Sáng 3-2-2023, trước hiên ngôi nhà đối diện Nhà văn hóa bản Văn, thị trấn Mai Châu (Mai Châu, Hòa Bình), trên chiếc khay sắt lớn hồng rực than hoa, những xiên thịt lợn đón hơi than nóng, nhỏ giọt mỡ xuống kêu xèo xèo, khói bốc quyện mùi thịt tẩm gia vị thơm phức. Không thấy ai trông nom, đoàn du khách từ TP Hà Nội lên xúm xít quanh khay nướng, rồi hỏi tìm chủ nhà để mua thịt nướng.
Cứ mỗi độ gần tết, má lại đãi cả nhà no nê với món bún xào đậu tây (đậu cô ve) dân dã nhưng không kém phần hấp dẫn.
Người Việt ta, ai không có một vùng quê neo đậu thẳm sâu trong tim mình? Không quê nội thì quê ngoại, không quê chồng quê vợ, thì quê bạn quê bè... Kiểu gì, vùng cây cỏ, sông nước ao hồ, biển cả, rừng núi với những phiên chợ xúm xít, những món ăn dân dã giản dị, những tiếng chào hỏi í ới, những đụn khói bếp bảng lảng chiều hôm cũng nằm trong ngăn ký ức như một 'của để dành' vô giá. Năm đôi ba lần, đời người dăm ba bận, ai không ước mong tìm về, để tưới tắm cho tươi xanh lòng mình bởi ít nhiều khô cằn, chênh vênh, bộn bề thường nhật?
* Lệ cúng tất niên có từ bao giờ và có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống người dân? (Mỹ Vân, quận Thanh Khê, Đà Nẵng).
Xóm dọc mé sông, chỉ chục căn nhà nằm thưa thớt không ôm nổi dòng nước cuộn nâu. Trẻ con ít, người lớn đi làm cả ngày, chỉ đêm về xóm mới có chút náo nhiệt. Toàn dân tứ xứ tụ hội về đây, rổn rảng giọng ba miền có đủ. Mấy ông nhậu ngồi xúm xít bên lò than nướng mớ cá lau kính vướng lưới nhà ghe chài cho, mấy bà nội trợ tụ tập coi cải lương. Đám con nít loe hoe như những bông mai còn sót lại trên cành sau Tết, túm tụm ngồi trên đống gạch ống chơi trò giả làm cướp biển và thủy thủ. Đống gạch tụi nó đang ngồi, mai mốt này sẽ được dùng để cất lên hai bức vách. Hai vách còn lại dựng bằng tôn, trên nóc lợp thêm dăm miếng nữa, vậy là được một ngôi nhà. Những ngôi nhà khác trong xóm cũng xuề xòa y hệt vậy, chắc do đó người ta kêu xóm này là Xóm tạm.
Tôi nhớ hơn 50 năm trước, khi ba má tôi còn sống. Cứ vào tiết lành lạnh sáng 29 Tết hằng năm, ba thường nói với má tôi: 'Để chiều tui ra bụi tre Tàu ngoài vườn thăm xem có mụt măng ngon nào cắt về chiều nay đổ bánh xèo nghen'.
Đứng giữa căn bếp rộng rãi đầy đủ tiện nghi mà lòng trống trải, hụt hẫng. Chợt thèm được hơ bàn tay mà sưởi ấm trên ngọn lửa như ngày thơ ấu, thèm cảm giác cả nhà quây quần bên bếp lửa mà dằng dai câu chuyện.
Cô thích Tết. Cô thích nhấc máy để gọi đi và được nhận lại cuộc gọi của ai đó nói là: 'Tết đến rồi, mình bỏ qua hết giận hờn, ấm ức được không?'.
Làm báo và đã đi nhiều nơi, tôi không thích và không có thói quen chỉ tìm chuyện giật gân, chụp các bức ảnh nghèo đói, khổ sở... Và trong chuyến đi Ấn Độ, tôi chú ý, nhưng không quá quan tâm đến người hành khất, hoặc mấy cô bé hễ ô tô dừng trước đèn đỏ là đứng đầu xe lộn mấy vòng rồi gõ cửa lái xe xin tiền, hoặc đoàn tín đồ đạo Hindu chân đất đi trên con đường nóng bỏng, bụi bặm… mà tôi cố gắng tìm hiểu, lý giải tại sao các hiện tượng đó vẫn tồn tại.
