Cứ đến ngày 22-23 tháng 8 âm lịch, đồng bào Thái trắng ở xứ Thanh lại thành kính bước vào mùa lễ “cẳm đỏi” (còn gọi là cằm khem). Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh phản ánh nhân sinh quan cổ xưa về vũ trụ, mà còn là dịp gắn kết huyết thống, thắp sáng đạo lý cội nguồn của cả cộng đồng.
Nằm trong vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, bản Lặn (xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa) vẫn giữ được vẻ yên bình, nguyên sơ, đậm bản sắc dân tộc Thái giữa đại ngàn hùng vĩ. Nơi đây, trong những nếp nhà sàn ấm cúng,vẫn còn đó tiếng thoi đưa.
Sinh ra ở vùng đất chỉ có lợi thế phát triển kinh tế vùng núi đồi, chị Vi Thị Luyến, xã Xuân Lẹ đã trăn trở với nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Với mong muốn khai thác tiềm năng sẵn có của địa phương để xây dựng vùng nguyên liệu làm nghề dệt thổ cẩm, chị đã tiến hành cải tạo đất vườn đồi, lựa chọn những giống cây dược liệu để làm ruột gối, ruột chăn, nguyên liệu nhuộm các sợi vải thổ cẩm có màu xanh, đỏ, tím, vàng, nâu để làm nguyên liệu dệt thổ cẩm... Sau một thời gian mày mò làm thí điểm, nhận thấy đây là hướng đi phù hợp với tiềm năng của địa phương, chị Luyến đã vận động hội viên phụ nữ trong thôn cùng làm.
Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng liên tục thay đổi, sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, tại nhiều làng nghề, cơ sở sản xuất hàng tiểu thủ công nghiệp (TTCN) trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang chủ động đổi mới tư duy sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự linh hoạt trong thích ứng không chỉ giúp các làng nghề duy trì hoạt động, tạo việc làm cho lao động nông thôn mà còn góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Để giúp hội viên có điều kiện nâng cao thu nhập, Hội LHPN xã Xuân Chinh đã đẩy mạnh phong trào phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp. Nổi bật là việc duy trì và phát triển bền vững Tổ hợp tác (THT) dệt thổ cẩm Táy Dóo tạo việc làm, ổn định, cải thiện chất lượng cuộc sống và giữ được nghề truyền thống của địa phương.
Làng dệt thổ cẩm ở Pù Luông gần 300 năm tuổi đang 'hồi sinh' nhờ du lịch, nơi mỗi tấm vải không chỉ là sản phẩm thủ công mà còn kể câu chuyện văn hóa của người Thái, níu chân du khách trong và ngoài nước.
Giữa nhịp sống hiện đại len lỏi vào bản làng vùng cao, nhiều giá trị truyền thống mai một, tại thôn Liên Sơn, xã Xuân Chinh (Thanh Hóa), chị Vi Thị Luyến (SN 1986) vẫn lặng lẽ bên khung cửi, bền bỉ khôi phục nghề dệt thổ cẩm.
Giữa dòng chảy của nhịp sống hiện đại, khi những giá trị cũ có khi bị lớp bụi thời gian che lấp, vẫn có những người phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) chọn cho mình một sứ mệnh lặng thầm nhưng kiêu hãnh, canh giữ 'linh hồn' của bản làng. Bằng tình yêu sắt son với cội nguồn, họ không chỉ là người 'giữ lửa', mà còn là những nhịp cầu nối quá khứ tới tương lai, biến di sản thành nội lực để vùng cao 'thay da đổi thịt'.
Giữa nhịp sống hiện đại len sâu vào bản làng, chị Vi Thị Luyến lặng lẽ khôi phục nghề dệt thổ cẩm, kết nối phụ nữ dân tộc Thái và đưa những hoa văn truyền thống bước ra đời sống đương đại bằng sự bền bỉ và sáng tạo.
Thanh Hóa là vùng đất có bề dày truyền thống văn hóa. Những giá trị bất biến của hệ thống di sản được tạo nên qua các thời kỳ lịch sử đã trở thành tài nguyên vô giá, được coi là nguồn lực nội sinh vô tận trong quá trình xây dựng và phát triển của tỉnh.
Giữa nhịp sống hiện đại len lỏi về miền núi, có những người phụ nữ lặng lẽ níu giữ nghề truyền thống, dệt nên không chỉ sản phẩm thổ cẩm mà còn dệt cả kí ức văn hóa của dân tộc mình.
Không ồn ào như tiếng máy, khung cửi vùng cao kêu lách cách rất khẽ như nhịp thở. Trong mỗi sợi chỉ được se, mỗi đường hoa văn được lên 'đồ án', người phụ nữ Thái gửi vào đó cả nết ăn ở, sự khéo tay. Nhưng vài năm trở lại đây, ở nhiều nơi miền sơn cước xứ Thanh, những bàn tay phụ nữ lại lặng lẽ kéo nghề hiện diện trong đời sống và sinh kế.