Giữa nhịp sống hiện đại với đủ đầy những thanh âm náo nhiệt, tiếng khèn bè của người Thái vẫn vang vọng khắp núi rừng xứ Thanh như một dòng suối mát lành, bền bỉ chảy qua bao thế hệ. Không chỉ là nhạc cụ, khèn bè là linh hồn, là 'bậc thầy' trong kho tàng văn hóa dân gian Thái. Để tiếng khèn không bị mai một, những nghệ nhân vẫn đang ngày đêm miệt mài truyền dạy, biến những ống nứa vô tri thành khúc tình ca bất hủ, khẳng định sức sống mãnh liệt của bản sắc dân tộc trong dòng chảy thời gian.
Thời gian qua, vượt ra khỏi không gian giảng đường, đội ngũ nhà khoa học Trường Đại học Hồng Đức đã và đang ngược ngàn, về với những bản làng miền Tây Thanh Hóa để đánh thức di sản văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Công tác sưu tầm và nghiên cứu thực tiễn ấy không chỉ dừng lại ở mục tiêu bảo tồn bản sắc, mà còn đóng vai trò là 'chìa khóa' kiến tạo xung lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội và du lịch bền vững tại khu vực miền núi xứ Thanh.
Trong bối cảnh du lịch đang chuyển dần từ khai thác tài nguyên sang khai thác giá trị, bản sắc văn hóa trở thành yếu tố cốt lõi tạo nên sức cạnh tranh cho mỗi điểm đến. Với xứ Thanh, lấy bản sắc làm gốc không chỉ là giải pháp phát triển sản phẩm mà còn là con đường để du lịch phát triển bền vững.
Giữa dòng chảy của nhịp sống hiện đại, khi những giá trị cũ có khi bị lớp bụi thời gian che lấp, vẫn có những người phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) chọn cho mình một sứ mệnh lặng thầm nhưng kiêu hãnh, canh giữ 'linh hồn' của bản làng. Bằng tình yêu sắt son với cội nguồn, họ không chỉ là người 'giữ lửa', mà còn là những nhịp cầu nối quá khứ tới tương lai, biến di sản thành nội lực để vùng cao 'thay da đổi thịt'.
Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi vào từng bản làng miền sơn cước, nhiều giá trị truyền thống vẫn bền bỉ được gìn giữ như một sợi dây neo ký ức cộng đồng. Với đồng bào Thái xứ Thanh, bên cạnh tiếng khèn, điệu xòe, trang phục thổ cẩm hay mâm cỗ ngày Tết, tục gội đầu vào ngày cuối năm là một nét văn hóa đặc sắc mang đậm ý nghĩa nhân văn. Đó là nghi thức thanh tẩy, gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, may mắn và hanh thông.
Có những cảnh đẹp chỉ cần nhìn từ xa cũng có thể khiến lòng người cảm thấy bình yên. Hồ Pha Đay là một nơi như thế. Giữa trùng điệp núi rừng miền tây Thanh Hóa, hồ Pha Đay hiện ra lặng lẽ, mềm mại như một nét mực xanh được thiên nhiên tô điểm, đủ để giữ lại những xúc cảm rất đẹp, rất trong.
Từ những chủ trương đúng đắn đi vào cuộc sống, từ hình ảnh người cán bộ gần dân, sát dân, niềm tin ấy được hun đúc thành ý chí và hành động - đó là sự đồng lòng, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu nghị quyết đại hội Đảng các cấp, để vùng cao tiếp tục vươn lên, đổi mới và phát triển bền vững.
Khi mùa xuân về trên khắp các bản làng miền Tây xứ Thanh, du lịch cộng đồng không chỉ được sưởi ấm bởi bước chân du khách, mà còn bởi những con người lặng thầm 'giữ lửa'. Họ là điểm tựa để tết cổ truyền nơi miền sơn cước thêm trọn vẹn.