Mỗi lần nhớ về thầy, tôi lại nhớ đến lời của một bài hát: Ngày mai thầy lên đường đi làm anh bộ đội… Lúc đó còn nhỏ nên tôi cũng chưa biết tác giả bài hát là ai. Sau này thì mới biết đó là bài hát: 'Tiễn thầy đi bộ đội' của nhạc sĩ nổi tiếng Phạm Tuyên.
Mưa suốt từ đêm qua, càng gần về sáng mưa càng to, tiếng mưa rơi mau và đều đặn, nặng nề và ào ạt trên mái ngói. Buổi sáng chậm chạp, rón rén mãi mới len qua được cửa sổ chút ánh sáng nhàn nhạt. Hôm nay không thấy mặt trời vì bầu trời nặng trĩu những đám mây dày ẩm ướt.
Dẫu đã được nghe dự báo thời tiết nhưng sáng nay thức giấc ta vẫn không thể nào không ngỡ ngàng, bất ngờ với không khí lạnh ùa về.
Vùng đất trống gần huyện đội là nơi bọn trẻ con xóm tôi tụ tập chơi đùa. Có khi làm ná thun bắn chim trên cành. Có lúc trèo dừa hái trái uống nước ngọt mát. Hay đơn giản là ngồi dựa lưng vào thân cây, miệng ngậm cọng cỏ non, thả hồn vào mây vào gió, mơ màng chuyện đẩu đâu.
Tết Trung thu còn được gọi là đêm hội trăng rằm, là lễ hội rước đèn. Trong ký ức của tôi còn nguyên vẹn không khí rộn ràng của bài hát 'Đêm Trung thu' của nhạc sĩ Phùng Như Thạch: 'Thùng thình, thùng thình, trống rộn ràng ngoài đình/ Có con sư tử vui múa quanh vòng quanh/ Trung thu liên hoan trăng sáng ngập đường làng/ Dưới ánh trăng vàng đàn em cất tiếng hát vang'.
Năm 1985, mấy đứa chúng tôi đi Ayun Pa về bằng xe máy, 2 cái cup cánh én chở 4. Chiều thâm thẫm, qua thị trấn huyện Chư Sê một đoạn thì trời mưa, mưa tối mặt tối mũi không thể chạy tiếp được. Thấy bên đường có mấy cái nhà ván lợp tôn, chúng tôi tấp vào trú nhờ.
Dù chỉ là một nghề giản dị như bán xôi sớm này đây, nhưng cái cách gói xôi mùa nào lá ấy, bằng lá tươi, mới thấy trong ấy là tâm hồn, là sự khác biệt không lời giữa kinh kỳ với các nơi.
Dù chỉ là một nghề giản dị như bán xôi sớm này đây, nhưng cái cách gói xôi mùa nào lá ấy, bằng lá tươi, mới thấy trong ấy là tâm hồn, là sự khác biệt không lời giữa kinh kỳ với các nơi.
TTH - Một mai thức giấc, ngồi bên khung cửa nhìn ra vườn, chẳng biết sao mặt trời đỏ rực treo đầy trên cây, hóa ra mùa hồng chín đã về bên vườn nhà. Đâu chừng mấy bữa trước, cây hồng còn rụng đầy bông bên hè, mà nay quả đã chín lúc nào không hay.
Cúng cô hồn, 'giựt cô hồn' trong ngày Rằm tháng Bảy là một nét độc đáo, mang tính nhân văn trong đời sống người Việt từ rất xa xưa. Sau 2 năm dịch bệnh lắng đọng, chúng ta lại thấy cúng và 'giựt cô hồn' tại TPHCM trở lại tưng bừng vào ngày cao điểm là 16-7 âm lịch.
Nhà không giàu nhưng được cái nhiều con gái, tính cả mẹ cháu nữa là bốn. Cứ mỗi lần đọc báo thấy tin báo động về giới tính tôi lại mừng như mở cờ trong bụng...Phen này thì cho thiên hạ biết tay! và cứ thế tôi tự thưởng cho mình một ấm trà thứ thiệt và ngồi rung đùi tưởng tượng ra lũ con giai sau này phải cưa kéo mấy nàng tiên nhà mình sẽ khốn khổ như thế nào. Sướng!