Giữa đại ngàn biên giới xã Sơn Thủy, năm học 2026-2027 mang theo niềm vui trọn vẹn đến với thầy cô, các em học sinh và bà con bản Mùa Xuân, xã Sơn Thủy. Nơi đây không chỉ chào đón một điểm trường mầm non mới vừa hoàn thành, mà còn đánh dấu khởi đầu mới cho không gian học tập của học sinh tiểu học trên địa bàn.
6 ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới tỉnh Thanh Hóa vừa hoàn thành trước thềm năm học mới 2026-2027, không chỉ kịp thời giải quyết bài toán khó về cơ sở vật chất, mà quan trọng hơn, đang mở rộng cánh cửa cơ hội học tập, nuôi dưỡng khát vọng trưởng thành cho con em đồng bào các dân tộc. Trong hành trình ấy, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Cụ Hồ hiện diện từ những công trình trường học đến từng nếp sinh hoạt nội trú, góp phần vun đắp nền móng tri thức, thế trận lòng dân nơi phên giậu Tổ quốc.
Tranh thủ thời tiết thuận lợi, các công trình giao thông trọng điểm ở khu vực miền núi Thanh Hóa đang được các chủ đầu tư, nhà thầu tập trung nhân lực, máy móc đẩy nhanh tiến độ thi công. Những tuyến đường mới không chỉ góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương mà còn mở ra động lực phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh tại các xã vùng biên.
Bám dân, bám địa bàn để gần dân, trọng dân, cùng với cấp ủy, chính quyền phục vụ tốt hơn nhu cầu của Nhân dân, lực lượng an ninh Thanh Hóa đã thực hiện tốt phương châm 'An ninh chủ động, bảo vệ an ninh từ sớm, từ xa, từ cơ sở'.
Từ đồi cao nhìn xuống thung lũng, những mái nhà người Mông ở Xía Nọi thấp thoáng giữa màu xanh của núi rừng. Tiếng xe máy chở hàng vọng lại từ con đường mới mở, hòa cùng tiếng trẻ con ríu rít gọi nhau đến lớp. Ít ai nghĩ rằng, nơi bình yên ấy từng là một trong những bản xa xôi và cách trở nhất của xã Sơn Thủy.
Các trường THPT nội trú liên cấp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang tăng tốc độ xây dựng, dự kiến hoàn thành đưa vào sử dụng trước 15/8. Công trình hoàng thành sẽ đáp ứng kỳ vọng và hiện thực hóa ước mơ của thầy trò vùng biên
Giữa núi non trập trùng của vùng cao Thanh Hóa, nơi những bản làng người Mông còn nhiều khó khăn vẫn có những lớp học nhỏ vang tiếng ê a mỗi ngày. Ở điểm trường Xía Nọi, xã Sơn Thủy việc dạy học không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là hành trình bền bỉ vượt qua thiếu thốn, sáng tạo của các thầy giáo với những 'giáo án 3 trong 1' để giữ chân học sinh đến lớp.
Xuân về trên những bản làng vùng cao biên giới Thanh Hóa, khi tiếng khèn Mông gọi bạn vang lên giữa không gian đại ngàn. Trong không khí rộn ràng ấy, bên cạnh niềm vui sum vầy của đồng bào là sự hiện diện lặng lẽ của những người lính biên phòng, quân sự, công an thuộc tổ công tác, đội liên ngành. Họ ở lại bản, vui xuân cùng dân và lặng thầm giữ bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.
Nhiều cá nhân, đơn vị tại Thanh Hóa đang tích cực kêu gọi, trao tặng những món quà tuy nhỏ nhưng đong đầy hơi ấm, góp phần thắp lên hy vọng cho bà con vùng cao về một cái Tết đủ đầy.
Phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn với đồng bào các dân tộc trên địa bàn biên giới, những người lính quân hàm xanh không chỉ chắc tay súng, mà còn tích cực tham gia củng cố hệ thống chính trị cơ sở, đồng hành cùng Nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần huy động sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh.