Không chỉ là những công trình phục vụ sinh hoạt chung, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở xã Nam Xuân đang từng bước trở thành 'điểm tựa' gắn kết cộng đồng. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương thúc đẩy phong trào văn hóa - văn nghệ (VHVN), thể dục - thể thao (TDTT) quần chúng phát triển.
Thanh Hóa không chỉ quyến rũ bởi sự hùng vĩ của núi non hay bao la của biển cả, mà còn níu chân du khách bởi những khoảnh khắc giao thời đầy thi vị. Nếu muốn chạm vào linh hồn của vùng đất 'địa linh nhân kiệt' này, hãy thử một lần thức dậy thật sớm để đón những gam màu bình minh tuyệt đẹp từ biển, non cao đến dòng Mã giang lịch sử.
Dưới ánh nắng hanh hao của những ngày đầu năm mới 2026, chúng tôi ngược ngàn đến thăm vùng đất Nam Xuân, nơi đồng bào dân tộc Thái chiếm gần 34% dân số của toàn xã. Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, đồng bào dân tộc Thái ở Nam Xuân vẫn gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.
Ngày se lạnh, giữa những bộn bề phố thị, tôi ngược dốc lên bản người Thái ở xã Nam Xuân, tìm đến Pha Đay, nơi mặt hồ lặng lẽ treo mình giữa vòng ôm của núi rừng. Một chuyến đi không cần lý do, chỉ để dịu lại nhịp sống đang gấp gáp, bộn bề nơi phố thị ngày cuối năm.
Không gian văn hóa bản địa đang trở thành 'chìa khóa' để du lịch cộng đồng Thanh Hóa bước vào một giai đoạn phát triển mới - nơi gắn kết giá trị truyền thống với xu hướng du lịch trải nghiệm. Khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm trong phát triển sản phẩm, du lịch cộng đồng ở một số địa phương đang góp phần quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa.
Năm 2025 với nhiều sự kiện lớn của đất nước, trong đó có công cuộc 'sắp xếp lại giang sơn' đã tạo tiền đề để văn nghệ sĩ 'xốc lại' tinh thần, cho ra mắt những sản phẩm chất lượng.
Với lợi thế tài nguyên phong phú, du lịch Thanh Hóa đang từng bước chuyển mình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy chất lượng, bản sắc làm trọng tâm cho phát triển du lịch bền vững. Hành trình nâng tầm điểm đến vì thế đã có những chuyển biến rõ nét qua việc tái cấu trúc không gian, sản phẩm và cách thức tổ chức hoạt động du lịch.
Với hơn 16,2 triệu lượt khách (tăng 6,1% so với cùng kỳ năm 2024, vượt kế hoạch đề ra), năm 2025, du lịch Thanh Hóa đã nỗ lực bứt tốc, bảo đảm các điều kiện đón, phục vụ khách du lịch, tiếp tục thuộc top các địa phương là điểm đến hấp dẫn. Thanh Hóa bước vào năm 2026 với mục tiêu đón 16,8 triệu lượt khách, phát triển du lịch bền vững, chất lượng cao, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm và bản sắc xứ Thanh làm cốt lõi.
Sự gặp gỡ giữa cộng đồng và du khách, giữa nếp sống bản địa và nhu cầu trải nghiệm đang tạo nên một diện mạo mới cho du lịch cộng đồng xứ Thanh. Ở đó, mỗi bản làng không chỉ là điểm dừng chân, mà đã trở thành 'ngôi nhà văn hóa mở' - nơi văn hóa được sống, được kể và được lan tỏa trong từng trải nghiệm.
Trong những năm gần đây, du lịch miền núi Thanh Hóa đã có bước chuyển mình rõ nét, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế. Có được kết quả ấy là nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương trong khai thác tiềm năng, xác định đúng hướng đi là lấy văn hóa bản địa làm nền tảng, coi đó là 'chìa khóa' để xây dựng du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển bền vững.
Kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 chỉ có 1 ngày, do vậy, các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn tỉnh đã nỗ lực làm mới chương trình tour và đưa ra thị trường nhiều combo kích cầu hấp dẫn. Trong đó, các hành trình du lịch ngắn, giàu chiều sâu trải nghiệm đang trở thành lựa chọn của đông đảo du khách.
