'Hoa thơm bướm lượn hồ Ba Bể/ Gái trai tìm bạn nghĩa ngày xuân'; 'Mặt hồ in xanh thắm áo chàm/ Lòng lưu luyến bước chân xuống thuyền'... Những câu then êm ái, trong trẻo vang lên ở sân khấu nhỏ của Homstay Ba Be HaDa khiến nhiều du khách chìm vào thế giới văn hóa đậm đà bản sắc của các dân tộc vùng cao. Kể chuyện bằng âm nhạc, bằng lời ca, điệu múa và cả niềm tự hào lặng lẽ đó là Nhóm văn nghệ 'Nàng áo xanh' ở thôn Cốc Tộc, xã Ba Bể.
Rời những cánh rừng già với tầng tầng cây gỗ cổ thụ, chúng tôi trở về với không gian sinh sống của đồng bào Tày, Dao, Mông ven hồ Ba Bể. Khác với sự tĩnh lặng của đại ngàn, nơi đây mở ra câu chuyện đời sống đầy trăn trở: Bài toán sinh kế, giảm nghèo gắn với bảo vệ rừng, cùng nỗ lực gìn giữ bản sắc văn hóa trong kinh tế thị trường. Những thách thức ấy đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hướng phát triển bền vững, để người dân có thể sống được bằng rừng, từ rừng và cùng rừng.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, các xã khu vực hồ Ba Bể (tỉnh Thái Nguyên) đang từng bước tái cấu trúc hoạt động du lịch theo hướng chuẩn hóa, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa dân tộc.
Với tiềm năng về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa dân tộc đa màu sắc, các xã phía Bắc của tỉnh đã dành nhiều nguồn lực đầu tư để phát triển du lịch cộng đồng.
Từ đầu năm tới nay, tình trạng phá rừng trái phép diễn biến phức tạp tại Vườn quốc gia Ba Bể (Thái Nguyên). Hàng chục cây nghiến trăm năm tuổi đã bị đốn hạ. Thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, địa hình phức tạp là những nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng này.
Theo ghi nhận của phóng viên, hàng chục cây gỗ nghiến có đường kính từ 40-80cm mới bị chặt hạ bên trong Vườn Quốc gia Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên. Đáng chú ý, trong 7 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và ghi nhận 3 vụ chặt phá rừng gỗ nghiến tại Vườn Quốc gia Ba Bể.
Huyện Ba Bể có vẻ đẹp hoang sơ cùng với sự đa dạng văn hóa của các dân tộc Tày, Dao, Mông tạo nên tiềm năng du lịch vô cùng lớn, đặc biệt là loại hình du lịch cộng đồng (DLCĐ), nơi du khách có cơ hội trải nghiệm cuộc sống chân thực, hòa mình vào thiên nhiên và văn hóa địa phương. Nắm bắt và tận dụng được tiềm năng này đang đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế của cộng đồng, thúc đẩy giảm nghèo bền vững.
Theo nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư hạng mục cầu Pác Ngòi trong Dự án Xây dựng hạ tầng giao thông khu vực xung quanh hồ Ba Bể mới được HĐND tỉnh Bắc Kạn thông qua, Dự án sẽ không thực hiện xây dựng cầu bê tông cốt thép dự ứng lực thay thế cầu treo Pác Ngòi cũ theo như phương án ban đầu đưa ra.
Hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên sở hữu nhiều rừng đặc dụng ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn. Nhờ khoán quản lý, bảo vệ nên những năm qua, rừng được bảo vệ khá tốt. Tuy nhiên, vài năm gần đây, ở cả hai tỉnh, nhiều hộ dân không còn được nhận nguồn kinh phí hỗ trợ này. Những hộ được nhận thì mức kinh phí hỗ trợ lại rất thấp so với công sức bỏ ra.
Với những tín hiệu khởi sắc trong quý I/2023, ngành du lịch Bắc Kạn đang sẵn sàng đón khách du lịch vào dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 và Giỗ Tổ Hùng Vương năm nay.