Xã Trường Lưu (Hà Tĩnh) là vùng đất giàu trầm tích văn hóa, nơi dấu ấn chữ nghĩa, khoa bảng in đậm qua bao thế kỷ. Từ những giá trị được lưu giữ qua thăng trầm lịch sử, mạch nguồn văn hóa ấy hôm nay đang được đánh thức, hiện hữu trong đời sống và trở thành niềm tự hào cho thế hệ tiếp nối.
Trong buổi chiều đầu thu tháng 9, tiếng ví, tiếng giặm ngân lên từ Nhà văn hóa xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An. Giữa những câu hát đã đi qua bao thế hệ, giọng ca của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Hương vang lên ngân nga. Sau bao nhiêu năm, những giai điệu trong trẻo ấy vẫn cần mẫn nối dài câu chuyện của những giai điệu xứ Nghệ.
Từ những giờ âm nhạc, giáo dục địa phương đến hoạt động ngoại khóa, dân ca Ví, Giặm đang từng bước đi vào trường học ở Trường Lưu (Hà Tĩnh).
Năm 1890, cậu bé Nguyễn Sinh Cung cất tiếng khóc chào đời tại quê ngoại là làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Thời đó, khắp các làng quê Việt Nam, nơi nào cũng có hình ảnh quen thuộc là người mẹ, người chị lắc lư chiếc nôi bằng tre và cất tiếng hát ru đứa trẻ vào giấc ngủ. Bên dòng sông Lam thời đó, các bà mẹ hay hát: 'Ru con, con ngủ cho nồng / Cù lao dưỡng dục biết bao cho cùng / Làm trai quyết chí anh hùng / Ra tay gánh vác giang sơn cuộc đời'.
Sáp nhập thôn, tổ dân phố ở Hà Tĩnh không chỉ là phép cộng mang tính hành chính, mà là sự hòa quyện văn hóa, nhân lên sự gắn kết cộng đồng.
Tháng 3, tháng 4 âm lịch ở quê đã là mùa rơm rạ. Trên những con đường thơm, hương lúa mới phả vào cả trong hiên nhà, ngoài sân nắng, tiếng nói cười lại rất hợp tác xã ngày xưa. Hình như chỉ đợi đến ngày bỏ cây rơm, bữa gặt, suốt lúa người trong làng mới lại mang ra những câu chuyện rất riêng để nói, để kể kiểu 'mùa nào thức ấy'. Đã thành quen, thành lệ, thành nếp... mà sao cứ mới lạ, xôn xao.
Chương trình nghệ thuật chính luận 'Sáng mãi tên Người' diễn ra tối 19.5, sẽ mở ra không gian âm nhạc đầy cảm xúc, với các ca khúc viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi cùng nhiều thế hệ người Việt.
Xã Trường Lưu (tỉnh Hà Tĩnh) có 3 di sản thế giới, 8 di tích được công nhận cấp quốc gia, 21 di tích cấp tỉnh... Đây là tiền đề quan trọng để địa phương hướng đến phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa mang tính đặc trưng, bền vững.
Cụ bà Hoàng Thị Loan sinh năm Mậu Thìn (1868) tại làng Hoàng Trù, xã Chung Cự, tổng Lâm Thịnh, huyện Nam Đàn; sau là xóm Trù 3, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn (cũ) tỉnh Nghệ An, trong một gia đình nhà nho hiếu học.
Bên cạnh giá trị nhân đạo sâu sắc, Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du còn là áng thơ tuyệt bút kết tinh vẻ đẹp ngôn ngữ và chiều sâu tâm hồn Việt. Vì thế, thơ Kiều dễ dàng đi vào đời sống dân tộc, trở thành chất liệu văn nghệ dân gian ở cả 3 miền Bắc - Trung - Nam.
Dù sinh ra trong gia đình quý tộc nhưng Nguyễn Du chọn hòa mình với các tầng lớp nhân dân, nhất là quãng thời gian ở quê nội Tiên Điền (Hà Tĩnh). Điều đó đã giúp Đại thi hào hiểu rõ hơn cuộc sống người dân, yêu thương mọi kiếp người, hun đúc trái tim nhân đạo rộng lớn.
Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh đã được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Từ 'bảo tàng sống' của văn hóa Hà Tĩnh, làng Trường Lưu (xã Trường Lưu, Hà Tĩnh) đang nỗ lực hồi sinh và lan tỏa giá trị di sản bằng nhiều cách làm sáng tạo. Trên hành trình bảo tồn và phát huy kho tàng văn hóa được UNESCO vinh danh, vùng quê 'địa linh – nhân kiệt' ấy không chỉ gìn giữ hồn cốt quê hương, mà còn khơi dậy tiềm năng phát triển du lịch văn hóa – cộng đồng, hướng tới xây dựng Trường Lưu thành 'điểm sáng' trên bản đồ du lịch Hà Tĩnh.
Hát ví phường nón Tiên Điền (Hà Tĩnh) là một loại hình khá đặc sắc nằm trong kho tàng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh. Tuy nhiên, loại hình này đã mai một, cần bảo lưu và phát huy trong đời sống đương đại.
Ngày 1/8, khóa truyền dạy dân ca tại Trung tâm nghệ thuật truyền thống tỉnh đã kết thúc với chương trình biểu diễn nghệ thuật của 33 học sinh có năng khiếu được tuyển chọn.
Làng Trường Lưu xưa - xã Trường Lưu nay, tự hào với 3 di sản được UNESCO vinh danh. Không dừng lại ở một danh xưng hành chính ở Hà Tĩnh, Trường Lưu còn ẩn chứa trong đó nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Với chương trình 'Khúc tâm tình núi Hồng, sông La', đoàn Hà Tĩnh đã ghi dấu ấn tại hội diễn nghệ thuật quần chúng thường kỳ khu vực Bắc Trung Bộ, năm 2025 với 4 huy chương.
Với chương trình 'Khúc tâm tình núi Hồng, sông La', đoàn Hà Tĩnh hứa hẹn sẽ ghi dấu ấn tại hội diễn nghệ thuật quần chúng thường kỳ khu vực Bắc Trung Bộ 2025.
Chiều 27.6, Trung tâm Văn hóa và Triển lãm TP.HCM tổ chức bế giảng Lớp 'Bồi dưỡng kỹ năng hát dân ca 3 miền và thuyết minh hình ảnh triển lãm'. BTC đã trao giấy chứng nhận hoàn thành lớp bồi dưỡng cho hơn 100 học viên.
Để di sản văn hóa phát huy sức mạnh, trở thành nguồn lực quan trọng không thể thiếu cho phát triển ngành du lịch, đòi hỏi phải có các giải pháp, cơ chế đặc thù, đột phá trong cách nghĩ, cách làm và giám sát có hiệu quả.
Trong hàng trăm tác phẩm âm nhạc ngợi ca Bác Hồ, bài hát 'Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác' của nhạc sĩ An Thuyên được đánh giá là ca khúc mang đậm âm hưởng dân gian Nghệ Tĩnh, làm rung động hàng triệu trái tim người yêu nhạc:
Nghệ nhân Nguyễn Thị Thuận kể rằng, bà đã từng hát Dân ca ví, giặm từ thuở lên 5. Câu đầu tiên mà bà hát là 'Phụ tử tình thâm công thầy ngại (nghĩa) mẹ', cũng từ đó dân ca đối với bà là máu thịt, là hơi thở cuộc sống. Nghệ nhân Thuận cho rằng, chỉ cần được sống trong bầu không khí dân ca là được thấy mình trẻ mãi, được thấy hạnh phúc không gì sánh bằng.
Sau thời gian dài ấp ủ, MV 'Tương tư nàng ví giặm' ra đời. Ca khúc được Lô Thế Anh - Ca sĩ thuộc Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An sáng tác và trình diễn dựa trên cung điệu ví giận thương, hứa hẹn sẽ có một đời sống riêng biệt, phong phú trong lòng công chúng yêu nhạc trẻ và dân ca xứ Nghệ.
Theo dòng chảy văn hóa xứ Nghệ, mặc bao biến thiên của lịch sử và xã hội, câu hát ví, giặm từ ngàn xưa vẫn vang vọng, thiết tha, mặn nồng, tạo nên sức sống mới trên dải đất núi Hồng - sông Lam.
