Từ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, bản Bút, xã Nam Xuân và bản Ngàm, xã Sơn Điện đang gắn nghề với phát triển du lịch cộng đồng. Đến đây du khách không chỉ ngắm cảnh, nghỉ ngơi trong những ngôi nhà sàn gỗ trăm năm mà còn được trải nghiệm nghề dệt, tìm hiểu văn hóa và mua những sản phẩm do chính người dân làm ra.
Trong dòng chảy không ngừng của xã hội hiện đại, khi những vật dụng công nghiệp ngày càng phổ biến ở các bản làng vùng cao, vẫn có những người vẫn miệt mài, lặng lẽ gìn giữ nghề đan lát. Từ sợi vầu, sợi nứa mộc mạc, qua bàn tay khéo léo và kiên nhẫn của người thợ, từng sản phẩm ra đời gần gũi với thiên nhiên, vừa độc đáo, vừa đẹp mắt.
Cuộc sống thấp thỏm lo âu sau những ngày mưa lớn, bà con ở khu dân cư Xa Mang, xã biên giới Sơn Điện đang mong ngóng từng ngày khu tái định cư phục vụ di dời khẩn cấp người dân sinh sống ở khu vực có nguy cơ cao thiên tai được hoàn thành.
“Đặc sản” của mỗi chuyến du lịch là điều du khách luôn kiếm tìm, đó có thể là một món ăn ngon, một điểm đến đẹp, một trải nghiệm mới mẻ... Trong đó, con người chính là “đặc sản” du khách mong muốn được khám phá nhất, bởi họ sẽ là người kể sâu sắc nhất, thú vị nhất câu chuyện về đất và người nơi đây.
Từ một khúc sông từng bị đánh bắt đến cạn kiệt, người dân bản Ngàm, xã Sơn Điện (Thanh Hóa), đã cùng nhau lập quy ước bảo vệ cá. Nay, dòng sông trở thành điểm trải nghiệm độc đáo, góp phần đưa du khách và sinh kế mới về bản vùng cao.
Mưa lớn kéo dài, đất đá từ taluy cứ thế cuộn xuống mặt đường, khiến những tuyến quốc lộ xuyên miền núi Thanh Hóa bao năm qua không tránh khỏi cảnh nhiều lần bị chia cắt. Mỗi điểm sạt lở được khơi thông, đường về bản lại được nối liền. Nhưng phía sau những khối đất đá ngổn ngang ấy vẫn là nỗi phấp phỏng của bà con, của thầy cô giáo và những con người ngày ngày phải qua lại trên những cung đường.
Tiềm năng lớn nhưng sản phẩm còn đơn điệu, hạ tầng và dịch vụ chưa đồng bộ, nguồn lực đầu tư hạn chế, trong khi khả năng quảng bá, thu hút và giữ chân du khách còn yếu... Đây đang là những “điểm nghẽn” khiến du lịch tại nhiều xã miền núi xứ Thanh chưa phát huy tương xứng với lợi thế, chưa tạo được nguồn sinh kế ổn định cho người dân.
Hơn một năm qua, trong thời gian chờ khu tái định cư hoàn thiện, chính quyền xã Sơn Điện (Thanh Hóa) duy trì các lán tạm để sẵn sàng sơ tán 34 hộ với 171 nhân khẩu khỏi vùng có nguy cơ sạt lở khi mưa lớn.
Bản Ngàm, xã Sơn Điện, tỉnh Thanh Hóa là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Thái. Mỗi năm, bản làng bên dòng sông Luồng này đón gần 10.000 lượt khách trong nước và quốc tế đến tham quan, trải nghiệm, nghỉ dưỡng.
Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài từ ngày 21 đến 24-8, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa xảy ra sạt lở đất, đá, ngập úng, gây thiệt hại về nhà ở, công trình giao thông và sản xuất, một số khu dân cư bị cô lập tạm thời. Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, LLVT tỉnh Thanh Hóa cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương đã chủ động triển khai phương án ứng phó, tổ chức sơ tán nhân dân ra khỏi khu vực nguy hiểm, cảnh giới tại các điểm xung yếu, khẩn trương khắc phục hậu quả, hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa lũ gây ra.
Theo báo cáo nhanh của xã Quan Sơn, mưa lớn làm sạt lở đất vào khu vực sinh sống của 4 hộ dân. Nhiều điểm giao thông trên tuyến Quốc lộ 217 đi qua địa bàn xã cũng bị ách tắc.
Bằng nhiệt huyết tuổi trẻ và sự kiên trì, cách làm khoa học, Bí thư Chi bộ bản Ngàm, xã Sơn Điện - anh Lương Văn Duẩn (SN 1986) đã vận động Nhân dân xây dựng điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn du khách.
