Xuất khẩu tại chỗ

Những chiếc đầu lân của xứ Huế được xuất khẩu sang Singapore, Malaysia. Ảnh minh họa: Nguyễn Quân

Mới đây, nhân dịp Trung thu, một câu chuyện khác về xuất khẩu ở Huế cũng làm không ít người tò mò và thích thú. Đó là việc những chiếc đầu lân của xứ Huế được xuất khẩu sang Singapore, Malaysia với giá từ 6 - 15 triệu đồng/chiếc.

Là một trong bộ tứ linh vật long - lân - quy - phụng, dưới thời Nguyễn (thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX), biểu tượng lân xuất hiện phổ biến trong kiến trúc cung đình với ý nghĩa mang lại bình an, thịnh vượng và uy nghiêm. Ban đầu, nghệ thuật múa lân phục vụ chủ yếu trong các dịp đại lễ của hoàng gia, mừng thọ vua hay lễ hội xuân. Để đáp ứng nhu cầu đó, những người thợ khéo tay tại Phú Xuân xưa đã bắt đầu tự tay tạo tác nên những chiếc đầu lân. Dần dần, tục múa lân lan rộng ra đời sống cộng đồng, kéo theo sự ra đời của các cơ sở chế tác đầu lân thủ công truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Được duy trì theo hình thức “cha truyền con nối”, qua thời gian, Huế đã hình thành những khu phố lân trên các tuyến phố trung tâm như Trần Hưng Đạo, Phan Đăng Lưu, Lê Duẩn, Nguyễn Phúc Nguyên..., được coi là “thủ phủ” kinh doanh và chế tác đầu lân tại Huế. Có thể kể đến các xưởng lân lâu năm như Thái Nghi Đường (thành lập từ thập niên 1930) - một trong những cơ sở lân lâu đời nhất ở Huế, vẫn duy trì nghề chế tác truyền thống; hay những cái tên quen thuộc khác, trong đó hiệu lân Bạch Liên Đường mỗi năm xuất khẩu từ 100 - 150 đầu lân sang Singapore, Malaysia.

Không chỉ có bề dày truyền thống, lân Huế còn đặc biệt ở thần thái uy nghiêm, dũng mãnh; họa tiết và màu sắc mang âm hưởng cung đình với hai màu chủ đạo vàng - đỏ; các công đoạn chế tác hoàn toàn được thực hiện thủ công. Đầu lân được tạo dựng từ khung tre, kỹ thuật bồi vải và được thổi “hồn” bằng nghệ thuật vẽ tay công phu, tỉ mỉ.

Một điều may mắn là trong nhịp sống hiện đại, nghề làm đầu lân ở Huế vẫn giữ được sức sống bền bỉ. Mỗi năm từ khoảng tháng 5 âm lịch, các xưởng làm lân bắt đầu vào mùa để chuẩn bị cho tết Trung thu, khi những lễ hội lân rộn rã khắp thành phố, tạo nên một không khí mang đậm sắc màu thu của xứ Huế.

Tất cả những thông tin ấy gợi mở một hướng đi mới cho Huế từ nghề làm lân. Xuất khẩu là một hướng đi, nhưng với một thành phố du lịch, việc thu hút du khách đến Huế để trải nghiệm nghề làm lân và nghệ thuật múa lân lại mở ra một con đường khác: xuất khẩu tại chỗ.

Tại sao không mở cửa phố nghề với tuyến tham quan “thủ phủ” chế tác đầu lân lâu đời của Huế?

Không chỉ dừng ở việc tham quan thuần túy, du khách có thể khám phá các xưởng nghề truyền thống, tận mắt chứng kiến các công đoạn làm lân, tự tay “tạo tác” đầu lân (thử sức uốn khung, bồi giấy, vẽ họa tiết) và hoàn thiện sản phẩm lân mini nhỏ gọn, có thể đóng gói vào hành lý, trở thành món quà đong đầy ký ức từ xứ Huế. Với lễ hội Trung thu lâu đời, các hãng lữ hành hoàn toàn có thể xây dựng, chào bán các tour đưa du khách đến Huế để trải nghiệm múa lân - một sản phẩm trong gói du lịch mùa thu khá đặc biệt của Huế, gắn liền với mùa sen, mùa thanh trà và mùa lễ hội.

Nếu được đầu tư bài bản, sự kết hợp giữa nét đẹp thủ công mỹ nghệ, nghệ thuật biểu diễn truyền thống và tư duy thương mại hiện đại có thể biến các phố nghề làm lân xứ Huế trở thành điểm dừng chân hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.

Đến đây, có lẽ câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa của Huế không ở đâu xa mà chính từ những tiềm năng đã rõ ràng như “kinh tế lân” chẳng hạn. Cũng như cách người Thái đã tạo nên những xưởng diều sầm uất, trở thành một mặt hàng xuất khẩu tại chỗ, tạo thêm việc làm và thu hút kim ngạch từ các lễ hội diều, các tour du lịch trải nghiệm. Hay người Nhật đã thành công không phải chỉ từ những di sản và còn từ những chuỗi sản phẩm du lịch độc đáo từ hoa anh đào hay từ tiềm năng giản dị: ẩm thực từ khoai...