Cứ đến ngày 22-23 tháng 8 âm lịch, đồng bào Thái trắng ở xứ Thanh lại thành kính bước vào mùa lễ “cẳm đỏi” (còn gọi là cằm khem). Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh phản ánh nhân sinh quan cổ xưa về vũ trụ, mà còn là dịp gắn kết huyết thống, thắp sáng đạo lý cội nguồn của cả cộng đồng.
Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), những năm qua Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các địa phương miền núi triển khai thực hiện nhiều dự án bảo tồn văn hóa phi vật thể.
Hợp nhất 4 chương trình tạo cơ hội giảm phân tán và tăng hiệu quả, nhưng quy mô càng lớn thì yêu cầu quản trị càng cao. Văn hóa - lĩnh vực tạo ra những giá trị lâu dài, khó đo ngay bằng mét vuông công trình hay tỷ lệ giải ngân - cần được bảo vệ bằng mục tiêu, ngân sách, tiêu chí kết quả và trách nhiệm giải trình đủ rõ.
VHXQ - Trong cuộc sống con người, lễ tục vòng đời có vai trò rất quan trọng nhằm giữ gìn, trao truyền các giá trị văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác và duy trì bản sắc văn hóa đặc trưng của một cộng đồng; góp phần bảo tồn di sản, xây dựng danh tính văn hóa và phát huy các đặc điểm nhân văn riêng biệt.
Sau sắp xếp thôn, tổ dân phố, những tấm biển hành chính đã mang một cái tên mới, nhưng câu chuyện của người làng vẫn thế, nguyên vẹn trong thẳm sâu tiềm thức. Làng chưa bao giờ chỉ được làm nên bằng địa giới hay một con dấu, mà neo vào lòng người bởi mái đình, giếng nước, lễ tục... và trên hết là ký ức cộng đồng. Cuộc sắp xếp làm thay đổi không gian hành chính, cũng đang mở ra cơ hội để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, những điều làm nên hồn cốt mỗi vùng quê.
Trong 2 ngày 21 và 22- 8, UBND phường Hội An Tây (TP Đà Nẵng) sẽ tổ chức Lễ hội Giỗ Tổ nghề gốm Thanh Hà năm 2026 tại Khu miếu Tổ nghề Nam Diêu.
Làng Xuân Hội (trước đây thuộc xã Tiến Lộc, huyện Hậu Lộc cũ) nay thuộc xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa là vùng quê thuần nông, có lịch sử hình thành lâu đời. Những tên đất, tên làng cùng đình, nghè, các dòng họ và lễ tục vẫn được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Theo nhịp sống hiện đại, làng quê hôm nay đã khác nhiều so với vài chục năm trước. Đường làng rộng, nhà cửa khang trang hơn, nhiều vùng quê ở Thái Nguyên đã mang một diện mạo mới. Nhưng ở những ngôi làng ven sông Cầu, sông Đào, nhiều nếp sinh hoạt truyền thống vẫn được người dân gìn giữ trong đời sống hằng ngày.
Điểm nhấn của lễ hội cầu ngư tại Đắk Lắk là nghi thức nghinh thần Nam Hải (nghinh Ông) trên biển. Đoàn thuyền hàng chục chiếc hùng hậu, tiến ra cách bờ hơn 1km để rước Thần về nhập lăng với hy vọng những chuyến ra khơi thuận lợi, bội thu.
Sau ba lần về thôn Rộc Răm (xã Yên Thọ), tôi mới gặp được ông Lục Văn Hương. Người dân trong bản bảo, mấy bận trước ông đi nằm viện. Bước qua tuổi 75, người cựu chiến binh dân tộc Thái ấy đang chạy đua với thời gian, dành trọn vẹn tâm huyết để trao truyền tinh hoa di sản Kin Chiêng Boọc Mạy cho thế hệ kế tiếp.
