Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học vẫn rất đau đầu trong việc lý giải vì sao những vũ khí của đội quân đất nung trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng sau hàng ngàn năm vẫn còn rất tinh xảo, sắc bén, mặc dù môi trường xung quanh đều là nền đất ẩm ướt.
Nguồn gốc của việc chơi bài không hoàn toàn chắc chắn, nhưng người ta thường tin rằng chúng phát triển từ các lá bài Tarot của Pháp. Số lượng bài chơi phù hợp với lịch thiên văn nên có câu nói poker là hình ảnh thu nhỏ của lịch.
Tên 'Hộ tâm phiến' Đông Sơn xuất hiện phổ biến từ những năm 1960 - 1970 nhằm chỉ những phiến đồng mỏng hình vuông hay chữ nhật thường thấy trong các mộ táng Đông Sơn. Đây là một từ mượn chữ Hán ám chỉ vật tròn đeo trước ngực các bộ giáp phục. Sau này bỏ Hán ngữ dùng từ thuần Việt là 'tấm che ngực', được nhiều nhà nghiên cứu xếp vào mục binh khí với tư cách là một hiện vật dùng để che đỡ một phần thân thể trong giáp chiến.
Bước vào thời đại Kim khí, cư dân cổ Tuyên Quang cùng với các cư dân vùng đồng bằng bước vào thời kỳ hình thành nhà nước sơ khai, song ở khu vực này chủ yếu vẫn là kinh tế trồng trọt trên nương rẫy, kết hợp với việc mở rộng gieo trồng lúa nước cũng như các cây củ chịu nước trên bãi bồi ven sông hay trong các thung lũng. Việc chăn nuôi gia súc nhỏ được duy trì ở mức độ nhất định.
Trong quá trình nghiên cứu về trang phục Đông Sơn, có một số loại trang phục có thể dễ dàng nhận ra nhờ sự thể hiện của nghệ nhân trên các bức tượng cán dao găm hay hình khắc minh họa trên đồ đồng.
Có thể nói, sự phát triển vượt bậc của kỹ thuật này đã làm cho văn hóa Đông Sơn thay đổi hẳn về chất, vượt lên hẳn các nền văn hóa trước đó.
Hơn 10 năm trước, khi thống kê các dạng người được nghệ nhân Đông Sơn chọn thể hiện trên cán dao găm, tôi mới nhận ra 3 kiểu tượng nam phổ biến nhất, đặt tên theo địa danh phát hiện khảo cổ học là: Sơn Tây, Quả Cảm, Tràng Kênh. Chuyên mục 'Đêm đem rì rầm trong tiếng đất' hôm nay tôi sẽ dành nói về những cán dao găm thuộc phong cách Quả Cảm, được coi như phong cách tượng nam trên cán dao găm chiếm số lượng nhiều nhất hiện biết.
Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học vẫn rất đau đầu trong việc lý giải vì sao những vũ khí của đội quân đất nung trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng sau hàng ngàn năm vẫn còn rất tinh xảo, sắc bén, mặc dù môi trường xung quanh đều là nền đất ẩm ướt.
Đế chế đầu tiên trong lịch sử nhân loại được gọi là Đế chế Akkadian. Nó tồn tại ở Mesopotamia 4.300 năm trước. Đế chế Akkadian vào thời điểm đó bao trùm khu vực giờ là vùng Cận Đông, bao gồm Iraq, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại.
Thực tế không có một nền mỹ thuật (fine art) thuần túy ở thời Đông Sơn. Các tác phẩm mỹ thuật được tạo ra chỉ để treo tường, đặt bệ phục vụ thẩm mỹ gần như chưa có ở giai đoạn này…
Xu hướng phụ hệ và nam quyền trở lên thống trị xã hội ở các vùng đồng bằng miền Bắc Việt Nam diễn ra sớm hơn theo chiều từ Bắc xuống Nam. Chiều hướng này có vẻ liên quan đến các làn sóng nam tiến từ các cộng đồng xã hội trống lúa vùng sông Dương Tử (sông Trường Giang - Trung Quốc) xuống từ khoảng đầu thiên niên kỷ 2 trước Công nguyên.
Nếu tính tỷ lệ phần trăm số lượng hiện vật khảo cổ bằng đồng thời Đông Sơn thì vũ khí chiếm số lượng lớn nhất. Điều đó phản ánh tình trạng chiến tranh khá phổ biến đương thời. Nhất là khi, nhiều dụng cụ bằng đồng trước đây được cho là dụng cụ sản xuất, như rìu chặt, thuổng, vời, lưỡi cày được các mộ táng bảo tồn nguyên cả phần cán gỗ, chứng minh chúng là vũ khí (như trường hợp loại hình hiện vật giống lưỡi cày hình tim chẳng hạn) hoặc dụng cụ có thể dùng cả trong chiến đấu, như những lưỡi rìu chặt.
Tôi đã kết thúc 5 bài phần nói khái quát về tình trạng xương cốt người trong chuyên mục 'Thế giới người lớn Đông Sơn'. Khi chuẩn bị sang mô tả, phân tích thế giới người lớn Đông Sơn trong 'tư duy mô tả ảo', dựa vào hàng ngàn tiêu bản hình khắc 2D và tượng đúc 3D Đông Sơn, thì có một bạn đọc nhắn hỏi: Thời Đông Sơn là nam quyền hay nữ quyền?
