Trong căn nhà truyền thống của người Dao Tiền ở bản Sưng (xã Cao Sơn, Phú Thọ), nghệ nhân Lý Văn Hềnh (70 tuổi) nhẹ tay mở từng cuốn sách cúng đã ngả màu thời gian. Bên cạnh ông, chị Lý Seo Mai (38 tuổi) chăm chú dõi theo những trang giấy dó mỏng, dai, nơi nét chữ Nôm Dao của cha ông vẫn còn nguyên vẹn. Hai thế hệ, hai câu chuyện, đang trở thành sợi dây nối ký ức của cha ông với đời sống hôm nay.
Thời gian qua, nhiều cộng đồng vùng cao lựa chọn khai thác những yếu tố cảnh quan thiên nhiên, nghề truyền thống, tập quán sinh hoạt... để xây dựng các sản phẩm du lịch và kể câu chuyện văn hóa của địa phương.
Tỉnh Phú Thọ hiện có hơn 2.100 người có uy tín (NCUT) trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Họ được ví như những 'cây đại thụ' tỏa bóng mát, gắn kết cộng đồng bằng trách nhiệm, sự tận tâm và tiếng nói được bà con tin tưởng. Không chỉ là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân, họ còn tiên phong trong phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa, xây dựng đời sống mới và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Những đóng góp bền bỉ của NCUT góp phần quan trọng vào sự đổi thay các vùng miền núi.
Du khách đến Tả Van, Mù Cang Chải (Lào Cai) hay Đà Bắc (Phú Thọ)… là để tìm sự khác biệt, trải nghiệm sống trong không gian vùng cao. Nắm bắt nhu cầu này, các homestay được xây dựng từ chính văn hóa bản địa, đang mang lại đổi thay cho cộng đồng địa phương.
Từ những nếp nhà vùng cao, bà con các dân tộc thiểu đã biến văn hóa bản địa nơi mình sống thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng. Những 'câu chuyện sống' của họ cho thấy hành trình vừa tạo sinh kế, vừa gìn giữ bản sắc trên chính quê hương mình.
Khi được bảo vệ và từng bước thoát khỏi những hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phụ nữ vùng đồng bào DTTS đang có thêm cơ hội khẳng định vai trò, vị thế của mình. Thông qua việc triển khai hiệu quả nhiều chính sách hỗ trợ, phụ nữ không chỉ vươn lên phát triển kinh tế mà ngày càng tự tin tham gia hệ thống chính trị, đóng góp tiếng nói vào các vấn đề của cộng đồng.
Với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các dự án, điểm du lịch cộng đồng (DLCĐ) bản Sưng, xã Cao Sơn bắt đầu đi vào hoạt động và đón khách từ năm 2017. Chị Lý Sao Mai (sinh năm 1986), người dân tộc Dao Tiền trở thành điều phối viên DLCĐ đầu tiên của bản Sưng có vai trò kết nối giữa cộng đồng địa phương và du khách, các công ty du lịch lữ hành.
Tôi được trải nghiệm đời sống trong sinh thái núi rừng đúng nghĩa tại bản Sưng xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ (huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình cũ) - nơi rừng xanh, suối trong và hang động kỳ thú... Không những thế, tôi được nghe già làng kể những câu chuyện về người, về rừng hay đến như sắp được 'thôi miên'...
HNN - Từ hành trình phục dựng nghề làm giấy dó ở vùng nguyên liệu phía bắc, chị Trần Hồng Nhung, người sáng lập Zó Project, đã mang câu chuyện giấy dó và sáp ong đến Huế qua các buổi trải nghiệm. Tại đây, kỹ thuật thủ công của người Dao Tiền được giới thiệu và từng bước thử nghiệm trong đời sống đương đại.
Nằm nép mình bên dòng sông Đà hùng vĩ, thơ mộng, các xã của huyện vùng cao Đà Bắc (cũ) đang chuyển mình mạnh mẽ, biến những tiềm năng thiên nhiên và văn hóa bản địa để phát triển du lịch. Với việc xây dựng Nhãn hiệu chứng nhận 'Du lịch cộng đồng Đà Bắc - Phú Thọ', vùng đất này không chỉ khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch mà còn mở ra một chương mới cho sự phát triển bền vững, gắn liền với lợi ích của cộng đồng các dân tộc Mường, Dao, Tày.
Vượt qua cung đường khúc khuỷu với phía trước là dãy núi Biều hùng vĩ, du khách dừng chân giữa hoang sơ bản Sưng, xã Cao Sơn. Nơi đây lưu giữ nhiều điều bí ẩn và thú vị về văn hóa truyền thống, phong tục tập quán của người Dao Tiền.
Những năm gần đây, du lịch cộng đồng (DLCĐ) tại Phú Thọ đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành 'mô hình mẫu' trên bản đồ du lịch cả nước. Không chỉ dừng lại ở việc khai thác cảnh quan, mà còn khéo léo biến những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc thành 'thỏi nam châm' thu hút du khách, tạo nên một hành trình bền vững: Bảo tồn để phát triển và phát triển để di sản được sống mãi trong lòng cộng đồng.
Người Dao Tiền quan niệm hôn nhân không chỉ là việc riêng của đôi lứa mà còn là chuyện trọng đại của hai gia đình, hai dòng họ. Truyền thống hôn nhân một vợ một chồng, cùng dân tộc nhưng ngoại hôn dòng họ được duy trì nghiêm ngặt qua nhiều thế hệ. Sau kết hôn, cô dâu thường về ở cùng gia đình nhà chồng, biểu trưng cho sự gắn bó, hòa nhập của người con gái với gia đình mới.
