Những hành vi vi phạm tại vùng đệm của khu bảo tồn biển hiện nay theo quy định xử phạt rất nặng. Cụ thể theo quy định tại Điều 9, Nghị định 38/2024/NĐ-CP mức phạt tiền có thể từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng tùy theo hành vi vi phạm. Điều này thể hiện quyết tâm bảo tồn tài nguyên biển, bảo vệ sinh kế bền vững cho người dân.
Từ những cánh rừng sú, vẹt bạt ngàn nơi cửa biển và những bãi triều lấp lánh phù sa, các mô hình sinh kế như nuôi ong lấy mật, khai thác thủy sản 'thuận thiên' hay du lịch sinh thái cộng đồng đã và đang tạo ra sinh kế ổn định cho nhiều người dân vùng đệm khu vực Vườn quốc gia Xuân Thủy, góp phần bảo vệ hệ sinh thái đất ngập nước quý giá này.