Thanh toán số: Mở rộng kết nối, kiến tạo hệ sinh thái dịch vụ thông minh

Thanh toán số đang vượt khỏi vai trò của một phương thức giao dịch để trở thành cầu nối giữa ngân hàng, doanh nghiệp, dịch vụ công và người dân, góp phần hình thành hệ sinh thái số thuận tiện, minh bạch và an toàn.

Tại hội thảo “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số” do Báo Tiền phong phối hợp với Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức vào ngày 14/10, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ mở rộng phương thức thanh toán điện tử sang kết nối dịch vụ, khai thác dữ liệu hiệu quả và bảo đảm an toàn cho người sử dụng.

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc xây dựng hệ sinh thái thanh toán số liên thông được xem là một hướng đi góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội.

Kết nối thanh toán số, nâng cao trải nghiệm người dùng

Theo các đại biểu, thanh toán số đang vượt khỏi vai trò của một phương thức giao dịch để trở thành mắt xích kết nối ngân hàng, doanh nghiệp, dịch vụ công và người dân. Trong hệ sinh thái này, thanh toán được tích hợp trực tiếp vào quá trình mua sắm, khám chữa bệnh, đi lại và các hoạt động kinh tế thường ngày, hướng tới trải nghiệm thuận tiện, liền mạch.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, để phát triển hệ sinh thái thanh toán số an toàn, tiện ích, Ngân hàng Nhà nước đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú trọng kết nối hạ tầng, thúc đẩy liên thông giữa các hệ thống, mở rộng khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ thanh toán.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Vietnam+)

Theo ông Tuấn, các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, đơn vị cung cấp dịch vụ công và nền tảng kinh tế số cần kết nối theo những chuẩn mực chung. Qua đó, người dân có thể chủ động lựa chọn ngân hàng, doanh nghiệp có thể lựa chọn đối tác cung ứng dịch vụ phù hợp, bảo đảm giao dịch thuận tiện với chi phí hợp lý.

Thanh toán không còn đơn thuần là công đoạn cuối của một giao dịch mua bán mà đang trở thành mạch kết nối các hoạt động trong nền kinh tế số. Khi các chủ thể được liên thông trên những nền tảng phù hợp, thanh toán số không chỉ giúp hoàn tất giao dịch mà còn hỗ trợ luân chuyển dòng tiền và ghi nhận kết quả xử lý.

Giá trị của hệ sinh thái số vì thế không nằm ở số lượng ứng dụng được triển khai mà ở khả năng giúp người sử dụng hoàn thành công việc nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả.

Chia sẻ về việc xây dựng hệ sinh thái số tại Vietcombank, bà Phạm Châu Loan, Phó trưởng Phòng Phát triển kênh số và đối tác cho biết, ngân hàng đang hướng tới kết nối các hoạt động tài chính, tiêu dùng và dịch vụ trên nền tảng VCB Digibank, lấy khách hàng làm trung tâm.

Theo đó, Vietcombank chú trọng cá nhân hóa trải nghiệm theo từng nhóm người dùng thay vì áp dụng một giao diện chung. Với khách hàng trẻ, nền tảng tập trung vào các dịch vụ mua sắm, giải trí số; trong khi giao diện dành cho người cao tuổi được đơn giản hóa để thuận tiện sử dụng.

Đáng chú ý, năm 2026, Vietcombank ra mắt VCB Digibank Hộ kinh doanh, cho phép khách hàng quản lý giao dịch cá nhân và hoạt động kinh doanh trên cùng nền tảng. Các tiện ích được tích hợp gồm DigiBIZ QR hỗ trợ thanh toán trong nước và quốc tế, quản lý nhà cung cấp, xuất hóa đơn điện tử, thông báo số dư bằng giọng nói và báo cáo thu, chi theo thời gian thực.

Theo bà Loan, nhờ tận dụng hạ tầng và dịch vụ cốt lõi sẵn có, ngân hàng chỉ mất ba tháng để xây dựng và đưa phiên bản này ra thị trường.

Không chỉ trong lĩnh vực ngân hàng, thanh toán số còn mang lại những thay đổi rõ nét tại các cơ sở khám chữa bệnh.

Bà Phạm Châu Loan, Phó trưởng Phòng Phát triển kênh số và đối tác Vietcombank và Phó Giáo sư, Tiến sỹ, Bác sỹ Vũ Văn Giáp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ tại sự kiện. (Ảnh: Vietnam+)

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ, Bác sỹ Vũ Văn Giáp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện phục vụ khoảng 10.000 lượt khám ngoại trú mỗi ngày. Nếu mỗi người bệnh tiết kiệm được 10-12 phút nhờ giảm thao tác và thời gian chờ đợi, tổng thời gian tiết kiệm được sẽ rất đáng kể.