Khu tái định cư Xa Mang được đầu tư xây dựng đã khẳng định chủ trương xuyên suốt, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta là quan tâm, chăm lo cuộc sống Nhân dân, đặt đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe của người dân lên trên hết, trước hết. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan, việc triển khai dự án này gặp không ít khó khăn đòi hỏi tinh thần quyết tâm cao của cả chủ đầu tư và nhà thầu thi công.
Phát huy tiềm năng, lợi thế cảnh quan và các giá trị văn hóa truyền thống, một số địa phương miền Tây xứ Thanh đã xây dựng các mô hình chợ đêm tại các điểm du lịch cộng đồng. Đây được xem là giải pháp mang tính chiến lược nhằm đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách, tạo sinh kế giúp người dân vùng cao tăng thu nhập, cải thiện đời sống.
Từ thực tiễn khó khăn của một địa phương biên giới, cấp ủy, chính quyền xã Sơn Thủy đã tìm hướng đi phù hợp và tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người dân.
Tận dụng khí hậu mát mẻ, cảnh quan thơ mộng cùng những giá trị văn hóa độc đáo, những năm qua, người cao tuổi tại các bản làng vùng cao xứ Thanh đã năng động tham gia làm du lịch cộng đồng với nhiều mô hình kinh doanh sáng tạo, phát huy tinh thần 'tuổi cao - gương sáng'.
Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa đang giám sát việc thực hiện Đề án sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn các xã miền núi, giai đoạn 2021 - 2025. Đoàn giám sát yêu cầu địa phương chú trọng công tác quy hoạch, bảo đảm các khu tái định cư không chỉ đáp ứng yêu cầu an toàn trước thiên tai mà còn hướng tới bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, gắn với phát triển du lịch và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đầu hạ, bản làng vùng cao xứ Thanh dịu mát trong sắc xanh của núi rừng. Sau những cơn mưa đầu mùa, con sông, con suối trở nên căng đầy nước hơn, uốn mình qua những nếp nhà sàn thấp thoáng. Bao đời nay, dòng nước mát lành ấy đã góp phần tạo nên nhịp sống yên bình, chậm rãi, nhưng đầy sức sống nơi miền sơn cước.
Từ vận động Nhân dân xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại, giúp nhau phát triển kinh tế, rồi hiến đất mở đường, hay phong trào bảo vệ đường biên mốc giới, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Ngàm, xã Tam Thanh Lò Văn Piên (SN 1983) đã gương mẫu đi đầu và được người dân tin tưởng, làm theo.
Bản Ngàm, xã Sơn Điện, tỉnh Thanh Hóa – nơi sinh sống của gần 400 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Thái đang từng bước 'thay da, đổi thịt' nhờ mô hình du lịch cộng đồng. Với người dân nơi đây, làm du lịch không chỉ đơn thuần là phát triển kinh tế mà còn góp phần gìn giữ và quảng bá các nét đẹp văn hóa truyền thống đến bạn bè muôn phương…
Do đặc thù là xã miền núi biên giới, giao thông khó khăn, địa hình chia cắt, trình độ dân trí chưa đồng đều, nên tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã Tam Thanh còn cao. Cho đến trước khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã vẫn còn 31% và 51% hộ cận nghèo. Trong khi đó, đầu năm 2025, gần 80% trong tổng số hơn 2.000ha nứa, vầu trên địa bàn xã vốn là nguồn sinh kế chủ yếu của người dân bị khuy (chết). Để khôi phục lại diện tích này, người dân sẽ phải trồng và chăm sóc cây trong thời gian 4 năm mới có thể thu hoạch.
Mỗi năm chỉ có những sự kiện lớn mới được đánh bắt tôm cá, người dân bản Ngàm, xã Sơn Điện đang cộng đồng trách nhiệm để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, cảnh quan môi trường sông Luồng.
Xã Sơn Điện có 3 dân tộc chủ yếu là Thái, Mường, Kinh và một số dân tộc khác cùng sinh sống. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 93% dân số toàn xã. Những năm qua, cùng với việc chú trọng phát triển kinh tế, xã luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ khi có tour du lịch, người dân bản Ngàm tiếp đón du khách muôn phương bằng sự mộc mạc, chân thành và lòng cảm mến. Ở đây, du lịch không chỉ là sinh kế, còn là sợi dây gắn kết tình người...
Chẳng bon chen, xô bồ, du khách đến cả bản cùng tiếp, người dân bản Ngàm, xã Sơn Điện đang cộng đồng trách nhiệm phát triển du lịch.
