Đa dạng hóa sản phẩm, thêm sức hút cho thị trường chứng khoán
Đa dạng hóa sản phẩm giúp thị trường chứng khoán đáp ứng tốt hơn nhu cầu đầu tư và quản trị rủi ro. Cùng với hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thanh khoản, kênh phân phối và kiến thức của nhà đầu tư là những điều kiện cần được chuẩn bị để sản phẩm mới thu hút người tham gia, phát huy hiệu quả
Phát triển sản phẩm gắn với nhu cầu thực tế
Thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ. Việc phát triển sản phẩm cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, đồng thời tính đến những điều kiện để sản phẩm thu hút người tham gia và vận hành hiệu quả.
Chia sẻ về định hướng này, ông Nguyễn Minh Hoàng - Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng, các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cần được ưu tiên phát triển, vì đây là kênh đơn giản, dễ tiếp cận và chi phí thấp để nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường chứng khoán. Qua đó, giúp giảm rủi ro biến động từ các cổ phiếu riêng lẻ khi nhà đầu tư tự quản lý danh mục.
Đa dạng hóa sản phẩm góp phần tăng sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán. Ảnh: Đức Thanh
Theo ông Hoàng, giao dịch ETF tại Việt Nam hiện chỉ chiếm 1 - 2% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, trong khi tại Hàn Quốc, tỷ lệ này lên tới 20 - 30%; tại Mỹ khoảng 28% và tại châu Âu khoảng 11%. Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi mở rộng loại tài sản được dùng để hình thành quỹ ETF, tạo cơ sở cho những sản phẩm mới như ETF vàng.
Nhóm sản phẩm thứ hai được chuyên gia VFS đề cập là công cụ phòng ngừa rủi ro. Sau nâng hạng, dòng vốn nước ngoài đầu tư theo chỉ số sẽ tăng và các tổ chức đầu tư cần công cụ để quản trị rủi ro danh mục. Một số sản phẩm Việt Nam đã có như chứng quyền cũng cần phát triển thêm chứng quyền bán, thay vì chỉ có quyền mua như hiện tại.
Nhóm thứ ba là quỹ đầu tư bất động sản (REIT). Theo ông Hoàng, sản phẩm này có ý nghĩa kép, vừa tạo kênh đầu tư bất động sản có thanh khoản cho người dân, vừa giúp doanh nghiệp bất động sản tái cấu trúc tài sản.
Đề xuất điều chỉnh hạn mức đầu tư của ETF
Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi đề xuất ngoại trừ hạn mức 10% đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu do quỹ ETF đầu tư. Khi quy mô quỹ tăng, hạn mức này có thể khiến quỹ phải bán bớt tài sản hoặc dừng tiếp nhận vốn góp, ảnh hưởng hiệu quả đầu tư và khả năng mở rộng quy mô. Đề xuất vẫn bảo đảm tính đa dạng của danh mục do ETF phải bám sát cơ cấu, tỷ trọng của chỉ số tham chiếu và tuân thủ các hạn mức đầu tư khác.
Để REIT phát triển, chuyên gia VFS cho rằng, cần có chính sách thuế hợp lý, quy định rõ về định giá và chuyển nhượng tài sản vào quỹ, cùng nguồn bất động sản tạo dòng tiền ổn định như văn phòng, kho bãi và bất động sản khu công nghiệp.
Bà Nguyễn Thị Bích Ngà - Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, cơ quan quản lý đang hoàn thiện khung pháp lý để đa dạng hóa sản phẩm và tăng số lượng quỹ đầu tư tại Việt Nam. Vừa qua Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 136/2025/TT-BTC liên quan đến việc đa dạng hóa các loại sản phẩm và phát triển số lượng quỹ đầu tư. Đồng thời, cơ quan quản lý đang thực hiện sửa đổi Luật Chứng khoán, trong đó có nội dung bổ sung khái niệm ETF. Với hướng sửa đổi này, ngoài chứng khoán cơ cấu, ETF có thể được hình thành từ các loại tài sản khác. Đây là một trong những giải pháp nhằm đa dạng hóa sản phẩm quỹ trên thị trường.
Bà Ngà cũng cho biết, cơ quan quản lý đang sửa đổi Luật Chứng khoán cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn để đơn giản hóa thủ tục hành chính và thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử. Những giải pháp này hướng tới tạo điều kiện phát triển số lượng quỹ đầu tư chứng khoán.
Chuẩn bị điều kiện để phát huy hiệu quả
Bên cạnh việc hoàn thiện quy định cho các sản phẩm, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Cơ chế này hướng tới việc thử nghiệm ứng dụng công nghệ mới; triển khai sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán, với giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian thực hiện.
Việc thử nghiệm trong phạm vi giới hạn có thể cung cấp thêm cơ sở đánh giá nhu cầu sử dụng, khả năng vận hành và rủi ro phát sinh trước khi xem xét triển khai rộng. Đây cũng là cách tiếp cận để quá trình hoàn thiện chính sách có thêm căn cứ thực tiễn, phù hợp với sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu thị trường.
Ông Nguyễn Minh Hoàng cho rằng, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong dự thảo Luật sẽ là công cụ quan trọng để đưa sản phẩm mới ra thị trường một cách an toàn. Về điều kiện chung, ông Hoàng nhấn mạnh, sản phẩm mới chỉ thành công khi có nhà tạo lập thị trường đủ mạnh để bảo đảm thanh khoản ngay từ đầu, kênh phân phối rộng qua ngân hàng và nền tảng số, cùng chính sách thuế khuyến khích nắm giữ dài hạn. Đối với sản phẩm phức tạp, công tác phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư cần đi trước một bước.
Liên quan đến khả năng tiếp cận sản phẩm, chuyên gia VFS đề xuất mở rộng kênh phân phối chứng chỉ quỹ qua ngân hàng, ví điện tử và ứng dụng tài chính, với quy trình định danh điện tử đơn giản và sản phẩm tích lũy định kỳ. Đồng thời, cần có chính sách thuế ưu đãi khác biệt cho đầu tư qua quỹ và nắm giữ dài hạn, đặc biệt đối với tài khoản hưu trí tự nguyện.
Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Ngà cho biết, Thông tư số 136/2025/TT-BTC đã làm rõ hơn hoạt động phân phối chứng chỉ quỹ trên môi trường mạng. Qua đó, nhà đầu tư ở nhiều nơi có thể tiếp cận và mua chứng chỉ quỹ. Cùng với đó là tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát đối với hoạt động phân phối này. Cơ quan quản lý cũng tiếp tục tuyên truyền, phổ biến kiến thức, khuyến khích nhà đầu tư tham gia thị trường chứng khoán thông qua các quỹ đầu tư chứng khoán.