Ở miền Tây xứ Thanh, mái nhà sàn không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là ký ức văn hóa, là 'linh hồn' của mỗi bản làng. Giữ được mái nhà sàn cũng chính là giữ nền tảng cho du lịch cộng đồng phát triển bền vững trong dòng chảy hiện đại.
Với kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, ngành du lịch Thanh Hóa đang nỗ lực biến những giá trị văn hóa truyền thống này thành tài nguyên quý giá để phục vụ phát triển du lịch. Qua đó, không chỉ tạo sức hấp dẫn du khách, mà còn tạo ra nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Từ trên cao, Thanh Hóa hiện lên với những đường núi uốn lượn như bức tranh được họa bằng bàn tay của thiên nhiên. Giữa miền non xanh ấy, bản Bút, xã Nam Xuân hiện ra như một nét mộc mạc, hiền hòa, níu bước người dừng lại.
Từ một phương thức sản xuất nông nghiệp, ngày nay ruộng bậc thang đã và đang được khai thác để góp phần quan trọng vào phát triển du lịch. Đặc biệt, vào mùa lúa chín, ruộng bậc thang như những dải lụa vàng óng ả giữa thiên nhiên hoang sơ, hấp dẫn du khách tìm về.
Khi xu hướng du lịch có sự thay đổi, thị trường khách liên tục mở rộng, đòi hỏi du lịch Thanh Hóa đổi mới mạnh mẽ về cách tiếp cận. Các điểm đến, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã và đang nỗ lực phát triển sản phẩm, nâng cấp chất lượng dịch vụ và mở rộng kết nối thị trường, sẵn sàng 'đón sóng' dòng khách từ các thị trường mới.
Những thay đổi về nhu cầu dịch vụ trực tuyến, trải nghiệm thân thiện môi trường và mô hình du lịch trách nhiệm đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp của tỉnh trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đây được xem là hướng đi nhằm nâng cao sức cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp, góp phần xây dựng hình ảnh Thanh Hóa là điểm đến xanh - an toàn - hiện đại.
Dịp cuối năm luôn là thời điểm thị trường du lịch Thanh Hóa bước vào giai đoạn sôi động với nhiều chương trình kích cầu hấp dẫn. Năm nay, chuẩn bị cho mùa du lịch cuối năm và Tết Dương lịch 2026, các địa phương, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã đưa ra thị trường hàng loạt combo du lịch ưu đãi, gắn với các sự kiện văn hóa - du lịch đặc sắc, hứa hẹn tạo nên sức bật mới cho du lịch xứ Thanh.
Mùa du lịch thấp điểm không còn là khoảng lặng của du lịch Thanh Hóa khi nhiều hành trình mới được mở ra, kết nối những bãi biển dịu êm với đại ngàn xanh thẳm. Sự kết hợp này không chỉ tạo nên trải nghiệm đa chiều, mà còn làm nổi bật tính đa dạng, giàu bản sắc của tài nguyên du lịch xứ Thanh.
Sáng 21/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa phối hợp với xã Nam Xuân tổ chức khai giảng lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ truyền dạy văn hóa phi vật thể của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Nam Xuân có rừng, có đất, người dân có truyền thống lao động sản xuất, là lợi thế, nhưng cũng là thách thức nếu không biết chuyển hóa hợp lý, không có tư duy đổi mới, không có định hướng rõ ràng thì việc phát triển kinh tế của địa phương sẽ gặp nhiều khó khăn.
Miền Tây xứ Thanh có cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, cùng với bản sắc văn hóa độc đáo và những món ăn đậm hương vị núi rừng đang ngày càng hấp dẫn du khách. Việc phát huy giá trị văn hóa ẩm thực đã góp phần nâng cao trải nghiệm du khách, đồng thời mở hướng phát triển du lịch gắn với nâng cao chất lượng đời sống, tạo sinh kế cho người dân khu vực miền núi xứ Thanh.
