Bên kia con đèo nơi cánh rừng biên giới, nơi mây mù sa xuống tận hiên nhà, người dân bản Chênh Vênh vẫn ở đó bao đời. Họ coi rừng già như tri kỷ, bảo vệ từng gốc cổ thụ để đổi lấy bầu không khí trong lành và những mùa lúa đầy kho.
Dưới chân đèo Sa Mù, cuộc sống của đồng bào Bru-Vân Kiều từng quanh quẩn với cái nghèo, thiếu nguồn thu nhập ổn định. Để có sinh kế bền vững hơn, người dân ở đây đã chủ động học cách làm ăn, phát triển du lịch gắn với bảo vệ rừng và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Cũng như đồng bào các dân tộc thiểu số cư trú trên dãy Trường Sơn, trước đây,cuộc sống của đồng bào Bru-Vân Kiều vốn gắn với tập quán sản xuất nương rẫy, ít giao lưu với bên ngoài nên thương mại hầu như không phát triển. Nhưng hiện nay, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự hỗ trợ và kết nối từ các chương trình dự án và quá trình hội nhập cùng các dân tộc anh em, đồng bào Bru-Vân Kiều ở miền Tây Quảng Trị đã biết sản xuất hàng hóa, đồng thời khai thác vẻ đẹp từ những cảnh quan thiên nhiên gắn với công tác quản lý và bảo vệ rừng để phát triển du lịch, từ đó vừa góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa tạo thêm nguồn lực để xây dựng bản làng ngày càng văn minh, giàu đẹp.
Hướng Lập với dòng Sê Băng Hiêng, những tên đất như Cù Bai, A Xóc, Cha Lỳ, Sê Pu, Cuôi, Tri, Trăng-Tà Puồng, Tà Rùng… và những cung đường Trường Sơn dọc ngang mãi là kỷ niệm khó quên trong ký ức người lính Trường Sơn của một thời đánh Mỹ. Sau ngày đất nước thống nhất, đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều sinh sống đôi bờ sông Sê Băng Hiêng đã từng bước hàn gắn vết thương chiến tranh, khắc phục khó khăn để vươn lên trong cuộc sống. Đếnxã Hướng Lập hôm nay,cùng với đổi thay trong đời sống của người dân, những nỗ lực 'gieo chữ' của đội ngũ giáo viên vùng cao đang chắp cánh ước mơ cho bao thế hệ trẻ trên tuyến biên giới Việt-Lào.
Giữa núi rừng miền Tây của tỉnh Quảng Trị, đèo Sa Mù và thác Tà Puồng mang vẻ đẹp nguyên sơ, là điểm đến mang nhiều trải nghiệm thú vị cho du khách.
Bên kia con đèo nơi cánh rừng biên giới, mây mù sa xuống tận hiên nhà, người Chênh Vênh vẫn ở đó bao đời và coi rừng già như tri kỷ, bảo vệ từng gốc cổ thụ để đổi lấy bầu không khí trong veo và những mùa lúa đầy kho trong no ấm đủ đầy.
Xã Hướng Phùng có diện tích tự nhiên hơn 44.548ha, dân số 2.865 hộ với 12.131 nhân khẩu, sinh sống tại 24 thôn, bản. Những năm qua, cùng với sự đầu tư của Nhà nước thông qua các chương trình dự án, hạ tầng cơ sở tại các thôn, bản đã được cải thiện đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho Nhân dân phát triển kinh tế. Đồng thời, chính quyền địa phương luôn chú trọng phát huy nội lực, tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa. Nhờ vậy, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng nâng cao.
Bên kia con đèo, nơi cánh rừng biên giới, nơi mây mù sa xuống tận hiên nhà, người Chênh Vênh vẫn ở đó bao đời và coi rừng già như tri kỷ, bảo vệ từng gốc cổ thụ để đổi lấy bầu không khí trong veo và những mùa lúa đầy kho.
Ở độ cao hơn 1.400m giữa dãy Trường Sơn hùng vĩ phía tây nam tỉnh Quảng Trị, đèo Sa Mù quanh năm chìm trong sương lạnh, khí hậu mát lành như một 'Đà Lạt thu nhỏ' của miền trung nắng gió. Song, nơi đây có những con người lặng lẽ bám trụ, cần mẫn ươm trồng nhiều loài hoa quý, mang sắc hương từ miền núi cao về phố phường Quảng Trị.
Dãy Trường Sơn nơi miền Tây Quảng Trị từ bao đời là quê hương của đồng bào Vân Kiều và Pa Kô, cũng là vùng đất mà nhiều thế hệ những người chiếu phim miền núi Quảng Trị đã gắn bó nghĩa tình. Lặng lẽ cùng năm tháng, các anh vẫn bền bỉ vượt núi cao, suối sâu để đưa những thước phim về với bản làng. Không chỉ mang lại niềm vui, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của bà con, công việc ấy còn góp phần đổi thay diện mạo nông thôn miền núi dọc theo tuyến biên giới Việt-Lào, để mỗi bản làng thêm ấm no, khởi sắc.
Trong nỗ lực khai thác tiềm năng du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa, tỉnh Quảng Trị đang triển khai thử nghiệm sản phẩm du lịch tua đi bộ dài ngày chinh phục đỉnh Pa Thiên – Voi Mẹp, thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa - Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị.
