Trời phú cho Hà Giang nói chung, Đồng Văn nói riêng, một tiềm năng du lịch phải nói thuộc loại hiếm nơi nào có. Vấn đề là lâu nay nó bị khuất lấp vì nhiều lý do, trong đó lý do chính là đường sá khó khăn, cơ sở lưu trú và đặc biệt là người đánh thức nó.
* Tục 'đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi' có xuất xứ, ý nghĩa như thế nào? (Lê Quang, quận Hải Châu, Đà Nẵng).
Ngược ngàn theo đường 4C từ Quản Bạ, chúng tôi tới Đồng Văn, Hà Giang. Dừng chân trên đỉnh đèo dưới cơn mưa tầm tã của miền sơn cước nhìn về phía dưới thung lũng mây Sà Phìn, ẩn chứa nhiều câu chuyện bí ẩn. Ở nơi ấy có dinh thự nhà Vương được xây dựng cách đây tròn 120 năm. Dinh thự được đánh giá là di tích độc đáo, có nhiều giá trị lịch sử, giá trị văn hóa nên năm 1993, Bộ Văn hóa - Thông tin ra quyết định công nhận ngôi nhà là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.
Năm trên 'lưng rùa khổng lồ', chi phí xây dựng tương đương 150 tỉ đồng, mang ba kiểu phong cách kiến trúc khác nhau... là những sự thật thú vị về dinh Vua Mèo nổi tiếng ở Hà Giang.
Ngay khi mạng xã hội cùng báo chí đưa tin tức và hình ảnh một nam thanh niên ở Hà Giang lôi kéo 'bắt vợ' một thiếu nữ giữa đường, bất chấp cô bé cố gắng cự tuyệt, đã có rất nhiều tranh cãi xoay quanh câu chuyện này. Những người bảo vệ nữ quyền, bảo vệ quyền trẻ em thì lên án 'bắt vợ' là một hủ tục trong khi không ít người Mông lên tiếng khẳng định rằng, đây là một tục lệ truyền thống, một nét đẹp của dân tộc mình, không phải nó hủ lậu như bình luận xã hội.
Liên tiếp hai vụ việc 'bắt vợ', hay 'cướp vợ' tại Mèo Vạc (Hà Giang) và Sa Pa (Lào Cai) thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận. Đây có phải là một hủ tục cần dẹp bỏ vì vi phạm pháp luật về quyền con người hay là phong tục đẹp đang bị biến tướng, cần có sự nhìn nhận và điều chỉnh? Hãy cùng chúng tôi đi tìm câu trả lời ở các nhà nghiên cứu, luật sư để có cái nhìn khách quan về sự việc.
Cháu nội của 'Vua mèo' Vương Chí Sình cho rằng: Một số thanh thiếu niên người H'Mông vô tình hoặc cố tình lợi dụng phong tục để làm bậy, bôi xấu dân tộc mình...
Theo ông Vương Duy Bảo, người H'Mông không có tục 'bắt vợ'. Dân tộc này chỉ có tục 'kéo dâu' mang ý nghĩa tốt đẹp, nhân văn.
Thực tập chính là khóa học nghề sinh động. Các thầy ở khoa ngay thời bao cấp đó đã ký được hợp đồng viết sử, viết địa chí, nghiên cứu dân tộc cho địa phương. Sinh viên vừa học nghề vừa được hỗ trợ phần nào, bớt khó khăn.
Trước những 'nhùng nhằng' trong quản lý di tích, tài sản của ông cha để lại, con cháu vua Mèo Vương Chí Thành đã có đơn kiến nghị trả lại danh hiệu Di tích quốc gia đối với dinh thự họ Vương.
Chuyện dinh thự họ Vương vẫn chưa yên. Nhiều tháng nay ông Vương Duy Bảo là đại diện chủ sở hữu nhiều lần gửi đơn thư tới các cấp kêu cứu vì di tích xuống cấp cũng như khúc mắc phân chia lợi ích từ tiền bán vé.
Mới đây, đại diện 16 chủ sở hữu dinh vua Mèo gửi thư kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang hủy bỏ quy chế quản lý di tích hiện hành để chủ sở hữu tự bán vé, đóng phí theo quy định của pháp luật.
Sau nhiều tháng bàn thảo và tranh cãi, UBND huyện Đồng Văn và đại diện con cháu họ Vương ra được Quy chế Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị kiến trúc nghệ thuật khu nhà Vương (xã Sà Phìn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang).
