Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử - chiến dịch quyết chiến, chiến lược trong Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 - là mốc son chói lọi, đánh dấu cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc Việt Nam đã kết thúc thắng lợi, Nhân dân Việt Nam đã thực hiện trọn vẹn tư tưởng chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh 'đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào'; giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Đánh giá về sự kiện lịch sử này, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng (12/1976), Đảng ta nhận định: 'Năm tháng sẽ trôi qua, nhưng thắng lợi của Nhân dân ta trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc ta như một trong những trang sử chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng Cách mạng và trí tuệ con người, đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX'.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, Xuân Lộc được ví như 'cánh cửa thép' bảo vệ huyết mạch phía Đông Sài Gòn. Tại đây, quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã dốc toàn lực 'tử thủ' nhằm cứu vãn chế độ đang trên đà sụp đổ. Bằng bản lĩnh chính trị vững vàng và nghệ thuật quân sự tài tình, quân và dân ta đã đập tan tuyến phòng thủ kiên cố nhất của địch, tạo ra bước ngoặt quyết định. Chiến thắng Xuân Lộc không chỉ là đòn cáo chung cho ý chí kháng cự của địch mà còn là bài ca khải hoàn, mở đường cho đại quân ta tiến vào giải phóng hoàn toàn Miền Nam.
Tháng Tư năm 1975, lịch sử dân tộc cuộn chảy trong khí thế của những cơn đại hồng thủy. Sau những đòn điểm huyệt chí mạng tại Tây Nguyên và cuộc tổng tiến công thần tốc quét sạch quân thù tại Huế - Đà Nẵng, đại quân ta như con tàu không phanh, lao về phía Nam với sức mạnh không gì cản nổi. Giữa cái nắng rát bỏng của mùa hè Miền Nam, mệnh lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: 'Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa; tranh thủ từng phút, từng giờ; xốc tới mặt trận; giải phóng Miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng!' đã trở thành tiếng kèn xung trận vang vọng khắp các cánh quân. Trong hành trình bão táp ấy, việc giải phóng Nha Trang (02/4/1975) và đập tan phòng tuyến Xuân Lộc (21/4/1975) chính là những 'nhát búa thép' quyết định, làm rung chuyển tận gốc rễ và chính thức khép lại mọi hy vọng kháng cự cuối cùng của chế độ Sài Gòn tại cửa ngõ phía Đông.
Trong không khí hào hùng của những ngày tháng Tư lịch sử, chúng tôi có dịp gặp lại những nhân chứng đã từng trực tiếp cầm súng tham gia chiến đấu trong Chiến dịch giải phóng Nha Trang và Phan Rang mùa Xuân năm 1975. Dù hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức về một thời 'hoa lửa' vẫn vẹn nguyên trong tâm khảm những người lính năm xưa, góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của dân tộc.