Mỗi dòng sông luôn có một câu chuyện để kể, với tâm hồn, màu sắc cũng như thanh âm riêng biệt. Và những dòng sông ở Quảng Trị cũng thế…
Cũng như nhiều dân tộc thiểu số cư trú trên dãy Trường Sơn - Tây Nguyên, cuộc sống của người Bru - Vân Kiều ở các huyện vùng cao miền Tây Quảng Trị xoay quanh nương rẫy. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự hỗ trợ từ các chương trình, dự án, ngày nay bà con ở đây không chỉ biết sản xuất hàng hóa để bán ra bên ngoài, mà còn biết khai thác những cảnh quan thiên nhiên, nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình vào phát triển du lịch, qua đó vừa nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống, vừa tạo thêm nguồn lực để xây dựng bản làng ngày càng văn minh, giàu đẹp.
Thôn Chênh Vênh (huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị) nằm sát đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, được bao bọc bởi sông suối, đồi núi và đặc biệt là cánh rừng Chênh Vênh. Với vẻ đẹp nguyên sơ và nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Vân Kiều, nơi đây có tiềm năng lớn về phát triển du lịch sinh thái, du lịch gắn với phát triển rừng. Đến Chênh Vênh du khách sẽ được về với thiên nhiên và trải nghiệm Thác chênh Vênh về với thiên nhiên.
Sau quá trình chăm sóc, cây sâm Ngọc Linh (Quảng Nam)- 'quốc bảo' của Việt Nam, đã bén rễ dưới lớp mùn đỉnh Sa Mù (Quảng Trị). Kỳ vọng về một vùng sâm quý ở độ cao trên một ngàn mét đang dần hiện ra...
Theo tuyến đường Hồ Chí Minh vắt qua đỉnh Sa Mù cao hơn 1.000m so với mặt nước biển, đến với xã rẻo cao, biên giới Hướng Việt, thuộc huyện miền núi Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Vừa qua khỏi đỉnh núi này, nhìn xuống thung lũng Tà Rùng của Hướng Việt, nơi sau trận lụt lịch sử tháng 10/2020 ngổn ngang bùn đất và đá núi, nhưng giờ đây màu xanh đã trở lại…
Thời tiết càng về cuối năm, những cây sâm Ngọc Linh, loại cây được ví như báu vật của đại ngàn trồng ở đỉnh Sa Mù bắt đầu rụng lá, ngủ đông. Giống sâm này có đặc điểm sống dưới lớp mùn trên mặt đất giữa rừng già. Đến mùa xuân cây sẽ thức giấc lên chồi non. Cũng có năm do ngủ quên nên đến năm sau mới có mầm trở lại. Câu chuyện di thực sâm Ngọc Linh về trồng ở Sa Mù, huyện Hướng Hóa ly kỳ, hấp dẫn như giá trị của sâm vậy.
Nhắc đến Sa Mù (huyện Hướng Hóa) nhiều người sẽ liên tưởng ngay đến cảnh núi rừng hùng vĩ bốn mùa đắm mình trong sương mờ với vô vàn kỳ hoa dị thảo. Ít ai biết rằng đây còn là 'ngôi nhà' của nhiều loài động vật hoang dã (ĐVHD) quý hiếm không những có trong Sách đỏ Việt Nam mà còn có cả trong Sách đỏ thế giới IUCN.
Nhìn trên bản đồ, đèo Sa Mù như sợi mì tôm. Đi hết đèo là một hành trình rất đỗi gian nan bởi con đèo quá cao, hiểm trở, nhiều dốc đứng, quanh co, rất khó để đi qua.
Nằm trên dãy Trường Sơn giáp với tuyến biên giới Việt- Lào, đèo Sa Mù dài hơn 18 km thuộc khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa, đỉnh đèo có độ cao hơn 1.550 m so với mực nước biển.
Chỉ là những khu nhà kính, những luống hoa lạ, nhưng dường như đâu đó trong tôi đã mơ hồ về một phố núi lung linh trên đỉnh Sa Mù. Cũng sương khói mong manh, cũng ngàn cây thấp thoáng, cũng hoa lá như Đà Lạt, Sa Pa, ngày đó xa hay gần chưa biết được, nhưng nó sẽ là sự thực thì không còn phải nghi ngờ.
'Lời thì thầm của núi'- Cuốn sách ảnh nhỏ của chúng tôi không chỉ là câu chuyện về cuộc đời và thân phận của người phụ nữ và trẻ em Vân Kiều, mà còn là ước mơ, khát vọng, là nghị lực và niềm tin về một cuộc sống tươi đẹp. 'Lời thì thầm của núi', như gió, như nước, cứ miệt mài vượt qua những cách trở của núi non để lan tỏa yêu thương, để kiếm tìm sự đồng điệu, để mong được kết nối, sẻ chia và giúp đỡ…
Đỉnh Sa Mù được biết đến với sự heo hút, với những khúc cua gấp, đèo dốc nguy hiểm, quanh năm sương mù bao phủ. Đến nay, Sa Mù trở mình, khoác lên vẻ đẹp tươi mới, đầy sức sống của ngàn hoa cùng khoe sắc, thu hút du khách cùng thương lái dịp cuối năm.