Vừa rồi, câu chuyện 'Tiên học lễ, hậu học văn' ầm ĩ chia phe. Tôi nghĩ mãi về chữ 'Lễ' mà mọi người tranh luận. Chúng ta đang hiểu về chữ 'Lễ' này thế nào thì đúng là chục người mười ý. Có người thì cho chữ 'Lễ' là sự phục tùng.
Vài năm trở lại đây, liên tục có những ồn ào trên truyền thông và mạng xã hội bởi bất cứ cơn cớ nào. Những ngày qua, khi GS.TS Trần Ngọc Thêm đề xuất không nên tiếp tục sử dụng khái niệm 'trồng người' và khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn', ngay lập tức là những 'ném đá', sỉ vả - một lần nữa khiến chúng ta giật mình về văn hóa tranh luận của người Việt…
Cuối năm 2016, tại hội thảo 'Xây dựng môi trường văn hóa trường học' do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức, nhiều đại biểu đề xuất xem xét lại khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn'. Khi ấy, chủ đề này không gây xôn xao dư luận như xung quanh ý kiến của giáo sư Trần Ngọc Thêm về chữ 'lễ' tại hội thảo Giáo dục Việt Nam 2021 với chủ đề 'Văn hóa học đường trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo' do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội phối hợp Bộ GD&ĐT; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức ngày 21-11.
Gần đây, dư luận có quá nhiều lời bình về câu khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' ở các trường phổ thông trên cả nước. Và trong một cuộc hội thảo gần đây về văn hóa học đường hiện nay, nhiều giáo sư và nhà giáo đã bàn sâu về câu khẩu hiệu này với các ý kiến trái chiều.
'Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo' - GS Trần Ngọc Thêm đưa ra nhận xét này tại một cuộc hội nghị về giáo dục vào tuần trước.
Theo ý kiến nhiều bạn trẻ, khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' không đơn thuần là chữ 'lễ' trong 'Tiên học lễ' mà bao hàm cả nền tảng đạo đức và văn hóa...
Không gian cởi mở cho trẻ tư duy phản biện cần được khơi thông. Mảnh đất màu mỡ cho trẻ sáng tạo cần được vun xới nhiều hơn nhưng không nhất thiết phải gạt bỏ, phủ nhận câu khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn'.Hội thảo giáo dục 'Văn hóa học đường trong bối cảnh đổi mới giáo dục - đào tạo' do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội tổ chức hôm 21-11 gây chú ý với đề xuất của Giáo sư (GS) Trần Ngọc Thêm: Cần chấm dứt câu khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo.Tôi rất trân trọng tấm lòng của một người thầy luôn đau đáu việc neo giữ các giá trị văn hóa và vun bồi những năng lực cần thiết để người trẻ có thể hội nhập một cách toàn diện vào nền kinh tế tri thức - công nghệ đang phát triển như vũ bão.Nhưng tôi chưa đồng tình với quan niệm cho rằng 'tiên học lễ' sẽ khiến người học mang tính phục tùng theo mệnh lệnh, đánh mất dần năng lực tư duy, sáng tạo.'Lễ' nếu chỉ hiểu đơn thuần là phép tắc, lễ nghĩa thì tự thân chữ 'lễ' đã là mối quan hệ hai chiều: người dưới kính trọng người trên, người trên đối xử phải phép với người có vị trí xã hội thấp hơn.Hơn nữa, chữ 'lễ' theo cách hiểu từ xưa đến nay chính là đạo đức, nhân cách, những nét đẹp ngời sáng đạo lý của dân tộc: hiếu học, thuận hòa, lễ phép, trung thực, nhân nghĩa…Đạo đức là nền tảng của sự phát triển bền vững! Bất kỳ quốc gia, dân tộc nào dù phát triển vượt bậc về kinh tế thì cũng đều cố gắng neo giữ những giá trị tử tế làm nên văn hóa ứng xử.Vậy nên, cách người Nhật cúi người cảm ơn, người Thái chắp tay chào khách bao giờ cũng để lại những ấn tượng tốt đẹp và đầy thiện cảm trong lòng du khách.Việt Nam ta từ xưa đến nay luôn chú trọng trui rèn nhân cách cho con trẻ từ trong gia đình đến trường học. Nền giáo dục nước ta vẫn luôn kiên định mục tiêu giáo dục trẻ phát triển toàn diện đức - trí - thể - mỹ; dạy chữ song song với dạy người để thế hệ trẻ đủ đức, đủ tài gánh vác sứ mệnh phát triển đất nước.Chính vì vậy, câu khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' vẫn mãi nguyên vẹn
Đề nghị 'không nên sử dụng rộng rãi các quan điểm trồng người,' 'tiên học lễ, hậu học văn' của Giáo sư Trần Ngọc Thêm tại tại Hội thảo giáo dục 2021 đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều.
Ý kiến cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo của GS.TS Trần Ngọc Thêm tại một hội thảo tổ chức mới đây đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.
Nhiều nhà sư phạm phản ứng trước đề xuất bỏ khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' của GS Trần Ngọc Thêm. Bởi đây không đơn thuần là một triết lý về giáo dục mà còn là nét văn hóa đẹp của dân tộc.