Được ví như “trái tim” của buôn làng Tây Nguyên, nhà rông, nhà sàn cộng đồng là nơi hội tụ đời sống văn hóa và lưu giữ bản sắc riêng của mỗi dân tộc. Trước thực trạng nhiều công trình xuống cấp, biến dạng bởi vật liệu hiện đại, tỉnh Gia Lai đã ban hành chính sách đặc thù nhằm khôi phục kiến trúc truyền thống, gìn giữ không gian văn hóa bản địa và tạo nền tảng phát triển du lịch.
Không chỉ xuất hiện trong lễ hội hay những dịp đặc biệt, thổ cẩm của người Jrai, Bahnar, H're ở Gia Lai đang từng bước hòa nhập vào đời sống hiện đại bằng diện mạo mới.
Trong những năm gần đây, môn Giáo dục địa phương được đưa vào chương trình giảng dạy đã mở ra hướng tiếp cận mới trong giáo dục tại tỉnh Gia Lai. Thay vì chỉ học qua sách vở, nhiều trường học đã chủ động tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số.
Là một trong những địa phương còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống gắn với không gian sinh hoạt, phong tục của đồng bào Gia Rai, người làng Kép, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai đang 'níu chân' du khách quốc tế từ những trải nghiệm giản đơn mà sâu sắc.
Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.
Từ vùng biển xanh đến đại ngàn, du lịch cộng đồng đang từng bước phát triển, góp phần cải thiện đời sống người dân, tham gia gìn giữ bản sắc văn hóa.
Trong dòng chảy hiện đại hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên khắp các vùng miền, những nghi lễ truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số hay các sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng ngư dân vẫn được gìn giữ, phục dựng và trao truyền bền bỉ để khẳng định bản sắc.
Cách đây gần 1 tuần, người dân làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) đã thức cùng nhau bên ánh lửa bập bùng, tiếng chiêng ngân dài giữa núi rừng, báo hiệu một sự kiện trọng đại: khánh thành nhà rông mới.
Trong hai ngày 21-22.3, làng Kép 1 (xã Ia Ly, Gia Lai) khánh thành nhà rông mới với nhiều nghi lễ truyền thống, kết hợp hoạt động tham quan, trải nghiệm, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.
Tại nhà rông làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) vừa được khánh thành vào ngày 22-3, người dân và du khách được tham quan không gian trưng bày các hiện vật văn hóa, lịch sử; trải nghiệm quy trình trồng bông, xe sợi, nhuộm màu, dệt vải truyền thống.
Sáng 22-3, tại khuôn viên nhà rông làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai), lễ khánh thành nhà rông mới đã diễn ra với sự tham dự của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Hữu Quế; đại diện các sở, ngành và đông đảo người dân địa phương.
Trong 2 ngày (21 và 22-3), tại làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai), lễ khánh thành nhà rông mới sẽ diễn ra với nhiều nghi lễ truyền thống đặc sắc, kết hợp các hoạt động tham quan, trải nghiệm văn hóa cộng đồng.
Trong dòng chảy phát triển du lịch cộng đồng, những người phụ nữ vùng cao ở Gia Lai đang trở thành lực lượng giữ vai trò ngày càng rõ nét. Bằng sự nhạy bén trong cách làm, sự bền bỉ trong gìn giữ nghề truyền thống và tinh thần chủ động hội nhập, họ đã góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch địa phương, nỗ lực 'giữ lửa' cho bản sắc văn hóa bản địa, để mỗi hành trình của du khách là một cuộc gặp gỡ với chiều sâu văn hóa vùng miền.
Tháng 3 trên cao nguyên Gia Lai được người Bahnar, Jrai gọi là tháng Ning Nơng - tháng nghỉ ngơi sau mùa rẫy. Khi lúa đã vào kho, mùa cà phê vừa dứt, cũng là lúc những lễ hội lớn nhất của cộng đồng bắt đầu.
Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.
Từ vùng đất Ia Ly (Gia Lai), một người phụ nữ dân tộc M'Nông đã phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa. Với nhiệt huyết, trí tuệ và bản lĩnh, chị H Uyên Niê không chỉ giúp hàng chục hội viên phụ nữ thoát nghèo mà còn làm sống dậy những giá trị văn hóa của người Jrai giữa lòng đại ngàn Tây Nguyên.
Giữa âm vang cồng chiêng ở Ia Ly (Gia Lai), chị H'Uyên Niê đã níu giữ hồn thổ cẩm Jrai và nhóm lửa du lịch cộng đồng ngay từ mỗi mái nhà sàn, mỗi khung cửi của làng Kép. Từ khung dệt của mẹ, của phụ nữ trong bản, chị vận động bà con thay đổi nếp nghĩ, biến điệu xoang, rượu ghè, giã gạo, dệt vải… thành sinh kế bền vững để con trẻ có thêm sách vở, gia đình thêm ấm no, bản làng thêm gắn kết.
Từ khung dệt thổ cẩm bên hiên nhà sàn đến tiếng cồng chiêng vang vọng giữa đại ngàn, làng Kép (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) đang dần trở thành điểm sáng của du lịch cộng đồng Tây Nguyên. Với cách làm bài bản, người Jrai nơi đây đã biết phát huy lợi thế văn hóa truyền thống để phát triển kinh tế, đồng thời giữ gìn bản sắc dân tộc.
