Từng nổi tiếng với nguồn lợi thủy sản dồi dào, nhưng hồ Thác Bà đã có giai đoạn suy kiệt nguồn lợi thủy sản nghiêm trọng do bị khai thác tận diệt. Tuy nhiên, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, hệ sinh thái thủy sản nơi đây đang dần phục hồi, mở ra kỳ vọng phát triển bền vững cho vùng hồ.
Ngày chính lễ húy nhật Đức Chầu Bà ở thôn Phúc Lâm (xã Phúc Sơn) không chỉ gợi nhắc một nghi lễ truyền thống, mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của di sản khi vẫn được cộng đồng tự nguyện gìn giữ, trao truyền và sống cùng trong hiện tại.
Mỗi độ xuân về, khi những cơn mưa bụi lất phất giăng trên triền núi và mặt nước hồ phẳng lặng, hành trình du xuân, đi lễ đầu năm của hàng vạn du khách lại hướng về hồ Hòa Bình. Không chỉ bởi cảnh sắc sơn thủy hữu tình, hay không gian linh thiêng của đền Chúa Thác Bờ, nơi đây còn hấp dẫn du khách bởi những sản vật địa phương, các món ăn dân dã, trong đó cá nướng sông Đà được xem như một 'đặc sản' gắn liền với mỗi chuyến đi.
Bài toán 'được mùa, khó bán' từng khiến nhiều nông sản của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi chỉ tiêu thụ trong phạm vi bản làng. Việc Sở Công Thương triển khai mô hình thương mại miền núi hai chiều tại xã Thác Bà, với sự hỗ trợ của Bộ Công Thương, đã mở rộng đầu ra cho nông, lâm, thủy sản vùng hồ Thác Bà, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.
Gió bấc se lạnh về cũng là thời điểm cá, tôm trong đồng ngập nước vùng Tây Nam Bộ bơi ra kênh rạch tìm lại thượng nguồn. Dân 'bà cậu' (những người săn cá mùa nước nổi) đều trông chờ con nước này. Họ gọi đây là mùa cá ra hay mùa cá chạy.
Hằng năm, khi con nước từ thượng nguồn Mê Kông bắt đầu rút, lòng người miền Tây lại rộn ràng theo nhịp điệu của sông. Giữa sông Tiền, sông Hậu, từng đàn cá linh, cá rô, cá lóc, cá thiểu, lòng tong... lách mình qua các bờ lau, sậy, theo dòng nước trong, bơi ngược về phía Biển Hồ. Người miền Tây gọi đó là mùa cá ra sông - mùa của no ấm, mùa ăn lộc của trời, mùa của tiếng cười lan xa khắp bến sông, xóm vắng.
Mùa nước nổi đang về với Búng Bình Thiên, hồ nước ngọt lớn nhất miền Tây, nằm nơi biên giới huyện An Phú. Mặt nước vốn trong xanh nay chuyển sắc phù sa theo dòng sông Bình Di (Bình Ghi) đổ về. Mỗi thay đổi của thiên nhiên, dù nhẹ, đều kéo theo chuyển động sâu lắng trong nhịp sống người dân, nơi 'con nước' là thứ duy nhất không đứng yên.
Theo quy luật tự nhiên, hàng năm, cứ tháng 7 âm lịch, nước từ thượng nguồn sông Mekong tràn về Đồng bằng sông Cửu Long mang theo biết bao tôm cá, tràn vào đồng ruộng để sinh sôi, nảy nở,… Đến tháng 9, nước bắt đầu rút, cũng là lúc các loài thủy sản theo con nước ra sông.
Năm nào cũng vậy, con nước mùng 10/10 (âm lịch), đàn cá bơi đầy sông, bà con mang ngư cụ khai thác chộn rộn. Từ bao đời nay, hiện tượng cá ra dường như mặc định của tạo hóa, chưa ai giải thích được. Nhờ vậy, ngư dân có thu nhập rủng rỉnh từ con cá, con tôm theo con nước.
Con nước thấp dần, dấu hiệu cho thấy một mùa nước nổi nữa sắp qua đi, trả lại những cánh đồng tươi tốt cho nông dân chuẩn bị cho vụ mùa mới. Tranh thủ thời gian này, nông dân thả những tay lưới cuối mùa, kiếm con cá, con cua chưa kịp di cư còn sót lại. Tôi tháp tùng cùng anh Tư Tài (phường Bình Đức, TP. Long Xuyên) trải nghiệm một ngày thả lưới kéo cá.