Tọa lạc giữa không gian hùng vĩ của lòng hồ Hòa Bình, Vịnh Hiền Lương (Đà Bắc) đang là một điểm đến lý tưởng, nơi vẻ đẹp thiên nhiên giao thoa cùng bản sắc văn hóa Mường nguyên sơ. Với sự xuất hiện của những khu nghỉ dưỡng sinh thái tâm huyết như Mít Retreat, cũng như các điểm du lịch cộng đồng, hành trình 'trốn phố về rừng' của du khách đang thực sự là một trải nghiệm thi vị và đáng nhớ.
Sau hợp nhất, Phú Thọ bước vào không gian phát triển mới với nhiều tiềm năng về văn hóa và du lịch. Tỉnh xác định lấy bảo tồn di sản làm nền tảng, lấy du lịch làm động lực phát triển kinh tế, đưa giá trị văn hóa cội nguồn lan tỏa trong đời sống đương đại, góp phần xây dựng hình ảnh 'Phú Thọ - Điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn'.
Từ một xã vùng cao còn nhiều gian khó sau sáp nhập, với tỷ lệ hộ nghèo chiếm gần một nửa dân số, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc xã Cao Sơn tập trung lãnh đạo và đạt được những kết quả tích cực trong phát triển KT-XH và cải thiện đời sống người dân.
Nghi lễ cưới truyền thống của người Dao Tiền ở Bản Sưng, xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ là một trong những nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng cộng đồng người Dao Tiền.
Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại mang đến những nét đặc sắc riêng biệt của nghi lễ cưới, một trong những nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Dao Tiền.
Bản Sưng đang vươn mình trở thành điểm sáng du lịch cộng đồng, nơi du khách không chỉ đến để tham quan mà còn để trải nghiệm, thấu hiểu và đồng hành cùng cộng đồng người Dao Tiền.
Thanh niên là lực lượng nòng cốt, xung kích trên các lĩnh vực đời sống xã hội, đặc biệt tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Với sự năng động, sáng tạo và nhiệt huyết của tuổi trẻ, nhiều tấm gương thanh niên dám nghĩ, dám làm, xây dựng các mô hình kinh tế, tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. Từ đó góp sức trẻ xây dựng quê hương, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào DTTS.
Có một nơi mà thời gian như ngưng đọng. Bước chân vội vã nơi phố thị dường như chẳng thể len lỏi tới được. Ở đó, người ta sống với núi rừng, với gió và nụ cười mộc mạc thuần hậu. Nơi ấy là xóm Sưng, nằm nép mình dưới chân núi Biều, xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ.
Ẩn mình giữa núi rừng Hòa Bình, Đà Bắc là điểm đến trekking lý tưởng cho du khách muốn khám phá thiên nhiên hoang sơ và trải nghiệm cuộc sống bản địa mộc mạc.
Nhiều năm qua, tỉnh Hòa Bình đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm phát triển làng nghề thổ cẩm truyền thống của các dân tộc Mường, Thái, Dao…, tạo nhiều cơ hội việc làm, giúp người dân tăng thêm thu nhập, từng bước nâng cao đời sống. Việc bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống đã được các cấp, ngành quan tâm và triển khai hiệu quả, gắn với giá trị văn hóa địa phương, phát triển du lịch.
Những năm qua, người cao tuổi Việt Nam luôn nêu cao tinh thần 'Tuổi cao-Gương sáng,' là chỗ dựa vững chắc, là động lực góp phần xây dựng hạnh phúc gia đình và góp ích cho cộng đồng.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt Kế hoạch và dự toán tổ chức Chương trình Hỗ trợ nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn, phát huy văn hóa phi vật thể các dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt Kế hoạch và dự toán tổ chức Chương trình Hỗ trợ nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn, phát huy văn hóa phi vật thể các dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một, thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2024 của Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Bản Sưng là một điểm đến được yêu thích nhờ giữ được vẻ đẹp tự nhiên, hoang sơ của phong cảnh và nhiều phong tục tập quán truyền thống ấn tượng.
Bản Sưng Đà Bắc là nơi bảo tồn nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc người Dao Tiền sinh sống tại Hòa Bình. Đây là điểm đến được nhiều du khách trong và ngoài nước yêu thích nhờ giữ được nét đẹp hoang sơ, hùng vĩ của núi rừng.
Lễ Đám chay là một trong những nghi lễ quan trọng và độc đáo của người Dao Tiền. Đây cũng là một tín ngưỡng của dân tộc Dao để giải oan, cầu siêu cho linh hồn những người quá cố.
Lễ 'Đám chay' là một tín ngưỡng hết sức độc đáo của dân tộc Dao Tiền ở Hòa Bình, thường được thực hiện liên tục trong 5 ngày với 12 thầy cúng để giải oan, cầu siêu cho linh hồn người quá cố.
Như truyền thống của người Dao, lớp học của nghệ nhân ưu tú Lý Văn Hềnh được đặt ở lưng chừng núi để học sinh được phóng xa tầm mắt, tâm trí minh mẫn, dễ tiếp thu. Lớp có đủ thành phần, từ già đến trẻ. Họ học một thứ chữ viết khó hơn chữ Quốc ngữ nhưng là hồn cốt của người Dao.
Nếu thịt chua của Phú Thọ làm xong 3 ngày được ăn thì thịt chua của người Dao Tiền ở bản Sưng (Đà Bắc - Hòa Bình) cần đến 3 năm. Đây là món ăn mà chỉ cần nghe kể thôi, bất cứ thực khách nào cũng muốn thử một lần trong đời, bởi sự kỹ lưỡng trong chế biến đã tạo nên những hương vị khó quên.