Dự thảo Luật Dân số được Bộ Y tế xây dựng với nhiều điểm đổi mới quan trọng, thể hiện bước chuyển căn bản trong chính sách dân số Việt Nam, từ kiểm soát sinh đẻ sang nâng cao chất lượng, phát triển toàn diện và thích ứng với già hóa dân số nhanh.
Việc tăng tuổi nghỉ hưu lên 65 ở thời điểm này là chưa hợp lý vì Việt Nam cần ưu tiên đầu tư cho 'dân số vàng'; đồng thời phải áp dụng linh hoạt tuổi nghỉ hưu theo ngành nghề và thay đổi mô hình tăng trưởng kinh tế để tránh bẫy thu nhập trung bình.
Lực lượng lao động phi chính thức (LĐPCT) luôn đóng vai trò thiết yếu trong sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, chính sự đa dạng, thiếu ổn định về thu nhập và tính chất công việc đã khiến nhóm lao động này luôn nằm ngoài 'lưới an sinh'. Nhận thấy sự cấp thiết này, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024, có hiệu lực từ 1/7/2025, được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước ngoặt, thu hút LĐPCT vào 'lưới an sinh'.
Trong Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, 66 nội dung, nhóm nội dung (49 dự án luật, 4 nghị quyết thuộc công tác lập pháp; 13 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, giám sát và các vấn đề quan trọng khác) sẽ được trình lên Quốc hội xem xét và quyết định, trong đó có Luật Dân số sẽ được trình vào sáng ngày 23/10.
GS.TS Giang Thanh Long, Giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân, chuyên gia kinh tế học về dân số và chính sách xã hội khẳng định Nghị quyết 72 của bộ Chính trị đã nhận diện được bài toán dân số, chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, phát triển hệ thống y tế dự phòng, trong đó tập trung vào nhóm đối tượng yếu thế.
Nhiều chuyên gia tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề 'Sức mạnh không giới hạn và những thách thức khó dự báo của trí tuệ nhân tạo - Tác động và ứng phó chính sách' chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: những nhóm người như lao động phi chính thức, người cao tuổi, vùng dân tộc thiểu số... đang có xu hướng bị bỏ lại phía sau trong làn sóng phát triển mạnh mẽ của AI và chuyển đổi số.
Bệnh viện Bạch Mai mỗi ngày tiếp nhận hàng chục nghìn lượt bệnh nhân, không ít trường hợp vừa nhận sổ hưu tháng trước, chưa kịp hưởng an nhàn sau hàng chục năm cống hiến công việc, tháng sau đã phải vào viện vì bệnh tật.
Ở tuổi 82, ông Nguyễn Minh Sơn (Hoàng Mai, Hà Nội) vẫn giữ thói quen sinh hoạt chủ động, lạc quan. Cứ nửa năm, ông lại cùng nhóm bạn đồng niên, đồng hương Hà Tĩnh tại Hà Nội tổ chức gặp mặt. Mùa hè đến, ông khăn gói đi hội khóa tại một tỉnh.
Theo chuyên gia, quy định mới đã cho thấy sự tiến bộ khi hạ độ tuổi được nhận trợ cấp hưu trí xã hội xuống còn 75 tuổi, tuy nhiên còn những điểm có thể nghiên cứu xem xét thêm…
Bộ Y tế đề xuất chi 650 tỷ đồng hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; chi hơn 151 tỷ đồng ưu đãi tài chính cho các gia đình chỉ sinh 2 con gái nhằm nâng mức sinh đang thấp kỷ lục và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh cao như hiện nay.
Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, thanh niên Việt Nam ngày càng đối mặt với nhiều rào cản trong quyền tự quyết định về sinh con, chăm sóc con cái.
Xây dựng và nâng cao niềm tin của người nộp thuế, tạo điều kiện để họ dễ dàng hơn trong việc nộp thuế, tuân thủ các quy định. Ngoài ra, gia tăng các chế tài xử phạt đối với hành vi không tuân thủ… là cách thức để bảo đảm nghĩa vụ thuế trong sản xuất kinh doanh, nhất là với hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Theo các chuyên gia, thúc đẩy kết hôn bền vững và tăng tỷ lệ sinh thông qua những chính sách hỗ trợ thiết thực, sẽ góp phần quan trọng làm chậm lại quá trình già hóa và cân bằng cấu trúc dân số trong dài hạn.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Dự thảo Luật Việc làm (sửa đổi) đang đưa ra những chính sách riêng cho người lao động cao tuổi. Đây là lần đầu tiên già hóa dân số được đề cập như một yếu tố có tác động trực tiếp đến chính sách việc làm trong hệ thống pháp luật về lao động.
Theo các chuyên gia, để ứng phó với tốc độ già hóa dân số nhanh trong điều kiện thu nhập trung bình như hiện nay, Việt Nam cần chủ động thích ứng, đi trước một bước về đổi mới tư duy, ban hành cơ chế, chính sách phù hợp, thì vừa phát huy được tiềm năng, nguồn lực người cao tuổi, vừa bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
Khi thời kỳ 'dân số vàng' kết thúc, Việt Nam sẽ chuyển sang giai đoạn dân số già vào khoảng năm 2038. Nếu không phát huy tối đa lợi thế này, người Việt Nam có nguy cơ rơi vào tình trạng 'chưa giàu đã già'.