Qua đêm trong căn nhà 2 tầng mới xây của ông Sèo chú họ Vương Duy Bảo cách Dinh chỉ một quãng ngắn, chăn êm nệm ấm, cái giống dỉn phiền toái tịnh chả thấy con nào. Thế mà chập chờn giấc bởi cứ thoáng qua bao nhiêu là những bồi hồi. Tấm chăn bông mới tinh. Nhà vệ sinh trắng lóa chạnh nhớ tấm phản lạnh cứng cùng lũ dỉn đêm nào thời ngủ cùng ông Vương Quỳnh Sơn bên Dinh nhà Vương?
Vàng Thị Chờ - cháu nội đời thứ 4 thuộc chi vợ 3 của vua Mèo Vương Chí Sình - có tên trong số những người đồng sở hữu quyền sử dụng đất của di tích Nhà Vương (xã Sà Phìn, huyện Đồng Văn, Hà Giang).
Vàng Thị Chờ - cháu nội đời thứ 4 thuộc chi vợ 3 của vua Mèo Vương Chí Sình - có tên trong số những người đồng sở hữu quyền sử dụng đất của di tích Nhà Vương (xã Sà Phìn, huyện Đồng Văn, Hà Giang).
Trong khi ông Vương Duy Bảo (cháu nội 'Vua Mèo' ở Hà Giang) và tỉnh Hà Giang chưa ngã ngũ chuyện xây dựng quy chế và phân chia quyền lợi quanh dinh thự họ Vương, thì cháu đích tôn của 'Vua Mèo' từ Canada về vừa hiến hai kỷ vật quý kể chuyện Bác Hồ và Vua Mèo.
Việc gia tộc Vua Mèo (họ Vương, Hà Giang) được nhận lại giấy chứng nhận quyền sử dụng, sở hữu (sổ đỏ) Di tích kiến trúc - nghệ thuật quốc gia Khu nhà Vương sau gần chục năm bị cấp 'nhầm' chưa lâu đã tiếp tục xảy ra những lùm xùm 'hậu sổ đỏ' tạo thêm hồi chuông đáng lưu ý về hoạt động quản lý di sản thuộc sở hữu tư nhân lâu nay vốn nhiều bất cập.
Việc gia tộc Vua Mèo (họ Vương, Hà Giang) được nhận lại giấy chứng nhận quyền sử dụng, sở hữu (sổ đỏ) Di tích kiến trúc - nghệ thuật quốc gia Khu nhà Vương sau gần chục năm bị cấp 'nhầm' chưa lâu đã tiếp tục xảy ra những lùm xùm 'hậu sổ đỏ' tạo thêm hồi chuông đáng lưu ý về hoạt động quản lý di sản thuộc sở hữu tư nhân lâu nay vốn nhiều bất cập.
Ông Vương Duy Bảo - cháu nội Vua Mèo Vương Chí Thành vừa đề nghị tỉnh Hà Giang thống nhất với đại diện gia tộc họ Vương các vấn đề như: trách nhiệm Nhà nước với dinh thự họ Vương vì đây là di tích quốc gia; trách nhiệm dòng họ Vương cùng Nhà nước bảo vệ và phát huy giá trị di tích; phân chia quyền lợi từ bán vé giữa Nhà nước và nhà họ Vương.
Sau khi ông Vương Duy Bảo, cháu nội vua Mèo Vương Chí Thành lên tiếng về lùm xùm công nhận di tích, tu bổ di tích quốc gia cũng như quy chế quản lý Khu nhà Vương, Sở Văn hóa Thể thao Du lịch (VHTTDL) tỉnh Hà Giang báo cáo cụ thể gửi UBND tỉnh, Bộ VHTTDL.
Ông Vương Quỳnh Sèo, người nhà của dòng họ Vương ở xã Sà Phìn, huyện Đồng Văn (Hà Giang) cho biết, Khu di tích kiến trúc - nghệ thuật Nhà Vương vẫn mở cửa phục vụ du khách bình thường.
Ông Vương Duy Bảo và ông Vương Quỳnh Sèo là con cháu dòng họ Vương đã đại diện làm việc với Sở VHTTDL tỉnh Hà Giang xung quanh quy chế quản lý di tích kiến trúc nghệ thuật khu nhà Vương (Đồng Văn, Hà Giang).
Ông Vương Duy Bảo và ông Vương Quỳnh Sèo là con cháu nhà họ Vương đại diện làm việc với Sở VHTTDL tỉnh Hà Giang xung quanh quy chế quản lý di tích kiến trúc nghệ thuật khu nhà Vương (Đồng Văn, Hà Giang).