Suốt nhiều năm qua, hàng trăm gia đình ở xã Sơn Điện (Thanh Hóa) vẫn phải sống trong cảnh 'nhà một bên, sinh kế một bên', ngày ngày họ vượt sông Luồng bằng những chiếc bè mảng thô sơ. Mỗi lần sang sông là một lần đánh cược với hiểm nguy, khiến nỗi lo luôn thường trực trong từng mái nhà. Khi cây cầu kiên cố vẫn chưa thành hiện thực, giấc mơ về một cuộc sống ổn định, bình yên của người dân nơi đây vẫn còn dang dở.
Nhờ khí hậu mát mẻ, trong lành, cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, đặc biệt là những nét văn hóa truyền thống độc đáo được đồng bào dân tộc gìn giữ, phát huy, những năm qua nhiều thôn, bản vùng cao từng lặng lẽ nép mình bên sườn núi, ven suối ấy bỗng căng tràn sức sống mới nhờ du lịch cộng đồng.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, việc đầu tư xây dựng cầu dân sinh qua sông Luồng tại khu vực xã Sơn Điện là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn giao thông, ổn định đời sống Nhân dân.
Trong nhiều năm qua, hàng nghìn nhân khẩu tại các bản Ngàm, Na Nghịu, Xuân Sơn... xã Sơn Điện (tỉnh Thanh Hóa) vẫn ngày ngày đối mặt với hiểm họa sông nước, khi phải dùng đò, bè mảng để đi lại qua sông Luồng.
Trong quan niệm của người Thái, nước không chỉ nuôi dưỡng ruộng nương, mà còn giữ hồn vía của bản làng. Bởi thế, sáng mùng 1 Tết, khi đất trời còn đẫm sương xuân, những bước chân lặng lẽ hướng về mó nước đầu bản. Tục 'au nặm pí mớ' (tức lấy nước đầu năm) vì thế trở thành mỹ tục góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa người Thái ở miền Tây Thanh Hóa.
Trên những đỉnh đồi Poom Phai, Poom Ngồ ở các xã Tam Thanh, Na Mèo, khi nắng xuân bắt đầu hong ấm đại ngàn, những chồi non lặng lẽ hé nở sau những ngày đông. Mùa xuân về cùng nhịp sống mới trên các khu tái định cư (TĐC) - nơi đồng bào các dân tộc thiểu số từng bước an cư.
Cùng với việc chú trọng phát triển kinh tế, xã Tam Thanh luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy sự gắn kết cộng đồng và làm phong phú thêm đời sống của Nhân dân trên địa bàn xã.
Thanh Hóa xác định, bảo tồn, phát huy giá văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) không chỉ giữ gìn 'linh hồn' của bản làng, mà còn tạo động lực mạnh mẽ để thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho các địa phương miền núi, biên giới trong tỉnh.
Sáng 3/2, Công an xã Quan Sơn tiếp nhận thông tin anh Đặng Văn Tài, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị chuyển khoản nhầm số tiền 64 triệu đồng vào tài khoản của anh Lữ Văn Ngần, trú tại bản Ngàm, xã Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Bao năm qua, hàng trăm hộ dân các bản Ngàm, Na Nghịu, Xuân Sơn... xã Sơn Điện vẫn âm thầm đối mặt với những bất tiện do thiếu một cây cầu kiên cố bắc qua sông Luồng. Dòng sông vốn hiền hòa trong những ngày nắng ráo, nhưng mỗi mùa mưa lũ về lại trở thành ranh giới chia cắt khu dân cư với đất sản xuất, nghĩa trang và các hạ tầng thiết yếu của người dân.
Thời gian qua, hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa tiếp tục phát triển theo hướng bền vững, khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Sự chủ động trong định hướng phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn đã giúp tỉnh tạo ra sức đột phá mạnh mẽ với những bước đi vững chắc.
Giữa núi rừng xứ Thanh, mâm cơm của người Thái đâu phải chỉ 'ngon để nhớ' mà chính là nơi gia đình tìm thấy nhau sau một ngày dài: Bếp lửa hồng, cơm nếp dẻo, cá suối nướng thơm bùi, chẻo cay và ché rượu cần nồng ấm.
Phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn với đồng bào các dân tộc trên địa bàn biên giới, những người lính quân hàm xanh không chỉ chắc tay súng, mà còn tích cực tham gia củng cố hệ thống chính trị cơ sở, đồng hành cùng Nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần huy động sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh.
Ở miền Tây xứ Thanh, mái nhà sàn không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là ký ức văn hóa, là 'linh hồn' của mỗi bản làng. Giữ được mái nhà sàn cũng chính là giữ nền tảng cho du lịch cộng đồng phát triển bền vững trong dòng chảy hiện đại.
Bản Ngàm, xã Sơn Điện được đánh giá là một trong những điểm đến giàu tiềm năng ở khu vực miền Tây xứ Thanh. Ngay từ năm 2019, nơi đây đã được định hình, quy hoạch thành điểm du lịch cộng đồng. Thế nhưng, sau nhiều năm, hoạt động du lịch nơi đây vẫn đang còn ì ạch, phát triển chưa tương xứng...