Tại bệnh viện, công nghệ được ứng dụng trong các khâu đặt lịch khám, tiếp nhận chỉ định, trả kết quả và thanh toán, giúp giảm những công đoạn trung gian, hạn chế việc người bệnh phải di chuyển nhiều lần giữa các bộ phận.

Khi quy trình khám chữa bệnh và thanh toán được kết nối, lợi ích không chỉ là giao dịch nhanh hơn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bệnh viện, cải thiện trải nghiệm của người bệnh.

Thực tế này cho thấy công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi giải quyết được những nhu cầu cụ thể trong đời sống. Một phương thức thanh toán thuận tiện sẽ càng có ý nghĩa khi được tích hợp với dịch vụ mà người dân sử dụng, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm các thủ tục không cần thiết.

Ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa (Cục Thuế). (Ảnh: Vietnam+)

Ở lĩnh vực quản lý thuế, ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa (Cục Thuế) cho biết, thanh toán số giúp cơ quan thuế có thêm dữ liệu để đối chiếu giao dịch, đánh giá hoạt động kinh doanh và nhận diện rủi ro kê khai thiếu doanh thu.

Tuy nhiên, không phải mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản đều là doanh thu chịu thuế. Việc xác định nghĩa vụ thuế phải căn cứ vào bản chất giao dịch và quy định pháp luật.

Theo ông Trí, quản lý thuế dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro không chỉ góp phần chống thất thu ngân sách mà còn giúp giảm thủ tục giải trình không cần thiết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt.

Liên thông hệ sinh thái phải gắn với bảo vệ người sử dụng

Phát biểu chỉ đạo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh thanh toán là thành phần không thể thiếu trong quá trình hình thành các hệ sinh thái dịch vụ số. Không thể có một bệnh viện thông minh, hệ sinh thái dịch vụ thuế thuận tiện hay những nền tảng đặt vé, du lịch hiệu quả nếu thiếu sự kết nối của thanh toán.

Theo Phó Thống đốc, ngành Ngân hàng đã đi trước một bước trong nhiều năm qua, song giai đoạn tiếp theo đòi hỏi các ngành, lĩnh vực phải tăng cường kết nối, tích hợp để hình thành hệ sinh thái đồng bộ, thay vì phát triển những nền tảng riêng lẻ.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu chỉ đạo tại sự kiện. (Ảnh: Vietnam+)

Dẫn chứng từ thực tế tại Bệnh viện Bạch Mai, ông Phạm Tiến Dũng cho biết quy trình khám chữa bệnh đã thay đổi đáng kể khi các khâu từ khám bệnh, tạm ứng đến thanh toán viện phí, tiền thuốc được tích hợp trên một nền tảng thống nhất. Thông tin thanh toán được kết nối với dữ liệu bệnh viện, giúp xác định khoản tiền phải trả, ghi nhận giao dịch và hạn chế thanh toán trùng lặp.

Theo ông, đây mới là ý nghĩa thực chất của chuyển đổi số, thay vì chỉ đưa giấy tờ lên môi trường điện tử hoặc số hóa những quy trình vốn còn rời rạc. Tương tự, các ứng dụng thuế cần giúp người sử dụng theo dõi rõ số tiền phải nộp, từng kỳ thanh toán và những nghĩa vụ còn tồn đọng, qua đó nâng cao tính minh bạch và thuận tiện.

Từ những mô hình thực tiễn, Phó Thống đốc đề nghị các ngân hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ tiếp tục chú trọng nâng cao trải nghiệm khách hàng. Trong môi trường số, chỉ một thao tác bất tiện cũng có thể khiến người sử dụng rời bỏ dịch vụ. Vì vậy, tự động hóa phải thực sự góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí vận hành, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn với chi phí hợp lý.​

Đặc biệt, Phó Thống đốc nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng. Các giải pháp thanh toán phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, bảo mật; khi xảy ra sự cố hoặc phát sinh khiếu nại, các đơn vị liên quan cần phối hợp xử lý nhanh chóng. Chuyển đổi số cũng phải gắn với bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an ninh mạng và phòng, chống các giao dịch bất hợp pháp.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: Vietnam+)

Trong thời gian tới, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và các phương thức kinh doanh mới sẽ mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức về an ninh, an toàn trước những thủ đoạn ngày càng phức tạp của tội phạm công nghệ. Do đó, các ngân hàng, tổ chức thanh toán và doanh nghiệp công nghệ cần chủ động nghiên cứu, phát triển giải pháp mới, bảo đảm hài hòa giữa tính thuận tiện và an toàn.

Từ thực tiễn triển khai tại ngân hàng, bệnh viện đến quản lý thuế, thanh toán số đang từng bước trở thành nền tảng kết nối các dịch vụ thiết yếu. Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Khi các hệ thống được liên thông, quy trình được đơn giản hóa và an toàn giao dịch được bảo đảm, thành quả chuyển đổi số sẽ được thể hiện bằng những lợi ích thiết thực đối với người dân và doanh nghiệp./.