Giữa trập trùng biên cương xanh thẳm, hình hài nền móng của những ngôi trường nội trú liên cấp đang hiện lên vững chãi, là mái ấm chở che giấc mơ con chữ. Ở đó, không chỉ có sự ưu tiên tập trung nguồn lực, khẳng định sự quan tâm, chăm lo đặc biệt của Đảng, Nhà nước cho phát triển bền vững vùng biên, mà còn là những đóng góp, tấm lòng, tinh thần tất cả vì tương lai con trẻ từ người dân chân chất miền sơn cước.
Còn dài ngày ở trong căn nhà tuềnh toàng, gió luồn mưa hắt, nhưng trong mắt của những thầy trò vùng biên đã ánh lên niềm tin về ngày mai tươi sáng hơn. Phía bên ngoài, khu trường nội trú liên cấp đang hiện lên hình hài nền móng, chở che cho những giấc mơ con chữ.
Với quyết tâm không để gián đoạn, ngưng trệ việc thực hiện nhiệm vụ, ngay sau khi đi vào hoạt động và hoàn thành Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Sơn Thủy đã nhanh chóng lãnh đạo kiện toàn tổ chức bộ máy, tập trung xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Trong đó chú trọng công tác phát triển Đảng, đảm bảo cả về số lượng và chất lượng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của mỗi chi bộ.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Mai Xuân Liêm vừa ký ban hành Quyết định số 3783/QĐ-UBND phê duyệt dự án Trường nội trú liên cấp TH&THCS Sơn Thủy tại xã Sơn Thủy.
Vốn là những cá nhân tiêu biểu, có nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống, có uy tín trong cộng đồng các dân tộc thiểu số (DTTS), đội ngũ người có uy tín (NCUT) đã khẳng định được vai trò, vị trí của mình trong quá trình tham gia cùng chính quyền các cấp làm công tác dân vận với nhiều cách làm riêng, sáng tạo và mang lại hiệu quả thiết thực.
Đồng bào Mông ở Thanh Hóa sinh sống chủ yếu tại các xã vùng cao có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, nhưng lại là nơi sản sinh và lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Với người Mông, ngôi nhà không chỉ là nơi cư trú mà còn là biểu tượng của bản sắc, phản ánh nếp sống, phong tục và thế giới quan của họ.
Người Mông ở Thanh Hóa có dân số đông thứ 3 trong các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh (sau dân tộc Mường và Thái), với khoảng trên 20.000 người, sống tập trung ở 44 bản tại các xã biên giới. Trong nhiều năm qua, nhờ được thụ hưởng các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững của Trung ương, của tỉnh, đời sống đồng bào Mông Thanh Hóa đã thực sự đổi thay. Tuy nhiên, do chủ yếu sinh sống ở các địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, đất sản xuất ít, khí hậu khắc nghiệt và trình độ dân trí không đồng đều, vì vậy công tác giảm nghèo luôn là một 'bài toán' khó đối với các địa phương.
Là bản có đồng bào dân tộc Mông sinh sống thuộc địa bàn xã Sơn Thủy, Xía Nọi hôm nay đã đổi thay từng ngày. Những hủ tục dần được xóa bỏ, vấn nạn tảo hôn ngày càng giảm, bà con tích cực lao động, sản xuất, xây dựng cuộc sống ấm no.
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh 'dân vận khéo thì việc gì cũng thành công', các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh đã triển khai hiệu quả mô hình 'Dân vận khéo' gắn với thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Tháng 8/2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, xã Sơn Thủy tổ chức hội nghị tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào Mông. Những người dự hội nghị là đội ngũ lãnh đạo, công chức, các tổ chức đoàn thể cấp xã; cán bộ thôn, bản, người có uy tín và đại diện hộ gia đình người Mông trên địa bàn bản Mùa Xuân và bản Xía Nọi (xã Sơn Thủy).