Trong dòng chảy văn hóa Việt Nam, hiếm có vùng đất nào sở hữu mật độ lễ hội dày đặc và giàu sắc thái như xứ Thanh. Khi lá cờ hội lồng lộng bay trong gió, tiếng trống vang lên giục giã, tiếng đàn hát ngân nga... ký ức cộng đồng được lưu giữ qua hàng trăm năm lịch sử được tái hiện chân thực, sắc nét. Lễ hội xứ Thanh không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là một 'bảo tàng' diễn xướng dân gian sống động, hội tụ những lớp trầm tích lịch sử - văn hóa đặc sắc.
Cùng với quá trình hình thành và phát triển của cư dân miền biển, các thiết chế tín ngưỡng cộng đồng tại phường La Gi không chỉ mang giá trị lịch sử, văn hóa mà còn là nơi kết nối cộng đồng dân cư qua nhiều thế hệ.
Các đại biểu Quốc hội cho rằng, bảo tồn văn hóa không thể chỉ dừng ở đầu tư thiết chế hay lưu giữ di sản, mà phải gắn chặt với đời sống cộng đồng, bảo đảm không gian thực hành văn hóa và duy trì truyền dạy cho thế hệ trẻ. Theo các đại biểu, chỉ khi người dân thực sự sống cùng văn hóa và nhìn thấy giá trị của văn hóa trong đời sống hôm nay, công tác bảo tồn mới có thể bền vững.
Hằng năm, vào dịp tháng ba (âm lịch), dòng người từ khắp mọi miền đất nước lại nô nức tìm về xã Xuân Lập để tham dự Lễ hội đền thờ Lê Hoàn.
Trên dải đất ven biển xứ Thanh, cửa biển Lạch Trường hiện lên như một không gian đặc biệt – nơi hội tụ giữa truyền thống và hiện đại, giữa ký ức lịch sử và hơi thở của đời sống hôm nay.
Tết Thanh minh tuy không phải là ngày lễ, tết lớn trong năm nhưng mang chiều sâu văn hóa đặc biệt trong đời sống người Việt, thể hiện đạo lý 'uống nước nhớ nguồn', lòng thành kính với tổ tiên và sự gắn bó với cội nguồn gia đình. Ở xã Quảng Uyên, Thanh minh không chỉ là ngày tưởng nhớ tổ tiên mà còn là dịp để những giá trị truyền thống được gìn giữ, trao truyền và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.
Nhiều địa phương miền núi Thanh Hóa sở hữu cảnh quan nguyên sơ, giàu bản sắc, là nền tảng để phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều nơi hạ tầng giao thông thiếu đồng bộ, xuống cấp đang trở thành 'điểm nghẽn' khiến tiềm năng khó chuyển hóa thành động lực phát triển.
Trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, tỉnh Thanh Hóa sẽ tham gia với nhiều hoạt động đặc sắc, góp phần làm nổi bật bản sắc văn hóa xứ Thanh trong bức tranh đa dạng của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.
Được thiên nhiên ban tặng cho cảnh quan tươi đẹp, khí hậu trong lành, bản Hang (xã Phú Lệ) được nhiều du khách tìm về tham quan, trải nghiệm. Để giữ chân du khách, người dân nơi đây đã có nhiều nỗ lực, chung sức cùng với chi bộ, ban quản lý bản đổi mới cách thức phát triển du lịch cộng đồng.
Như một dịp tạ ơn mẹ rừng, những ngày giêng hai âm lịch, đồng bào các dân tộc thiểu số ở phía tây thành phố Đà Nẵng thường tổ chức nghi thức cúng tế thần linh, bày tỏ lòng thành và cầu mong năm mới no đủ, mưa thuận gió hòa…
Mỗi dịp đầu xuân, làng Yên Vỹ (xã Tam Giang, tỉnh Bắc Ninh) lại rộn ràng các trò chơi và lễ tục truyền thống độc đáo. Trong đó, tục kéo dây lấy lửa có từ lâu đời được người dân trong làng gìn giữ và thực hành qua nhiều thế hệ, trở thành nét văn hóa đặc sắc.