Trên đỉnh đồi Poom Phai, những nụ hoa hé nở, cây mít bên vườn nhà đã cho quả như báo hiệu một khởi đầu mới cho cuộc sống của bà con khu tái định cư Co Hương, xã Tam Thanh. Không còn nỗi lo sạt lở, không còn cảnh mưa bão làm đảo lộn cuộc sống, người dân giờ yên tâm dựng xây mái ấm, vun đắp từng ngày bình yên. Những ngôi nhà mới không chỉ là nơi che mưa, chắn gió mà còn là biểu tượng của sự an tâm, niềm hy vọng cho mỗi gia đình.
Không còn là trào lưu nhất thời của những người ưa mạo hiểm, trekking đã trở thành loại hình du lịch khám phá núi rừng bằng đôi chân và đang là lựa chọn hàng đầu của nhiều bạn trẻ yêu thiên nhiên. Những cung đường, đỉnh núi nổi tiếng như Đỉnh Samu, Tà Chì Nhù, Tà Xùa, Lảo Thẩn... thu hút đông đảo khách du lịch đến trải nghiệm mỗi năm.
Tại khu tái định cư Co Hương, thuộc bản Ngàm, xã Tam Thanh, những nếp nhà sàn kiên cố mới được xây dựng là niềm vui của đồng bào dân tộc Thái nơi đây. Không còn những nỗi lo sạt lở mỗi mùa mưa bão đến, bà con yên tâm lao động, sản xuất, xây dựng cuộc sống mới.
Mùa du lịch thấp điểm không còn là khoảng lặng của du lịch Thanh Hóa khi nhiều hành trình mới được mở ra, kết nối những bãi biển dịu êm với đại ngàn xanh thẳm. Sự kết hợp này không chỉ tạo nên trải nghiệm đa chiều, mà còn làm nổi bật tính đa dạng, giàu bản sắc của tài nguyên du lịch xứ Thanh.
Giữa núi rừng Sơn Điện (Thanh Hóa), bản Ngàm như viên ngọc nhỏ ẩn mình bên dòng sông Luồng xanh ngắt. Thời gian gần đây, bản nhỏ ấy căng tràn 'sức sống' mới với du lịch cộng đồng...
Giữa đại ngàn Sơn Điện (Thanh Hóa), bản Ngàm không chỉ nổi tiếng với cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn là nơi gìn giữ kho tàng văn hóa dân tộc Thái phong phú.
Nhìn lại Chương trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi: Hướng đến người dễ bị tổn thương
Chương trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi giai đoạn 2021-2025 đã huy động tổng hợp cơ chế, chính sách, nhằm cải thiện mạnh mẽ đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, thay đổi rõ rệt diện mạo nông thôn miền núi, thu hẹp khoảng cách hai miền ngược xuôi, để không còn ai bị bỏ lại phía sau.
Với lợi thế hội tụ đầy đủ yếu tố văn hóa, lịch sử, thiên nhiên cùng con người mến khách và hệ thống danh lam thắng cảnh phong phú, Thanh Hóa đã thu hút đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, tạo bước bứt phá cho ngành du lịch.
Hơn một tháng sau ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, chính quyền xã Tam Thanh nói chung, bà con sinh sống ở bản Cha Lung nói riêng đang nỗ lực từng ngày khắc phục hậu quả, gượng dậy sau mưa lũ...
Bản Ngàm (xã Sơn Điện) được biết đến không chỉ là nơi có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, không khí trong lành mà còn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, con người sống thân thiện, hiếu khách. Những năm qua, người dân đã khai thác tiềm năng lợi thế để phát triển du lịch, tạo việc làm, nâng cao thu nhập.
Dù buồn hay vui, đối với đồng bào dân tộc Thái xứ Thanh, chiếc khèn bè như một người bạn, để họ cất lời thủ thỉ và được đáp lại những thanh âm động viên, an ủi.
Đồng bào Thái ở xứ Thanh không chỉ được nhiều người biết đến với những lễ hội truyền thống đặc sắc, sôi động, hay những món ẩm thực độc đáo, mà còn ấn tượng bởi các làng nghề đan lát thủ công truyền thống. Đây được xem là nét văn hóa độc đáo nơi vùng cao xứ Thanh.
Gần 10 năm qua, các thành viên Câu lạc bộ (CLB) 'Vì trẻ em vùng cao' đã miệt mài cùng các doanh nghiệp, nhà hảo tâm, tổ chức và cá nhân ở khắp mọi miền Tổ quốc xây nên những điểm trường ở vùng cao xứ Thanh. Từ đó góp phần thắp sáng ước mơ, khát vọng và đưa con chữ đến gần với học sinh vùng cao.