Khi những thửa ruộng bắt đầu ngả vàng, đồng bào Thái ở miền Tây Thanh Hóa lại rộn ràng chuẩn bị lễ mừng cơm mới - nghi lễ thiêng liêng để tạ ơn trời đất và tổ tiên sau vụ mùa bội thu.
Giai đoạn 2021–2025, toàn tỉnh Thanh Hóa đón gần 58,5 triệu lượt khách, tăng trưởng bình quân 17,2% mỗi năm. Trong đó, khách quốc tế đạt hơn 2,47 triệu lượt, cho thấy xu hướng phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19 và sức hút ngày càng lớn của du lịch xứ Thanh trên bản đồ du lịch khu vực.
Chưa một lần kinh qua 'chức' trưởng bản hay bí thư chi bộ, song công việc lớn nhỏ thì hầu như mọi người đều hỏi ý kiến ông. Ở rẻo cao này, ông là một trong số ít người từng làm viên chức Nhà nước, luôn tiếp cận cái mới để đi đầu cho đồng bào làm theo, góp phần đẩy lùi cái đói cái nghèo và sự lạc hậu.
Trong quý IV/2025, tỉnh Thanh Hóa sẽ tổ chức ba lớp tập huấn quy mô lớn nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ truyền dạy văn hóa phi vật thể cho nghệ nhân, già làng, trưởng bản, người có uy tín và cộng đồng dân tộc thiểu số.
Các điểm đến du lịch sinh thái cộng đồng miền Tây xứ Thanh ngày càng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Song song với phát triển dịch vụ, các điểm đến đã xác định 'du lịch không rác thải nhựa' là ưu tiên hàng đầu, nhằm bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và khẳng định thương hiệu du lịch xanh, bền vững.
Khi tiết trời sang thu, các địa phương, khu, điểm du lịch trong tỉnh đã đẩy mạnh việc làm mới sản phẩm, phát triển đa dạng các hoạt động trải nghiệm gắn với những đặc trưng, thế mạnh từ thiên nhiên, văn hóa của điểm đến. Đồng thời, tích cực tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao nhằm thu hút du khách. Từ đó, góp phần cùng ngành du lịch của tỉnh hiện thực hóa giấc mơ du lịch 4 mùa.
Những năm qua, phong trào xây dựng nông thôn mới ở Thanh Hóa không chỉ dừng lại ở mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, mà còn mở ra hướng đi mới gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.
Ngay sau khi bão số 5 đi qua, cả hệ thống chính trị cùng Nhân dân trên địa bàn tỉnh đang tập trung nhân lực, vật lực để khắc phục nhanh nhất những hậu quả do thiên tai để lại.
Quánh loóng là khua luống và coóng dam là trình diễn trống chiêng. Đây là những hình thức diễn xướng dân gian cổ xưa và đặc sắc của người Thái ở Thanh Hóa. Không chỉ là nhạc cụ gõ đơn sơ, quánh loóng, coóng dam còn là biểu tượng tinh thần, mạch nguồn kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa văn hóa với đời sống, giữa bản sắc và niềm tin. Ở bản Bút, xã Nam Xuân, những người yêu tiếng loóng, nhịp trống chiêng đã quy tụ bên nhau, lập nên Câu lạc bộ (CLB) Quánh loóng, coóng dam như mái nhà chung để giữ gìn và thắp sáng bản sắc văn hóa truyền thống.
Những năm gần đây, nhiều khu, điểm du lịch trong tỉnh đã chú trọng đến việc khai thác tiềm năng, lợi thế từ bản sắc văn hóa độc đáo của người dân địa phương để phát triển du lịch cộng đồng. Từ đó, không chỉ tạo sự khác biệt trong sản phẩm du lịch, nâng cao sức hấp dẫn du khách, mà còn góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống, quảng bá phong tục, tập quán của địa phương.