Việc nâng cấp, cải tạo, xây dựng hệ thống trường nội trú liên cấp tiểu học - THCS trên địa bàn các xã biên giới có ý nghĩa hết sức quan trọng, đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt của con em đồng bào các dân tộc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới của tỉnh Thanh Hóa.
Ở các xã vùng cao biên giới xứ Thanh, đường sá không chỉ là lối đi lại, giao thương, kết nối văn hóa mà còn là 'nhịp cầu' đưa đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) đến gần hơn với ước mơ về cuộc sống ấm no. Từ những buổi họp bản canh khuya với bao kiến nghị, mong mỏi, đến tiếng nói cử tri được các đại biểu HĐND tỉnh lắng nghe, tiếp thu, rồi đưa vào nghị quyết, bố trí nguồn vốn đầu tư. Con đường mới hình thành, mang theo sự đổi thay, minh chứng cho kết quả của sự thấu hiểu, nghĩa tình!
Có điện, đường, trường và giáo viên việc học của những đứa trẻ người Mông trên đỉnh Pù Mằn thuộc 2 xã Sơn Thủy và Na Mèo đã được nâng lên rõ rệt. Đặc biệt, nơi đây đã và đang có nhiều người đi tìm con chữ, sau đó trở về quê hương cống hiến, mở ra hy vọng về một tương lai tươi sáng.
Trên những bản làng vùng cao xứ Thanh, hình ảnh người chiến sĩ quân hàm xanh không chỉ là những chiến sĩ canh giữ đường biên, cột mốc mà còn là những người bạn đồng hành thân thiết của đồng bào các dân tộc. Bằng những việc làm cụ thể, thiết thực, họ đang vun đắp, xây dựng 'vành đai lòng dân' vững chắc nơi biên cương Tổ quốc.
Sáng 21/8, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh), Công an tỉnh, xã Sơn Thủy tổ chức hội nghị tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào Mông, năm 2025.
Tuyến đường huyết mạch vào bản Sa Ná, xã Na Mèo (Thanh Hóa) sạt lở nghiêm trọng, gây nguy cơ cô lập hơn 1.000 người dân.
Sau những trận mưa lớn kéo dài do cơn bão số 3 gây ra, tuyến đường trọng yếu nối bản Sa Ná với các bản Son, Ché Lầu, xã Na Mèo (Thanh Hóa), đã bị sạt lở nghiêm trọng. Điều này khiến việc đi lại, giao thương của hơn 1.000 nhân khẩu tại đây gặp rất nhiều khó khăn.
Cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa đang khẩn trương khảo sát, lập dự án kè chống sạt lở tại địa phận Khu tái định cư bản Sa Ná, xã Na Mèo. Trước mắt, chính quyền địa phương cắm biển cảnh báo nguy hiểm.
Ngược Ché Lầu (xã Na Mèo), Mùa Xuân, Xía Nọi (xã Sơn Thủy) khi ánh mặt trời vừa nhô lên khỏi đỉnh núi mù sương. Những bản làng người Mông một thời heo hút, biệt lập nay đã khác. Trên con đường mới hôm nay chúng tôi đi, đã không còn cách trở, không còn cảnh cuốc bộ, đẩy xe, vượt qua vũng lầy như nhiều năm về trước...
Ít ai biết rằng, đằng sau những thước phim lưu động được trình chiếu để phục vụ khán giả, nhất là bà con ở vùng sâu, vùng xa là cả sự hy sinh thầm lặng của các 'chiến sĩ' đội chiếu phim thuộc Trung tâm Xúc tiến Du lịch và Văn hóa, Điện ảnh Thanh Hóa. Bất chấp trời nắng hay mưa, không quản khó khăn, vất vả, hàng ngày họ vẫn đang nỗ lực, miệt mài để đưa những 'thước phim' về với bản, làng.