Chợ cá Tha La (ấp Cây Châm, xã Vĩnh Tế, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang) còn được gọi là 'chợ âm phủ', 'chợ ma' vì chợ hoạt động về đêm, tầm 3 giờ cho đến gần 6 giờ sáng.
Thung Nai ở Hòa Bình là địa danh đã quá quen thuộc với dân phượt, nơi đây sở hữu khung cảnh thiên nhiên hữu tình với không khí trong lành.
Mùa nước nổi, trên các tuyến kênh giáp biên ở vùng đầu nguồn, thương lái xuôi ngược ghe, xuồng cân, buôn cá đồng tấp nập. Có mặt tại cánh đồng lũ ven biên xã Phú Hội (huyện An Phú), chúng tôi bắt gặp không khí cân, bán cá giữa ngư dân và thương lái rất nhộn nhịp. Dõi theo dòng kênh, những chiếc vỏ lãi chạy qua lại rẻ nước ràn rạt chở cá đồng, tạo nên khung cảnh làm ăn sôi động trong mùa nước nổi.
Tỉnh An Giang nằm đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu với kênh rạch chằng chịt cùng 2 con sông nhỏ Cái Vừng và Vàm Nao nên cá tôm nhiều vô kể. Những thập niên trước, An Giang nổi tiếng là vùng 'trên cơm dưới cá' với hơn 200 loài.
5h sáng, mặt trời nhú lên thắp hồng vào mênh mông, những người phụ nữ ngồi trên bờ biển Tân Mỹ (Quảng Ngạn, Quảng Điền) không còn tụm năm tụm ba. Trên những chiếc thuyền nan, những người đàn ông mang theo lộc biển óng ánh đang cập bờ.
Khi màn đêm buông tĩnh mịch, cũng là lúc ngư phủ lầm lũi mưu sinh bằng nghề cào cá trên sông Hậu. Quanh năm, họ lấy ghe làm nhà, trăng sao làm bầu bạn, xuôi ngược đó đây theo con nước châu thổ Cửu Long.
Hiện nay, nước lũ đang rút nhanh tại một số địa phương đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp. Các cánh đồng tháo nước ra để làm đất, chuẩn bị xuống giống vụ lúa Đông - Xuân, những loại thủy sản trên đồng ruộng bắt đầu bơi ra các nhánh sông. Đây cũng là thời điểm người dân tranh thủ đánh bắt cá ra sông, giúp bà con có thêm nguồn thu nhập đáng kể, trang trải cuộc sống.
Dù lượng cá đồng đánh bắt được không nhiều so với những năm trước nhưng người dân các huyện vùng Đồng Tháp Mười, tỉnh Long An phấn khởi khi có nguồn thu nhập, trang trải cuộc sống.
Chiếc vỏ lãi nổ máy chan chát, lướt nhanh trên mặt nước đưa chúng tôi trải nghiệm đánh bắt cá, tôm trên đồng lũ. Khung cảnh khai thác sản vật thật nhộn nhịp, tạo nên bức tranh đa sắc trong mùa nước nổi.
Sông Đà bắt nguồn từ cao nguyên Vân Nam của Trung Quốc chảy vào địa phận Việt Nam còn có tên gọi sông Bờ hay Đà Giang. Lúc ầm ào ghềnh thác, lúc lượn lờ bãi bồi, con sông này được cho là huyết mạch quan trọng của vùng Tây Bắc nước ta khi chảy xuyên qua các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hòa Bình, Phú Thọ.
Du lịch ngày càng phát triển nên những món đặc sản Hòa Bình được nhiều du khách quan tâm, tìm hiểu. Đến vùng đất này, bạn có thể thưởng thức cá nướng sông Đà, thịt gà nấu măng chua hạt dổi, cơm lam, thịt trâu nấu lá lồm thơm ngon, độc đáo.
Những ngày này, sản vật thiên nhiên miền sông nước được bày bán nhiều ở các chợ trung tâm TP. Long Xuyên. Tuy không xôm tụ như những tháng mùa nước nổi, nhưng giúp nhiều người dân trang trải được cuộc sống. Với các bà nội trợ, đây là những món ăn ngon trong bữa cơm hàng ngày, giá cả phải chăng.
Võ Diệu Thanh là cái tên không còn xa lạ với độc giả cả nước. Qua các trang văn của chị, vùng châu thổ ở cõi Tây Nam hiện ra sống động, chân thật và cũng khốc liệt. 'Trò chuyện với lục bình' (Nhã Nam và NXB Phụ Nữ Việt Nam 2022) là tập tản văn mới nhất của nhà văn Võ Diệu Thanh, tập hợp những bài viết về con người và vùng đất miền Tây Nam bộ.