Trước đây, Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh đã cùng một số huyện cũ xây dựng đề án thí điểm phát triển du lịch nông thôn như là sản phẩm OCOP đặc thù. Nhiều địa phương miền núi cũng đã áp dụng, hình thành các điểm, khu du lịch, tác động trở lại cho XDNTM.
Không chỉ thu hút khách bằng cảnh quan và di sản, 'ngành công nghiệp không khói' xứ Thanh đang hướng tới mục tiêu tạo ra những hành trình giàu trải nghiệm, dịch vụ chất lượng và sản phẩm mang dấu ấn riêng. Đây được xem là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn phát triển mới của toàn ngành du lịch.
Trầm mặc, tĩnh lặng giữa núi rừng bao la hùng vĩ, bản Bút, xã vùng cao Nam Xuân có cảnh thiên nhiên đẹp đến mê đắm lòng người. Từ năm 2018, bản Thái này đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, hạ tầng thay đổi khang trang theo hướng hiện đại nhưng hài hòa. Kinh tế, văn hóa phát triển mà vẫn bảo đảm tính truyền thống và bản sắc của đồng bào. Giao thông đã thuận tiện, bản vùng cao ấy đang trở thành điểm đến của những người yêu du lịch cộng đồng với sự bình lặng, gần gũi thiên nhiên.
Ngày 12/8, thông tin từ Văn phòng Điều phối Chương trình Xây dựng Nông thôn mới (XDNTM) tỉnh Thanh Hóa, để không gián đoạn nhiệm vụ XDNTM sau khi sáp nhập các xã mới, Chủ tịch UBND tỉnh đã có công văn yêu cầu các sở ngành, đơn vị liên quan và các xã thực hiện ngay các nhiệm vụ cụ thể.
Trong dòng chảy phát triển và hội nhập, khi bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số nói riêng đang đứng trước nguy cơ mai một thì loại hình du lịch cộng đồng đã, đang trở thành 'cầu nối' giữa bảo tồn và phát huy các giá trị. Không đóng khung trong bảo tàng, những nét văn hóa đặc trưng được 'kích hoạt' trở lại giữa đời sống thường nhật, nơi mỗi nếp nhà, lễ hội... trở thành các sản phẩm du lịch, thu hút du khách.
Thời gian gần đây, nhiều bạn trẻ chọn hình thức du lịch trải nghiệm. Ở những miền đất mới, họ vừa được tham quan, khám phá, vừa được trực tiếp trải nghiệm đời sống, phong tục tập quán của cư dân bản địa.
Với lợi thế về tài nguyên thiên nhiên phong phú, di sản văn hóa đặc sắc và vị trí giao thông thuận lợi, Thanh Hóa dần trở thành điểm sáng trong thu hút khách du lịch. Để khẳng định vị thế, thương hiệu, các điểm đến trên địa bàn tỉnh đã, đang nỗ lực cải thiện trải nghiệm, từ chất lượng dịch vụ, hạ tầng du lịch đến việc bảo tồn, khai thác bản sắc văn hóa địa phương.
Giữa rừng xanh bạt ngàn và tiếng suối reo róc rách, nơi những ngọn núi nối tiếp mây trời, các bản làng nơi miền Tây xứ Thanh đang thức dậy trong nhịp sống mới, chậm rãi nhưng đầy sức sống.
Sau khi sáp nhập xã Nam Xuân với xã Nam Tiến thành xã Nam Xuân mới có diện tích tự nhiên 131,4km2, dân số 5.852 người, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm 33,69%, dân tộc Mường chiếm 60,98%. Vốn là hai địa phương có sự tương đồng và bề dày văn hóa truyền thống, nhất là các sinh hoạt văn hóa của đồng bào Thái, Mường nên sau khi sáp nhập, Nam Xuân có dư địa lớn về nguồn lực văn hóa để khai thác, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Với mục tiêu đón 16 triệu lượt khách năm 2025, ngành du lịch của tỉnh đã và đang chú trọng các giải pháp để phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch đặc trưng, độc đáo trên cơ sở lợi thế của vùng miền, địa phương.