Trong bộ ba nhạc cụ truyền thống cùng trống Paranưng và Ghinăng, kèn Saranai giữ vai trò như sợi dây nối đất với trời, người với người, để mỗi nhịp kèn, nhịp trống lại dệt nên khúc hát tự hào về bản sắc Chăm giữa miền biên cương nắng gió. Mỗi khi tiếng kèn Saranai vang lên, khi réo rắt như gió đồng nội, khi dịu dàng như lời ru, khi sôi nổi, tưng bừng giữa lễ hội, người nghe đều cảm nhận được nhịp thở của đất trời, của con người Chăm Pa. Tiếng kèn ấy là khúc hát của niềm tin, của tình yêu quê hương và khát vọng vươn lên.
Trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào Dao ở thôn Mỏ Sắt, xã Trại Cau, có một nhạc cụ đặc biệt gắn bó bao đời, đó là kèn Pí Lè. Giữa không gian núi rừng, tiếng kèn khi trầm buồn, khi ngân vang linh thiêng, như sợi dây kết nối con người với cõi thiêng, gắn hiện tại với bao thế hệ tổ tiên.
Hôn nhân của người Chăm gắn liền với chế độ mẫu hệ – nơi người phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong gia đình. Cô dâu là người chủ động trong việc tìm hiểu, ngỏ lời và tổ chức lễ cưới. Sau ngày cưới, chú rể về sống tại nhà vợ, mang họ mẹ và trở thành thành viên trong dòng tộc bên vợ.