Từng là vùng đất nghèo nằm cheo leo giữa lưng chừng núi, xã biên giới Hiền Kiệt, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ một thứ 'lộc rừng' tưởng chừng vô danh, đó là cây chè shan tuyết cổ thụ Tán Ma. Những đồi chè xanh mướt không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho bà con, mà còn trở thành điểm tựa sinh kế, góp phần giữ chân người dân nơi phên dậu Tổ quốc.
Trên những nẻo đường tuần tra biên giới
Từng có thời gian bản Xía Nọi, xã Sơn Thủy được ví như 'rốn' nghèo của huyện vùng biên Quan Sơn. Thế nhưng, nhờ sự quan tâm hỗ trợ đầu tư của Trung ương, của tỉnh và huyện, cuộc sống của đồng bào dân tộc Mông nơi đây đang dần cải thiện.
Các cấp bộ đoàn, hội đã đồng loạt triển khai hoạt động hưởng ứng phong trào 'Bình dân học vụ số', đoàn viên, thanh niên (ĐVTN) hăng hái 'gõ cửa' từng nhà hướng dẫn cài đặt, sử dụng những ứng dụng hữu ích và tuyên truyền đến người dân cách dùng mạng xã hội an toàn, tránh các chiêu thức lừa đảo.
Hưởng ứng Tháng thanh niên 2025, hướng tới kỷ niệm 94 năm ngày thành lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chi Minh (26/3/1931-26/3/2025), Huyện đoàn Quan Sơn đã có nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa nhằm khơi dậy niềm tự hào về truyền thống vẻ vang của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong mỗi cán bộ, đoàn viên, thanh niên.
Tại huyện Quan Sơn, các đồn biên phòng đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền triển khai nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp hiệu quả.
Mùa Xuân, xã Sơn Thủy là một trong những bản xa xôi của huyện biên giới Quan Sơn (Thanh Hóa).
Học sinh trường bán trú ở các huyện vùng cao, biên giới Quan Sơn, Mường Lát (Thanh Hóa) đã trở lại lớp học đông đủ.
Nhằm hỗ trợ đồng bào miền núi, nhất là những hộ nghèo phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống và có cơ hội vươn lên thoát nghèo bền vững, thời gian qua, các đơn vị lực lượng vũ trang (LLVT) Thanh Hóa đã triển khai nhiều mô hình sinh kế mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần giúp hộ nghèo, cận nghèo tự tin xây dựng cuộc sống mới.
Đồng bào dân tộc Mông tỉnh Thanh Hóa sinh sống tập trung chủ yếu ở 44 bản, trong đó có 12 bản tiếp giáp với các huyện Sốp Bâu, Viêng Xay, Sầm Tớ tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào thuộc 10 xã trên địa bàn 3 huyện Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn. Toàn vùng có khoảng 3.800 hộ với hơn 20.000 nhân khẩu. Những năm qua được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của tỉnh, các huyện vùng cao, biên giới và sự nỗ lực của đồng bào, đời sống đồng bào Mông dần nâng lên, kết cấu hạ tầng ở các bản từng bước được đầu tư, xây dựng.
Nhằm tạo chuyển biến trong lề lối làm việc của chính quyền các cấp từ quản lý hành chính sang phục vụ Nhân dân, tháng 4/2022 huyện Quan Sơn đã thực hiện mô hình 'Chính quyền thân thiện, vì Nhân dân phục vụ'. Sau hơn 2 năm thực hiện đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về tư tưởng, nhận thức, phong cách làm việc trong mỗi cán bộ, công chức theo hướng 'trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân, có trách nhiệm với Nhân dân'.
Sống ở khu vực vùng sâu, vùng xa, hoàn cảnh khó khăn, lại bị 'bó buộc' trong những định kiến cổ hủ... Vậy nhưng, những người phụ nữ nơi bản làng đã quyết tâm thay đổi, hiện thực hóa giấc mơ trở thành người gieo chữ trên đại ngàn quê hương.
