Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời. Chính quyền non trẻ phải đối mặt với giặc đói, giặc dốt, đặc biệt là giặc ngoại xâm. Phía Bắc vĩ tuyến 16, gần 20 vạn quân Tưởng, đồng minh của đế quốc kéo vào miền Bắc nước ta cùng 6 vạn quân Nhật và hàng trăm tổ chức phản động, phản cách mạng. Ở phía Nam vĩ tuyến 16, quân Anh lấy danh nghĩa quân đồng minh vào tước vũ khí quân Nhật, mở đường cho thực dân Pháp xâm lược nước ta vào ngày 23-9-1945.