Ngày 19-8-1945 đánh dấu thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám tại Hà Nội, mở đầu cao trào giành chính quyền trên cả nước, chấm dứt ách thống trị của thực dân, phong kiến.
Cách mạng Tháng Tám là một bản hùng ca bất diệt. Một dân tộc 'Rũ bùn đứng dậy sáng lòa' (Nguyễn Đình Thi) từ kiếp nô lệ thành người tự do. Đã 80 năm nhưng âm vang những ngày trào dâng cuộn sóng như nước vỡ bờ ấy vẫn còn vang vọng đến hôm nay qua những bài thơ, bản nhạc, như một pho 'Biên niên sử tâm hồn' đã ghi lại những rạo rực, hào hùng của những năm tháng không quên ấy, với niềm 'vui bất tuyệt', như tên một bài thơ viết trong những ngày sục sôi khí thế cách mạng của nhà thơ Tố Hữu.
Viết về những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Quốc khánh 2-9 và những ngày giữ chính quyền non trẻ, nhà thơ Xuân Diệu nhớ mãi: 'Cái thuở ban đầu dân quốc ấy/ Nghìn năm chưa dễ đã ai quên'. Xin điểm lại vài nét qua thơ về 'cái thuở ban đầu' vĩ đại ấy.