air năm 1988.
Trong lịch sử, đã có ba lần các máy bay chở khách bị bắn hạ do nhầm lẫn giữa lúc căng thẳng xung đột lên cao tới tột độ.
Hơn ba thập kỷ trước, chiến hạm hiện đại nhất thế giới của Mỹ USS Vincennes bắn hai tên lửa vào máy bay thương mại Iran trên Eo biển Hormuz, làm toàn bộ 290 người trên khoang thiệt mạng.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng khi cả hai bên tiếp tục đưa ra những lời đe dọa lẫn nhau sau cái chết của Thiếu tướng Qassem Soleimani.
Hôm 5/1, TT Mỹ Donald Trump cho biết nếu Tehran tấn công tài sản của Mỹ để trả đũa vụ sát hại tướng Soleimani, Washington sẽ nhắm vào 52 địa điểm của Iran 'rất nhanh và rất mạnh'. Đáp lại điều này, TT Iran Hassan Rouhani đã phản pháo TT Trump trên Twitter.
Sau khi Tổng thống Mỹ đe dọa sẽ tấn công 52 mục tiêu Iran, thì Tổng thống Iran Hassan Rouhani lập tức nhắc nhớ vụ Mỹ bắn rơi máy bay Iran năm 1988.
Ông Rouhani hôm 6/1 cảnh báo người đồng cấp Mỹ 'đừng bao giờ đe dọa Iran', sau khi ông Trump đưa ra danh sách 52 mục tiêu mà Washington sẽ tấn công nếu Tehran hành động.
Theo PressTV ngày 16/12, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif khẳng định, sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Vịnh Persian đã đem lại thảm họa cho các nước trong khu vực và góp phần xúi giục chủ nghĩa cực đoan.
Tổng thống Donald Trump nên nhìn vào cách mà Tổng thống Ronald Reagan và Barack Obama phản ứng với những bất đồng tương tự với các nước Trung Đông và xem lại chiến lược của ông đối với Tehran ở thời điểm hiện tại.
Tổng thống Iran hôm 3/7 cảnh báo các đối tác châu Âu rằng Tehran sẽ tăng mức độ làm giàu uranium lên 'bất cứ mức nào mà chúng tôi muốn', nhằm tăng sức ép để châu Âu đưa ra biện pháp giúp Iran né đòn trừng phạt mà Mỹ áp đặt.
Cách đây đúng 31 năm, chiến hạm hiện đại nhất thế giới khi đó của Mỹ USS Vincennes bắn 2 tên lửa vào máy bay thương mại Iran trên Eo biển Hormuz, làm toàn bộ 290 người trên khoang thiệt mạng.
Vụ tấn công chưa rõ thủ phạm nhằm vào các tàu chở dầu gần Eo biển Hormuz ngày 13/6 cho thấy địa điểm chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ thế giới này có thể dễ dàng bị tấn công. Tình hình hiện nay gợi nhớ lại 'Chiến tranh tàu chở dầu' trong thập niên 80.