Chú trọng phát triển sản xuất, đồng bào Mông ở bản biên giới Ché Lầu, xã Na Mèo (Quan Sơn) có thêm bát ăn bát để thì sự học của những đứa trẻ đã khác. Trường lớp được Nhà nước đầu tư, những thầy cô giáo cũng chẳng phải lặn lội vượt suối leo đồi để vận động phụ huynh cho trẻ em ra lớp.
Từng bị chê bai, thậm chí người đời xa lánh, nhưng bằng trách nhiệm, lòng nhiệt huyết, nghị lực phi thường và niềm tin mãnh liệt vào thành công, những đảng viên Lầu Minh Pó, Chá Văn Dia, Thao Văn Thê... đã kiên định với ý tưởng, con đường đi của mình, dẫu có đi ngược lại với phần đa dân bản. Chính họ là những hạt nhân tiêu biểu ở ngay trong vùng đồng bào Mông, đã cùng với cấp ủy, chính quyền gỡ ra mớ bòng bong nút thắt trong nếp nghĩ, cách làm, động viên bà con xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu, tư tưởng trông chờ, ỷ lại để vươn lên đổi khác.
Đồng bào dân tộc Mông huyện Quan Sơn sinh sống chủ yếu ở 3 bản: Mùa Xuân, Xía Nọi (xã Sơn Thủy), Ché Lầu (xã Na Mèo), với tổng số hơn 200 hộ, hơn 1.000 nhân khẩu. Những năm qua, nhờ thực hiện nếp sống văn hóa mới trong tang lễ đã giúp đồng bào Mông giảm bớt được các chi phí tốn kém trong tổ chức đám tang, giúp người dân bớt đi gánh nặng kinh tế, tạo điều kiện phát triển kinh tế của mỗi gia đình, mỗi bản, từ đó góp phần xây dựng đời sống văn hóa mới trên bản Mông.
Cuối năm 2022, lưới điện quốc gia về bản, rồi đường giao thông được mở, những mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao được áp dụng, đời sống của 35 hộ với 187 nhân khẩu đồng bào Mông bản biên giới Xía Nọi, xã Sơn Thủy (Quan Sơn) đang dần khởi sắc.
Những năm qua, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Thanh Hóa kiên trì bám dân, bám bản, áp dụng nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, tạo sinh kế giúp đồng bào các dân tộc khu vực biên giới phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo bền vững.
Huyện Quan Sơn có 3 bản đồng bào Mông, sinh sống dọc 12km đường biên giới, ở 2 xã Na Mèo và Sơn Thủy với 217 hộ, 1.058 nhân khẩu. Nhằm từng bước cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của vùng đồng bào Mông, góp phần đảm bảo an ninh biên giới, các cấp ủy, chính quyền huyện Quan Sơn đã đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động bà con thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ hủ tục, nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế.
Trưởng thành từ bí thư chi đoàn thanh niên rồi trưởng bản, bí thư bản và nay là Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Xía Nọi, xã Sơn Thủy (Quan Sơn), anh Sung Văn Cấu đã góp phần rất lớn trong việc thay đổi nếp nghĩ, cách làm cũng như xóa bỏ những hủ tục của đồng bào Mông đã tồn tại bao đời nơi rẻo cao này.
Huyện Quan Sơn có 3 bản đồng bào Mông, sinh sống dọc 12km đường biên giới, ở 2 xã Na Mèo và Sơn Thủy với 217 hộ, 1.058 nhân khẩu. Nhằm từng bước cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của vùng đồng bào Mông, góp phần đảm bảo an ninh biên giới, các cấp ủy, chính quyền huyện Quan Sơn đã đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động bà con thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ hủ tục, nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế.
Vượt lên nhiều khó khăn, thách thức ở một xã biên giới, các thế hệ giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Sơn Thủy (Quan Sơn) đã nỗ lực xây dựng thành công trường chuẩn quốc gia.