Xuân sang để cây cối đâm lộc nảy chồi, cho hoa tươi bung nở khoe sắc. Và nếu vạn vật đều bắt đầu từ mùa xuân với những non tơ căng tràn nhựa sống, thì lòng người cũng nương theo đó mà rộng mở - mang theo ước vọng và niềm tin.
Giữa đại ngàn xứ Nghệ, pho tượng Phật bằng đồng và chiếc vạc cổ hàng trăm năm tuổi nhiều lần bị kẻ gian đánh cắp. Thế nhưng, điều khó lý giải là sau mỗi lần 'mất tích', các cổ vật ấy lại trở về trong sự ngỡ ngàng của người dân.
Những ngày đầu xuân, đến làng Động Bồng, xã Tống Sơn dễ dàng cảm nhận được không gian trong trẻo, yên bình. Con đường dẫn vào làng uốn mình dưới những rặng tre. Phía trước, núi Tượng Sơn như bức bình phong tự nhiên che chở, phía xa dòng Tống Giang như dải lụa mềm, êm đềm ôm lấy xóm làng. Tất cả mở ra một cảnh sắc sơn kỳ thủy tú, cổ kính, yên ả mà giàu sinh khí. Giữa trung tâm làng, đình Động Bồng hiện lên uy nghiêm, mái ngói thẫm in bóng thời gian.
Tài nguyên du lịch văn hóa dân gian ở nước ta rất đa dạng và phong phú (có 54 dân tộc với 200 nhóm ngành địa phương) ở nhiều vùng, nhiều tộc người có tài nguyên du lịch mang tính đặc thù, đặc trưng dễ hấp dẫn du khách.
Đi lễ chùa đầu xuân là nét đẹp tâm linh lâu đời của người Việt, nhưng để giữ trọn ý nghĩa bình an và hướng thiện, người dân cần tránh những điều dưới đây.
Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của nhân dân và du khách thập phương, UBND xã Đông Anh tổ chức Lễ hội truyền thống Cổ Loa xuân Bính Ngọ năm 2026.
Theo chuyên gia, đi chùa không phải để 'mặc cả' với thần linh, càng không nên mang tâm lý cầu lợi ích, vật chất quá mức.
Lễ cúng bản (lễ đền) là một trong nghi thức tín ngưỡng độc đáo trong hệ thống lễ tục vòng đời của đồng bào Thái ở miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An, được bảo lưu, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Những mỹ tục trong Tết Nguyên đán cổ truyền được ý thức gìn giữ, trao truyền trong từng gia đình, cộng đồng không chỉ là niềm tự hào, mà còn là cách để mỗi người thể hiện sự trân trọng - trách nhiệm tiếp nối văn hóa của ông cha. Sự tiếp nối ấy, từ ngàn xưa đến hôm nay đã góp phần tạo nên bề dầy, chiều sâu và bản sắc văn hóa Việt..
Ngày cuối cùng của năm cũ là thời điểm tết đã thực sự về với mỗi gia đình. Và trong từng nét sinh hoạt, lễ tục của những ngày tết cổ truyền luôn chứa đựng nhiều ý nghĩa.
Những năm qua, việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lào Cai luôn được các cấp, các ngành quan tâm triển khai đồng bộ, bài bản, trong đó công tác gìn giữ, trao truyền dân ca, dân vũ của dân tộc Cao Lan đạt được nhiều kết quả tích cực.
Ở độ cao khoảng 2,6 nghìn mét, đỉnh Ngọc Linh trầm mặc giữa mây trắng Trường Sơn. Dưới chân khối núi này, cộng đồng người Ca Dong - một nhánh của dân tộc Xơ Đăng, đã bền bỉ lưu giữ nếp sống riêng qua bao thế hệ.
Thanh Hóa xác định, bảo tồn, phát huy giá văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) không chỉ giữ gìn 'linh hồn' của bản làng, mà còn tạo động lực mạnh mẽ để thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho các địa phương miền núi, biên giới trong tỉnh.