Tại tỉnh An Giang, nước nổi đang rút dần mang theo tôm, cá từ ruộng đồng ra sông. Ngư dân gọi đây là mùa cá ra và đây là thời điểm sôi động nhất trong mùa nước nổi.
Lũ lớn, những bãi bồi ven sông Vàm Nao (huyện Phú Tân, tỉnh An Giang) mênh mông biển nước, trông thật hấp dẫn. Người dân nơi đây đầy khẳng khái, nhiệt tình chào đón và phục vụ tận tình du khách đến trải nghiệm, tận hưởng mùa nước nổi.
Đến mùa nước nổi, ngoài con cá linh bà con mình còn được ăn con cá thiểu. Cá thiểu lớn hơn con cá linh nhưng mình dẹp, đôi mắt to tròn xoe, mình lấp lánh ánh bạc vừa vớt lên bờ chút thì chết. Cá lớn thì dân nhậu đem cặp nẹp tre nướng còn đa số là bà con mình vẫn thích món cá thiểu kho quẹt.
Hồi tôi còn nhỏ xíu ở nhà chỉ có hai mẹ con, mẹ tôi tháng nào cũng lên Sài Gòn thăm ba nên hay bỏ tôi ở nhà một mình. Trước khi đi mẹ nhờ Dì Tư Hên nhà dưới bến sông nấu cơm cho tôi ăn. Dì Tư nấu cơm làm món nào cũng ngon nên tôi nghĩ mình sẽ tự nấu cơm cho mình ăn và cũng sẽ nấu ngon như vậy.
Theo lời hẹn trước, tôi đến thăm người bạn vốn là ngư dân ngụ bên bờ kênh Trà Sư (xã Nhơn Hưng, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang) trong mùa nước đổ. Vì quý người bạn đường xa, anh dẫn tôi đi 'săn' cá đồng để có dịp sống trong không khí đồng quê và thưởng thức cái thú tiêu dao.
Người Việt có dưa cải muối, vốn là món ăn quen thuộc, dân dã tương tự như người Hàn Quốc có Kim Chi vậy. Tuy nhiên, trong khi người Hàn mang Kim Chi đi khắp thế giới để quảng bá thì phận dưa muối của người Việt vẫn cứ quẩn quanh 'trong nhà'...
Cách trung tâm thành phố Hòa Bình khoảng 10 km, huyện Cao Phong sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển loại hình du lịch sinh thái. Dưới đây là một số điểm đến không nên bỏ qua khi tới Cao Phong:
Cách trung tâm thành phố Hòa Bình khoảng 10km, huyện Cao Phong sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển loại hình du lịch sinh thái cùng nhiều điểm tham quan hấp dẫn. Dưới đây là một số điểm đến không nên bỏ qua khi tới Cao Phong:
'Chợ âm phủ' hay 'chợ ma' là những cái tên người ta gọi vui cho khoảnh chợ nhóm họp tự phát ở gần cầu Tha La (xã Nhơn Hưng, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang). Cái tên gợi sự tò mò, cái thú vị của phiên chợ lúc mù trời tạo dựng nên tiếng tăm xưa nay. Khách phương xa đến rồi đi, mang về trải nghiệm mới lạ cho cuộc sống. Còn người dân vẫn cứ gắn bó với chợ, mang về miếng cơm manh áo cho chính mình.
Cải củ là một loại rau ăn củ, thuộc họ cải, có nguồn gốc từ Âu và cho đến nay được trồng ở khắp nơi trên thế giới. Củ cải có nhiều giống khác nhau, song phổ biến nhất là củ cải trắng (mùa đông) và củ cải đỏ (mùa xuân - hè). Ở Việt Nam, củ cải trắng được sử dụng rộng rãi và bởi những ích lợi của nó mang lại, ngoài là một món ăn, nó còn được xem là vị thuốc.
'Trẻ muối cà, già muối dưa' câu tục ngữ cả mấy trăm năm đã kết luận như vậy bởi lẽ, muối được một vại dưa ngon là rất khó, không phải cứ công thức chằn chặn là thành công. Ngoài nguyên liệu ngon, sạch còn phải nhìn vào thời tiết mà gia giảm muối, đường, nước…cho hợp lý, tức là phải có kinh nghiệm mà để có được kinh nghiệm đương nhiên cũng phải thất bại nhiều….