Trường Lưu, xã Kim Song Trường (huyện Can Lộc, Hà Tĩnh) là ngôi làng cổ hơn 600 tuổi và là làng độc đáo nhất thế giới, với 3 di sản được vinh danh thế giới, 5 di tích lịch sử cấp quốc gia và 8 di tích cấp tỉnh.
Trong quá trình hình thành phát triển của lịch sử văn hóa dân tộc, câu ví, giặm luôn nằm trong tâm thức của mỗi người con xứ Nghệ. Để ví, giặm được bảo tồn và phát huy, nhiều nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nghệ nhân đã dày công sưu tầm để có được bộ hồ sơ dày dặn phục vụ cho quá trình xét duyệt của tổ chức UNESCO để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Giống như rất nhiều làng quê ở xứ Nghệ (gồm Nghệ An và Hà Tĩnh), ở quê tôi, những làn điệu ví, giặm vẫn đều đặn vang lên, không kể là ở những hội diễn văn nghệ mà còn ở những lúc nghỉ ngơi sau công việc. Những câu hát len lỏi trong tâm thức người Nghệ, trở thành nỗi nhớ khôn nguôi với những người xa quê.
Trong kho tàng di sản văn hóa quý giá của miền quê xứ Nghệ, dân ca ví, giặm là những 'hạt ngọc'' lấp lánh. Bằng tâm hồn đẹp đẽ, phong phú, bằng tình yêu sâu sắc và mãnh liệt với di sản của cha ông, những thế hệ cư dân Nghệ An, Hà Tĩnh đã làm lung linh, tỏa sáng những viên ngọc quý ấy.
Với các tiết mục được dàn dựng công phu, Chương trình nghệ thuật cầu truyền hình trực tiếp 'Đôi bờ ví, giặm' mở màn Festival 'Về miền ví, giặm - Kết nối tinh hoa di sản' đã để lại những cảm xúc sâu lắng trong lòng khán giả Hà Tĩnh, Nghệ An và cả nước.
10 năm Ví, Giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh là 'Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại' cũng là hành trình lan tỏa sâu rộng của các thế hệ nghệ sĩ, trong đó có cặp vợ chồng NSND Nguyễn An Ninh và NSND Trịnh Hồng Lựu.
Trong các thể loại dân ca của người Việt, ít có loại hình dân ca nào gắn bó mật thiết với phương ngữ như dân ca Ví, giặm Nghệ Tĩnh. Những làn điệu Ví, giặm giản dị, mộc mạc nhưng sâu lắng, thiết tha đã tạo nên một loại ngôn ngữ riêng, phản ánh nội tâm phong phú, đa dạng và nhiều cung bậc của người dân xứ Nghệ.
Ngày 27/11/2014, Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Sau 10 năm, công tác bảo tồn và phát huy di sản Dân ca Ví, Giặm đã và đang được tỉnh Hà Tĩnh chú trọng. Trong đó, việc đưa dân ca này vào trường học đã giúp di sản văn hóa được lan tỏa mạnh mẽ, sâu rộng.
Dân ca ví, giặm là hồn thiêng cốt lõi của ngôn ngữ, văn hóa nhân dân xứ Nghệ, được kiến tạo bởi một phong cách Nghệ. Đấy là những con người chất phác, thật thà trên vùng đất phong cảnh trữ tình nhưng đầy gian khổ để tạo ra khí chất, cốt cách người Nghệ.
Nhắc đến dân ca Ví - Giặm là nhắc đến người Nghệ. Đây là một loại hình nghệ thuật đã ăn sâu vào nếp sống, nếp nghĩ, vào văn hóa của người dân Nghệ An và Hà Tĩnh.
Liên hoan hát ru, hát dân ca và âm nhạc cổ truyền của dân tộc Việt Nam trong phụ nữ Quân đội năm 2024 đã khép lại, nhưng dư âm ngọt ngào, tràn đầy lắng đọng, yêu thương vẹn nguyên trong mỗi thành viên tham dự.
