Hình ảnh con trâu đã đi vào tâm thức người Việt từ xa xưa và ngày càng sâu đậm trên nhiều bình diện, nhất là trong phong tục và các lễ thức của hội làng. Tết đến, người ăn uống no đủ thì trâu cũng được ăn Tết, hưởng lộc với ý nghĩa người hàm ơn và cầu cho trâu khỏe mạnh, con người có đời sống ấm no, hạnh phúc.
Ở nước ta, từ xa xưa trâu đã là vật nuôi gần gũi, thân thiết với nhà nông. Trên rừng, trâu kéo gỗ làm nhà; dưới đồng bằng trâu không quản nắng mưa cần mẫn kéo cày, làm đất giúp nông dân cấy lúa. Dáng đi vững chãi đường bệ, hai sừng cong như vành trăng khuyết, con trâu từ lâu đã là hình mẫu sáng tạo cho các họa sĩ dân gian, phổ biến là hình ảnh trẻ mục đồng ngồi vắt vẻo lưng trâu thổi sáo trên đồng cỏ quê nhà...