Trong văn hóa Tây Nguyên, mỗi cá nhân bị chi phối rất lớn bởi các tập tục, lễ tục hình thành nên nhân cách một con người có liên quan đến thế giới văn hóa rừng và cộng đồng những người ở rừng. Những nghi thức mở đầu mùa rẫy, từ mũi tên cầu may đến hạt lúa dâng thần, không chỉ là hành vi tín ngưỡng mà còn là cách cộng đồng xác lập mối quan hệ của mình với đất trời…
Rằm tháng Chạp năm Ất Tỵ, hàng nghìn người dân nô nức về đình Vĩnh Bình hơn 200 năm tuổi dự lễ Kỳ Yên, gửi gắm ước vọng bình an.
Từ ngày 1 đến 28/2, tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) diễn ra chuỗi hoạt động với chủ đề 'Xuân quê hương' giới thiệu không gian sinh hoạt văn hóa và phong tục đón Tết của cộng đồng các dân tộc.
Trên dãy núi Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào dân tộc Hrê đã gìn giữ một kho tàng văn hóa truyền thống đặc sắc. Trong bức tranh văn hóa ấy, lễ Cà Răng của người Hrê là một nghi thức trưởng thành quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình của nam thanh nữ tú, tượng trưng cho sự mạnh mẽ và gắn kết cộng đồng.
'Có lẽ từ xa xưa lắm, rượu cần đã có và gắn bó với đời sống của người dân nơi đại ngàn Pù Luông. Rượu cần đã theo chân tôi đi qua bao mùa nương lúa, mùa hội, chứng kiến bao đôi lứa nên vợ chồng và gắn bó với nhiều lễ tục trong đời sống của đồng bào', bên chóe rượu cần, ông Hà Khắc Tiệp, thôn Tân Thành, xã Pù Luông bồi hồi kể lại.
Miền núi, biên giới tỉnh Thanh Hóa-nơi cư trú lâu đời của đồng bào Mường, Thái, Mông, Dao, Thổ, Khơ Mú... là không gian văn hóa đặc biệt phong phú, nơi hội tụ, giao thoa và kết tinh những giá trị đặc sắc của các tộc người. Trước làn sóng hiện đại hóa, cơ chế thị trường và sự tác động mạnh mẽ của đời sống mới, việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống càng trở nên cấp thiết. Không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ di sản, đây còn là trách nhiệm gìn giữ nền tảng tinh thần bền vững cho cộng đồng cư dân nơi biên viễn xứ Thanh.
Trong dòng chảy chuyển đổi số, những giá trị văn hóa nghìn năm xứ Thanh đang bước vào một hành trình mới - nơi công nghệ trở thành cầu nối để di sản đến gần hơn với cộng đồng. Cuộc gặp gỡ giữa truyền thống và hiện đại ấy mang theo kỳ vọng về bước tiến trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, mở lối cho cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ đồng hành trong hành trình gìn giữ hồn cốt quê hương.
Lễ cưới là một trong các lễ tục quan trọng nhất. Để hôn lễ được thập phần viên mãn, bên cạnh mối lương duyên được vun đắp, sự chuẩn bị từ hai họ thì các kiêng kỵ phòng tân hôn cũng là điều không thể xem nhẹ.
Hình thành nhờ quá trình bồi tụ từ cả hàng vạn năm, làng Phục Lễ nằm gần cửa Lạch Trào là vùng đất cổ xưa có con người đến cư ngụ từ sớm. Phục Lễ cũng là làng quê Việt với những lễ tục, truyền thống văn hóa được gìn giữ.
Văn hóa không chỉ là cội nguồn, bản sắc và niềm tự hào của mỗi vùng đất, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, tạo động lực cho phát triển bền vững. Với bề dày truyền thống lịch sử và một không gian văn hóa phong phú, Thanh Hóa đang từng bước khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển toàn diện, hiện đại, giàu bản sắc.