Mỗi dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, Đền Hùng lại trở thành điểm hội tụ của hàng vạn du khách thập phương. Hòa vào dòng chảy nhộn nhịp ấy, tại Miếu Lãi Lèn (xã Kim Đức, TP. Việt Trì) – cái nôi của Hát Xoan – các nghệ nhân cũng đang bận rộn chuẩn bị những tiết mục hay nhất để phục vụ du khách thập phương trảy hội Đền Hùng. Những ngày này, không gian Miếu Lãi Lèn thêm rộn ràng bởi tiếng trống, lời ca Hát Xoan.
Cứ đến ngày 10 tháng 3 âm lịch hằng năm, hàng triệu người con đất Việt ở trong cũng như nước ngoài hướng về đất Tổ - nơi có đền thờ 18 đời Vua Hùng, nằm ở vùng đất trung du Phú Thọ, cảm nhận sự thiêng liêng từ mảnh đất cội nguồn.
Những ngày này, về các phường Xoan gốc ở thành phố Việt Trì (tỉnh Phú Thọ), nhiều ông trùm, bà trùm và nghệ nhân hát Xoan đang miệt mài tập luyện những làn điệu Xoan hay nhất để phục vụ du khách thập phương trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội đền Hùng 2025. Với họ, hát Xoan không chỉ là lời ca tiếng hát mà còn là niềm tự hào, trách nhiệm giữ gìn di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại trên quê hương đất Tổ vua Hùng.
Trải qua hàng ngàn năm, nghệ thuật hát Xoan (tỉnh Phú Thọ) vẫn trường tồn với thời gian, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế. Hát Xoan làng cổ trở thành một dấu ấn riêng biệt để du khách thập phương lại có thêm lý do tìm về nơi miền quê đất Tổ.
Dự án 'Giới thiệu di sản âm nhạc hát Xoan' mang đặc trưng của thời đại số, với mục đích giới thiệu và lan tỏa hát Xoan trên không gian mạng, gồm 1 clip trò chuyện 'Về đất Tổ nghe Xoan' và 16 bài xoan.
Tiếp tục hành trình tôn vinh giá trị âm nhạc quý báu của dân tộc, hướng tới Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long ra mắt dự án 'Giới thiệu di sản âm nhạc hát Xoan' trên kênh YouTube Dân ca và nhạc cổ truyền.
Lần đầu tiên, những người yêu hát Xoan từ khắp nơi trên thế giới có thể tiếp cận những làn điệu Xoan cổ một cách bài bản, có hệ thống bằng các phương tiện công nghệ. Đây là kết quả quan trọng nhất của dự án 'Giới thiệu di sản âm nhạc hát Xoan' của nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long cùng cộng sự.
Được thực hiện trong năm 2023, dự án 'Giới thiệu di sản âm nhạc Hát xoan' của nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long cùng các cộng sự đã đưa hát xoan lên không gian mạng, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị của di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh này.
Với mong muốn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị hát Xoan ra cộng đồng, nhà nghiên cứu, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cùng cộng sự đã thực hiện dự án 'Giới thiệu di sản âm nhạc hát Xoan'. Đây là dự án 100% xã hội hóa do anh làm chủ nhiệm. An ninh Thủ đô Cuối tuần đã có cuộc trò chuyện cùng vị nhạc sĩ về dự án có ý nghĩa đặc biệt này.
Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long cùng ê-kíp đã thực hiện dự án 'Giới thiệu di sản âm nhạc hát Xoan' để bảo tồn, phát triển và lan tỏa di sản hát Xoan trên không gian mạng.
Hát Xoan Phú Thọ là trường hợp duy nhất cho tới nay từ Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, theo UNESCO. Di sản văn hóa phi vật thể này không chỉ nỗ lực vượt khó để khẳng định thương hiệu của vùng đất Tổ mà còn đang là hình mẫu trong việc gắn kết, phát huy và lan tỏa các giá trị trong cộng đồng.
Thông qua những hoạt động trình diễn, diễn xướng dân gian của các đoàn nghệ nhân tại Liên hoan trình diễn các di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam được UNESCO ghi danh, nhân dân và du khách đã có cái nhìn thực tế về nỗ lực của cộng đồng trong bảo tồn, lan tỏa những tinh hoa văn hóa của dân tộc.
Thành phố Việt Trì trong ký ức người dân vừa hiền hòa lại năng động, một thành phố đặc biệt vừa là 'chiếc nôi' của nền công nghiệp đầu tiên của miền Bắc XHCN, vừa là nơi phát tích khởi nguồn của những giá trị truyền thống tốt đẹp còn được lưu giữ cho tới hôm nay.
Cùng với các nghệ nhân hát Xoan, các trùm phường Xoan đã và đang gìn giữ, phát huy và lan tỏa những câu hát Xoan trong đời sống cộng đồng và trở thành những 'báu vật sống' của phường Xoan.
Cùng với Khu Di tích lịch sử Đền Hùng là di tích đặc biệt của Quốc gia, các di tích thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn tỉnh đã và đang góp phần khẳng định sức sống, là không gian thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trên quê hương đất Tổ.