Mức sinh trên toàn quốc đang có xu hướng giảm dưới mức sinh thay thế, về lâu dài sẽ tác động trực tiếp tới cơ cấu dân số và ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Do đó, theo các chuyên gia, để tăng mức sinh, Việt Nam cần một chiến lược đồng bộ giữa các chính sách về giáo dục, y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế.
Việt Nam cần tiến hành đồng bộ các chính sách như mở rộng diện bao phủ bắt buộc với bảo hiểm xã hội; bao phủ toàn dân về bảo hiểm y tế; mở rộng chế độ thai sản; thí điểm và triển khai bảo hiểm chăm sóc dài hạn… để tăng mức sinh và duy trì mức sinh thay thế.
Trong báo cáo mới đây của Tổng cục Thống kê, hiện nước ta có 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Tới năm 2030, con số này sẽ tăng lên xấp xỉ 18 triệu người, cao hơn dự báo trước đó.
Nhiều người cho rằng, nỗi lo về nhà ở khi giá bất động sản tăng cao, chi phí cho việc học tập, y tế, sinh hoạt tạo gánh nặng khiến các cặp vợ chồng trẻ không dám sinh con dẫu có khát khao đông con đến đâu.
Bộ Y tế cho biết với kịch bản mức sinh tiếp tục giảm, đến năm 2039 Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng, năm 2042 quy mô dân số trong độ tuổi lao động đạt đỉnh và sau năm 2054 dân số sẽ bắt đầu tăng trưởng âm.
TP. Hồ Chí Minh là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước, nhiều năm liền dưới 1,5 con. Chi cục Dân số thành phố cho biết, năm 2024, tổng tỷ suất sinh ước đạt 1,4 con/phụ nữ, có xu hướng tăng nhẹ so với năm 2023 là 1,32 con.
Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM nhìn nhận khoản hỗ trợ 3 triệu đồng với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi chắc chắn không bao giờ giải quyết được câu chuyện mức sinh thấp.
Chính sách an sinh xã hội (ASXH) đã và đang trở thành yếu tố thiết yếu trong chiến lược phát triển của các quốc gia, nhằm giảm nghèo, nâng cao mức thu nhập, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển việc làm bền vững.
Để bao phủ an sinh xã hội, thế giới cần thêm 1.400 tỷ USD (3,3% GDP), trong đó châu Á-Thái Bình Dương cần 554 tỷ USD (2% GDP).
Biến đổi khí hậu quy mô toàn cầu với những hậu quả khốc liệt càng cho thấy rõ vai trò của chính sách an sinh xã hội, theo báo cáo của Tổ chức Lao động quốc tế.
Việt Nam vẫn đang còn nhiều thách thức đối với việc mở rộng an sinh xã hội cho toàn dân, như thị trường lao động phi chính thức còn lớn và già hóa dân số nhanh trong điều kiện thu nhập trung bình. Đặc biệt, Việt Nam là một trong những nước bị ảnh hưởng nhiều nhất về biến đổi khí hậu.
Biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng về tần suất và khó đoán định trở thành gánh nặng khi mở rộng an sinh xã hội. Trao đổi tại sự kiện công bố báo cáo về 'An sinh xã hội thế giới giai đoạn 2024-2026' do ILO tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng chi tiêu công cho an sinh xã hội thông qua các giải pháp tài chính mới để mở rộng không gian tài khóa...
An sinh xã hội là ưu tiên của Việt Nam trong thời gian qua, nguồn lực kinh tế dành cho an sinh xã hội tăng từng năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần tăng ngân sách cho an sinh xã hội, có thể chiếm 6-10% GDP, đồng thời tỷ lệ già hóa dân số cao cũng là thách thức lớn với hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam.
Ngày 30/10, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tổ chức buổi Giới thiệu 'Báo cáo An sinh Xã hội Thế giới 2024-2026'.
Việt Nam đã bước vào giai đoạn lão hóa dân số từ năm 2011 với tốc độ thuộc hàng cao trên thế giới. Tận dụng hơn một thập niên dân số vàng còn lại để cơ cấu, chuyển đổi nhằm tận dụng tốt nhất cơ hội từ 'kinh tế bạc' nên là một lựa chọn chủ động của Việt Nam.
Việc làm cho người cao tuổi, đặc biệt tại các đô thị là vấn đề cấp bách trong bối cảnh Việt Nam nằm trong danh sách 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất. Theo các chuyên gia, chỉ chưa đầy 15 năm nữa, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia có dân số già; tuy nhiên, vẫn có 2/3 số người cao tuổi không được hưởng trợ cấp xã hội phải sống dựa vào con cháu.
Theo GS.TS Giang Thanh Long, để tăng cơ hội tìm bạn đời cho người lao động trẻ tuổi thì bên cạnh việc cần thời gian còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác mà trong đó yếu tố kinh tế như việc làm, thu nhập… có lẽ là quan trọng nhất.
Theo chuyên gia, tiền thưởng ở mức 'không để làm gì' thì chắc chắn các cặp vợ chồng sinh con là vì nhu cầu, khả năng chăm sóc.
Việt Nam bước vào thời kỳ cơ cấu dân số vàng từ năm 2007. Tuy nhiên, sự suy giảm tỷ lệ sinh và hạn chế mức sinh đang khiến cho quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh, dự báo Việt Nam sẽ trở thành quốc gia có dân số già vào năm 2038…