Mang theo hồi ức của cha ông, tôi tìm về những làng quê ví, giặm xứ Nghệ - Tĩnh, để lắng nghe và cảm nhận không gian đời sống văn hóa xưa - nay trên 2 miền quê hương đôi bờ sông Lam (Hà Tĩnh - Nghệ An).
Xa xưa, ở Hà Tĩnh có nhiều vùng đất nổi tiếng là miền đất hát với rất nhiều tài danh, trong đó, loại hình diễn xướng dân gian dân ca ví, giặm có rất nhiều kỳ tài vang danh...
Một trong những giá trị nghệ thuật độc đáo của dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh là không gian, hình thức diễn xướng mang đậm chất 'thổ sản', bản sắc văn hóa, con người quê hương núi Hồng, sông La.
Ngày 10/7, tại huyện Thanh Chương, Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An đã khai giảng lớp truyền dạy năng khiếu dân ca ví, giặm trong cộng đồng với sự tham gia của 35 em học sinh đến từ các trường tiểu học, THCS trên địa bàn.
Vượt qua gần 1.200 thí sinh, Nguyễn Minh Huệ (Can Lộc, Hà Tĩnh) đã giành giải quán quân ở dòng nhạc dân ca trữ tình, Cuộc thi Giọng ca vàng Dân ca trữ tình và Bolero năm 2024.
Trong kho tàng đồ sộ những di sản văn hóa làng Trường Lưu (Can Lộc, Hà Tĩnh), hát ví phường vải là một trong những niềm tự hào của nhiều thế hệ cư dân nơi đây.
Làng Trường Lưu là ngôi làng cổ có tuổi đời hơn 600 năm. Nơi đây hiện còn lưu giữ được hát ví phường vải và 3 di sản tư liệu được UNESCO vinh danh.
Vượt qua gần 1.000 thí sinh từ khắp cả nước, chị Nguyễn Thị Huệ - Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) đã xuất sắc giành danh hiệu Á quân 1 tại cuộc thi Giọng ca vàng Bolero Việt Nam năm 2024.
Đã từ lâu Cụ bà Hoàng Thị Loan - Thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh được nhân dân Việt Nam tôn vinh là người mẹ vĩ đại, người có công sinh thành người con vĩ đại Hồ Chí Minh.
Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ (15/5/1936 - 11/2/2022) được khán thính giả yêu nhạc nhớ tới với tư cách tác giả của các ca khúc 'Xa khơi', 'Tiếng hát giữa rừng Pác Pó', 'Mơ quê'…
4 tỉnh Ninh Bình - Thanh Hóa - Nghệ An - Hà Tĩnh đã 'bắt tay' nhau để xây dựng hành trình trải nghiệm mới với nhiều điểm đến và hoạt động cho du khách.
Ngày 11/4, Hội nghị Xúc tiến, quảng bá du lịch Ninh Bình - Thanh Hóa - Nghệ An - Hà Tĩnh với chủ đề 'Một hành trình-Nhiều trải nghiệm' đã được tổ chức tại Hà Nội, thu hút sự tham dự của đại diện lãnh đạo cơ quan quản lý Nhà nước về du lịch, các Sở Du lịch, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, Hiệp hội Du lịch các địa phương, cùng đông đảo các công ty dịch vụ, lữ hành.
Trong khuôn khổ các hoạt động bên lề Hội chợ du lịch quốc tế VITM Hà Nội 2024, ngày 11/4, Ngành du lịch các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đã phối hợp tổ chức hội nghị xúc tiến, quảng bá du lịch với chủ đề 'Một hành trình-Nhiều trải nghiệm'.
Với việc tổ chức hiệu quả hoạt động dạy học qua di sản, địa chỉ đỏ, các trường học trên địa bàn Can Lộc (Hà Tĩnh) đã và đang giúp học sinh tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng và nhân lên niềm tự hào về truyền thống tốt đẹp của quê hương.
Ca sĩ Thái Bảo đã giành nhiều quả ngọt sau nhiều thời gian dày công gieo trồng, vun xới. Riêng năm 2023, chị đã giành giải cao tại sân khấu không chuyên toàn quốc với giọng ca ngọt ngào mang đậm dấu ấn quê hương xứ sở.