Với lợi thế về truyền thống lịch sử, văn hóa cùng cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, đồng bào Jrai ở xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai đã phát huy vốn văn hóa bản địa, xây dựng làng thành điểm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống.
Từ ngày 18 đến 20-7, tại làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) diễn ra lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ du lịch, nâng cao kỹ năng phục vụ du khách cho người dân địa phương.
Tồn tại qua nhiều thế hệ, khu nhà mồ làng Kép 1 (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) là một trong những điểm đến của người dân và du khách khi muốn tìm hiểu về văn hóa của đồng bào Jrai. Cũng bởi nơi này có một 'rừng tượng' được tạc từ đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân trong làng.
Giữa cao nguyên bazan nắng gió, những cánh đồng cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, rau màu... của đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Gia Lai đang từng ngày khoác lên mình diện mạo mới. Không còn canh tác theo kiểu truyền thống, phụ thuộc thời tiết, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển sang sản xuất nông sản sạch theo quy trình kỹ thuật hiện đại như VietGAP, GlobalGAP... để nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ sức khỏe và tăng thu nhập. Đó là một hành trình không dễ dàng, nhưng với niềm tin và sự đồng hành của chính quyền, nhiều nông dân người Ba Na, Gia Rai... đang từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững, góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Những năm gần đây, nhiều hộ Bahnar, Jrai trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã áp dụng quy trình canh tác cây trồng theo các tiêu chuẩn để tạo ra nông sản sạch, chất lượng cao.
Sau Tết Nguyên đán là mùa ning nơng-tháng nghỉ ngơi và vui chơi của đồng bào dân tộc bản địa, cũng là mùa pơ thi. Năm nào cũng vậy, khi nghe tiếng cồng chiêng từ xa vọng về là chúng tôi đến với làng.
Chiều 11-3, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng tỉnh Gia Lai (17/3/1975-17/3/2025), đoàn công tác của tỉnh do Đại tá Lê Kim Giàu-Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh làm trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà 6 gia đình chính sách tại huyện Chư Păh.
Sau 5 năm thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều loại nông-lâm-thủy sản ở các địa phương trong tỉnh Gia Lai đã được đầu tư nâng tầm để đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao.
Nằm trong khuôn khổ Tuần lễ hoa dã quỳ-núi lửa Chư Đang Ya, chiều 9-11, tại khu vực sân nhà rông làng Gri, xã Chư Đang Ya (huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai), Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND huyện Chư Păh tổ chức trao giải Cuộc thi đan lát, dệt thổ cẩm truyền thống.
Để khai thác tiềm năng du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai đã ban hành kế hoạch hỗ trợ xây dựng và phát triển du lịch cộng đồng vùng DTTS, khai thác tiềm năng du lịch và quảng bá đến du khách.
Dưới mái nhà sàn, anh Rơ Châm Bôm (42 tuổi, làng Kép 1, xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) vẫn ngày ngày miệt mài bên những thanh lồ ô. Dẫu bị khiếm thị bẩm sinh nhưng chàng trai Jrai này không chỉ khéo léo vót ra những đôi đũa đẹp mà còn chơi đàn Goong rất giỏi.
Nhằm khơi gợi ý thức gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đoàn viên, thanh niên (ĐVTN), các tổ chức Đoàn đã linh hoạt triển khai hoạt động tham quan, trải nghiệm tại các làng dân tộc thiểu số.
Đầu tư trồng 'trái nhà giàu' theo tiêu chuẩn VietGAP để xuất khẩu chính ngạch ra thị trường thế giới, nhiều nông dân ở Gia Lai thu lãi hàng tỷ đồng.
Mô hình hợp tác trồng sầu riêng VietGAP không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường.
Nhận thấy tiềm năng và giá trị kinh tế cao từ cây sầu riêng, nông dân ở Gia Lai, đặc biệt là cộng đồng đồng bào thiểu số Jrai đã mạnh dạn chuyển hướng sang trồng sầu riêng theo tiêu chuẩn VietGAP. Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm hướng đến xây dựng thương hiệu nông sản của địa phương.
Theo tập tục xưa ở Tây Nguyên thì các Pram (người hóa trang) hay Pơtual (người múa hề) xuất hiện mang nhiều ý nghĩa khác nhau, như xua đuổi tà ma, ác quỷ. Thế nhưng ngày nay, các nhân vật này đã được biến cải, không chỉ đơn thuần là những hầu cận của người đã khuất, mà đã trở thành những nhân vật mới khuấy động không khí, gây cười, thu hút sự chú ý của đám đông.
Thời gian gần đây, người Jrai ở xã Ia Mơ Nông (huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) đã biến quả bầu khô thành sản phẩm du lịch đặc trưng phục vụ du khách.
Với việc hỗ trợ kinh phí 50%, Dự án chuyển đổi nông nghiệp bền vững (VnSAT) thực sự đang tạo ra động lực lớn để người trồng cà phê Gia Lai mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm. Trong đó, HTX Sản xuất Thương mại Dịch vụ Du lịch nông nghiệp Ia Mơ Nông (huyện Chư Păh) là một điển hình về hiệu quả tăng năng suất, tiết kiệm chi phí đi đôi với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu.