Số hóa đang mở ra cách thức mới để lưu giữ và khai thác các tư liệu, hiện vật, di sản văn hóa. Nhưng để nguồn dữ liệu ấy thực sự có giá trị lâu dài, cần chuẩn hóa, xác thực, kết nối và tổ chức thành cơ sở dữ liệu thống nhất, phục vụ bảo tồn, nghiên cứu, giáo dục và phát huy giá trị văn hóa.
Từ chỗ chủ yếu quan sát hiện vật qua tủ kính và bảng giới thiệu, công chúng ngày nay đang được tiếp cận bảo tàng bằng nhiều phương thức trực quan và tương tác hơn. Sự kết hợp giữa nghệ thuật kể chuyện, thiết kế không gian, âm thanh, ánh sáng, hình ảnh cùng các công nghệ mới đang tạo ra những cách thức trưng bày khác biệt, giúp bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật mà còn trở thành không gian trải nghiệm.
Từ những hiện vật nằm sâu trong tầng đất yếm khí đến những biến đổi khi được đưa lên khỏi lòng đất, các chuyên gia cho rằng bảo tồn hiện vật đồng phải bắt đầu ngay từ khi khai quật, dựa trên hiểu biết về môi trường mà hiện vật đã tồn tại hàng nghìn năm.
Trong tiến trình hiện đại hóa các thiết chế văn hóa, chuyển đổi số đang mở rộng không gian hoạt động của bảo tàng, đưa di sản vượt khỏi giới hạn của kho lưu giữ và phòng trưng bày để đến gần hơn với công chúng.
Từ những câu chuyện về tên phố, mái đình, nghề truyền thống đến những trải nghiệm trực tiếp tại di tích, lịch sử và di sản Hà Nội đang được tiếp cận bằng nhiều cách thức gần gũi hơn với công chúng, nhất là người trẻ. Nhưng khi ai cũng có thể trở thành một người kể chuyện, yêu cầu về nguồn tư liệu xác thực, giới hạn của sáng tạo và trách nhiệm với thông tin được lan truyền cũng trở nên quan trọng hơn.
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi quan trọng trong công tác số hóa và sáng tạo các giá trị văn hóa. Dù mang lại hiệu quả cao trong xử lý dữ liệu, AI cũng đặt ra nhiều thách thức lớn về nguy cơ sai lệch thông tin, thậm chí vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Với việc ứng dụng công nghệ số trong cách trưng bày cùng tư duy tiếp cận công chúng hiện đại, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là điểm đến dành cho những người yêu lịch sử mà trở thành không gian văn hóa sống động giữa lòng đô thị, thu hút đông đảo khách tham quan. Đặc biệt, việc thành phố công nhận đây là điểm du lịch đã mở ra kỳ vọng về một thiết chế văn hóa hiện đại, hấp dẫn, đồng hành cùng mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.
Trong sự chuyển mình của các bảo tàng thời gian qua, Bảo tàng Hà Nội là một trường hợp thú vị. Từng có giai đoạn khá trầm lắng, nhưng những năm gần đây, địa điểm này đã từng bước đổi mới hoạt động, mở rộng kết nối với người xem. Đặc biệt, từ ngày 3/2/2026, việc chính thức mở cửa hệ thống trưng bày thường xuyên tại đây là dấu mốc quan trọng, cho thấy bước chuyển trong tư duy vận hành và tổ chức trải nghiệm của bảo tàng.
Từ câu chuyện ứng dụng công nghệ vào trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội, cho thấy di sản đang được đánh thức, lan tỏa vào đời sống đương đại.
Kết quả khai quật khảo cổ học, chỉnh lý khoa học về di tích Vườn Chuối năm 2025 sẽ được giới thiệu ở trưng bày chuyên đề 'Những khám phá khảo cổ từ Vườn Chuối' tại Bảo tàng Hà Nội. Đây là một trong những hoạt động đặc sắc thuộc Festival Thăng Long-Hà Nội 2025 sắp diễn ra tới đây.
Chiều ngày 21/10, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức họp báo công bố Festival Thăng Long - Hà Nội 2025 với chủ đề Di sản - Kết nối - Thời đại, một sự kiện văn hóa - nghệ thuật quy mô lớn hướng tới trở thành hoạt động thường niên của Thủ đô.
Triển lãm 'Chạm' của họa sĩ Thái Tĩnh tại Bảo tàng Hà Nội giống như một cánh cửa để mỗi người xem bước vào hành trình đối thoại với nội tâm của mình, hiểu sâu từ bên trong chính bản thân mình, từ đó tìm thấy sự bình yên.
Trong nhịp sống đô thị hối hả, triển lãm 'Chạm' của họa sĩ Thái Tĩnh, diễn ra từ ngày 7 - 14.9 tại Bảo tàng Hà Nội, mở ra một khoảng lặng cần thiết.
Sáng 7/9, tại Hà Nội, Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, Bảo tàng Hà Nội phối hợp cùng họa sĩ Thái Tĩnh khai mạc triển lãm nghệ thuật với chủ đề 'Chạm'.
Để thu hút, hấp dẫn công chúng, ứng dụng công nghệ số là một trong những giải pháp thiết thực, phù hợp với xu hướng phát triển bảo tàng hiện đại.
Nếu như trước đây bảo tàng chỉ là một cuốn sách lịch sử đóng kín thì nay đã trở thành một cuốn phim sống động, nơi mọi người có thể tự do khám phá và trải nghiệm.
Đầu máy tự lực số hiệu 141-179 là một trong rất ít đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước mang dấu ấn 'Made in Viet Nam' còn sót lại.
Bảo tàng Hà Nội chủ động, sáng tạo thúc đẩy các hoạt động giáo dục cộng đồng, đưa nhiều di sản văn hóa đến gần hơn với công chúng.
Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là chính sách phát huy giá trị văn hóa Hà Nội, với 12 lĩnh vực cho ngành công nghiệp văn hóa được đưa vào luật.
Những năm gần đây, nhiều bảo tàng chuyển mình mạnh mẽ từ không gian trưng bày truyền thống sang trung tâm giáo dục và trải nghiệm đa dạng. Điều này không chỉ giúp bảo tàng thu hút đông đảo khách tham quan mà còn góp phần nâng cao nhận thức và kiến thức của công chúng về lịch sử, văn hóa dân tộc.
Ngày 17/5, tọa đàm 'Hoạt động giáo dục bảo tàng - kết nối cộng đồng' do Bảo tàng Hà Nội tổ chức đã diễn ra với sự tham dự của đại diện các bảo tàng, tổ chức, chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu văn hóa, nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5).
Theo ý kiến chuyên gia, các bảo tàng nên phối hợp với các đơn vị, nhà trường tổ chức thêm nhiều hoạt động giáo dục, đa dạng hóa nội dung học tập tại bảo tàng.