Có lẽ vũ khí nổi tiếng nhất của người Ai Cập từ thời Tân Vương quốc là thanh kiếm cong gọi là khopesh. Lưỡi kiếm đặc biệt của thanh kiếm trông giống như một dấu chấm hỏi.
Có lẽ vũ khí nổi tiếng nhất của người Ai Cập từ thời Tân Vương quốc là thanh kiếm cong gọi là khopesh. Lưỡi kiếm đặc biệt của thanh kiếm trông giống như một dấu chấm hỏi.
Các nhà khảo cổ đã khai quật được một ngôi mộ có từ cách đây hơn 2.000 năm tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền Nam Trung Quốc.
Các nhà khảo cổ đã khai quật được một ngôi mộ có từ cách đây hơn 2.000 năm tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền Nam Trung Quốc.
Tôi sẽ tạm dừng chuỗi bài nói về linh thú Đông Sơn để chuyển sang chủ đề Đông Sơn khác bằng câu chuyện về hình tượng voi và trâu bò được nghệ nhân và thầy cúng Đông Sơn thể hiện như thế nào.
Năm 2010, tôi nhận được lời mời tham dự Đại hội Khảo cổ học Thế giới lần thứ 7, trong tiểu ban Không gian huyền thoại và Những linh thú liên quan. Tôi đã chọn chủ đề 'Núi Tản Viên và hươu', dựa trên việc sử chép đời Lý bắt được hươu trắng trên núi Tản - thực tế là đưa quan hệ núi thiêng và thú thiêng xa hơn nữa về tận thời văn hóa Đông Sơn, thời Văn Lang, Âu Lạc.
Tôi vẫn thường nghĩ và gom các bằng chứng về tính đa tộc trong văn hóa Đông Sơn. Truyền thuyết về 15 bộ thời Hùng Vương ít nhiều báo hiệu tính đa tộc là hiện thực trong thời Đông Sơn với đỉnh cao rơi vào thời Âu Lạc….
Trong nhiều thảo luận về lịch sử trang sức trong và ngoài nước, từ 1978, tôi luôn chủ trương rằng các thầy cúng trong các xã hội nguyên thủy luôn là đối tượng được trang sức đầu tiên. Mục đích chưa phải tạo hình thẩm mỹ mà là để khác với đồng loại và gần giống để có thể tiếp cận với thế giới thần thánh, ma quỷ theo trí tưởng tượng của họ.
Đền là công trình kiến trúc được xây dựng để thờ cúng một vị Thánh hoặc những nhân vật lịch sử được tôn sùng như thần thánh.
Một ngày lập Xuân năm Mão, sau Tết (2023), mở Facebook tôi ngạc nhiên khi thấy đăng tải một dao găm thời Đông Sơn gỉ xanh quen thuộc mang đặc trưng kỹ thuật dao găm vùng Cửu Chân, nhưng phần tay cầm là đôi hổ đỡ chân con voi mà trên lưng nó có tới hai tượng khối ngồi xổm chễm chệ xoay cùng chiều nhìn ngang…
Một phân tích mới cho thấy có dấu vết của vàng trên bề mặt ngôi mộ 'thầy cúng' vào khoảng 4.000 năm trước.
Dưới sự trị vì của các pharaoh Ai Cập tài giỏi, đế chế này bước vào thời kỳ đỉnh cao từ năm 1550 trước Công nguyên - 1070 trước Công nguyên. Đội quân chiến binh hùng mạnh đã góp phần lớn cho sự hưng thịnh của đế chế này.
'Dù ai đi ngược về xuôi. Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng ba'. Ngày giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm là ngày hội chung của toàn dân cùng tỏ lòng thành kính, hướng về tổ tiên, nguồn cội. Những hình ảnh tư liệu quý hiếm của người Pháp chụp những năm 1920 cho thấy từ xa xưa Ngày Giỗ Tổ đã có vị thế đặc biệt trong tâm thức của người Việt.
Vì sao những vũ khí của đội quân đất nung trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng sau hàng ngàn năm vẫn còn rất tinh xảo?
Khi khai quật lăng mộ Tần Thủy Hoàng, các nhà khảo cổ Trung Quốc đã tìm thấy nhiều vũ khí bên trong lăng mộ như kiếm, rìu chiến, chung nỏ… vô cùng sắc bén.
Ngoài đội quân đất nung, các chuyên gia đặc biệt chú ý đến những vũ khí vô cùng sắc bén bên trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng dù ở dưới lòng đất hàng ngàn năm. Điều này khiến giới khoa học đi tìm lời giải.
Các nhà khoa học cho biết, xác ướp nữ nổi tiếng Takabuti 2.600 năm tuổi đã chết một cách đau đớn sau khi bị chém bằng rìu từ sau lưng chứ không phải bằng dao như suy nghĩ trước đây.
Trong lịch sử vũ khí của nhân loại, có không ít thanh kiếm mang hình thù kỳ quái mà chẳng ai nghĩ có thể sử dụng trên chiến trường.
Các nhà khoa học cho biết, xác ướp nữ nổi tiếng Takabuti 2.600 năm tuổi đã chết một cách đau đớn sau khi bị chém bằng rìu từ sau lưng chứ không phải bằng dao như suy nghĩ trước đây.