Đất nước đã sang trang sử mới 77 năm, người Chứt cũng từ đấy có cơ hội hòa nhập, phát triển sánh vai cùng các dân tộc anh em trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Từ những nhóm người du canh, du cư, thậm chí sống trong hang đá trên núi cao; hôm nay người Chứt đã định cư thành các bản làng sầm uất, biết thâm canh lúa nước, làm vườn, chăn nuôi; đời sống bà con không ngừng nâng lên. Con em của đồng bào Chứt đã có người là kỹ sư, bác sĩ, giáo viên và ngày càng nhiều tham gia bộ máy nhà nước...
77 năm - Từ câu chuyện hòm phiếu bầu Đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên, hôm nay người Chứt không chỉ vươn lên xóa đói giảm nghèo, xây dựng nếp sống văn hóa mới, góp phần giữ gìn biên cương mà nhờ 'ý Đảng, lòng dân' còn làm được nhiều điều kỳ diệu kỳ, người Chứt đã đóng góp cho Quốc hội 2 nữ đại biểu xuất sắc, đóng góp trí tuệ vào nhiều quyết sách kiến quốc của Quốc hội.
Trong hành trình đi tìm lai lịch hòm phiếu bầu cử đầu tiên, vô tình đưa chúng tôi lạc vào bản làng của người A Rem (thuộc nhóm dân tộc Chứt ở Quảng Bình). Sinh sống ở vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, bằng cốt chất riêng biệt của mình, người A Rem đã góp phần không nhỏ vào việc bảo vệ rừng, giữ vững an ninh biên giới…
Trong hành trình đi tìm giải mã cho câu chuyện hòm phiếu bầu cử đầu tiên có đóng góp của bà con dân tộc Chứt, vô tình đưa chúng tôi lạc giữa đại ngàn sâu thẳm, chứng kiến đổi thay của bà con nơi đây. Nhờ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các Nghị quyết cụ thể của Quốc hội, Chính phủ và HĐND các cấp về phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa… đối với đồng bào dân tộc thiểu số; giờ đây, dân bản Cà Xen (xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình) đã dần xóa được đói, nghèo.
Người Chứt ở Quảng Bình được xếp là dân tộc thiểu số rất ít người, khi vỏn ven chỉ có 5 tộc người: Sách, Mày, Rục, A Rem, Mã Liềng với hơn 1.600 hộ và hơn 6.400 khẩu. Địa bàn cư trú của đồng bào năm rải trên 29 bản của 9 xã, thuộc 3 huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa và Bố Trạch tại 'những nơi thâm sơn cùng cốc'… Dù vậy, trong lịch sử Quốc hội nước ta và cho đến tận bây giờ người Chứt đã có đóng góp những lá phiếu dân chủ đầu tiên bầu lên những đại biểu Quốc hội 'tài đức vẹn toàn' cho dân tộc thủa bình minh trang sử mới của đất nước. Cùng với sự phát triển của đất nước, Người Chứt luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, đồng hành với sự phát triển của đất nước, đồng bào đã có những bước phát triển 'kỳ tích' sánh vai cùng các dân tộc anh em trong cộng đồng dân tộc xây dựng và bảo vệ non sông gấm vóc Việt Nam.